Het Belgische onderzoeksschip Belgica 2 kan in maart opnieuw op missie vertrekken, als het onderhoud in een droogdok in Antwerpen goed verloopt. Het is een keerpunt voor het peperdure drijvende laboratorium, dat al bijna 2 jaar niet meer is uitgevaren na een geschil tussen de reder en de Belgische overheid.
Na bijna 2 jaar aan de kade wordt onderzoeksschip Belgica 2 (eindelijk) klaargestoomd voor nieuwe missies
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Je zult maar een schip vernoemen naar de wereldberoemde, allereerste wetenschappelijke missie naar Antarctica... om het dan hulpeloos aan de kade te zien dobberen. Nochtans was net dat het lot van het Belgische onderzoeksschip Belgica 2.
Daar komt echter binnenkort een einde aan. Het prestigieuze schip is gisteren overgebracht naar het droogdok van EDR Shipyard in Antwerpen, waar het een onderhoud krijgt dat zo'n 2 weken duurt. Dat laat federaal minister van Wetenschapsbeleid Vanessa Matz (Les Engagés) weten. Nadien kan het opnieuw ingezet worden waarvoor het dient: wetenschappelijk onderzoek op zee.
"Met zijn geavanceerde apparatuur leverde de Belgica 2 al een schat aan kennis en inzichten op rond onder meer klimaatsverandering, visbestanden en verontreiniging", zegt Matz. "Het is ontzettend belangrijk dat dat werk binnenkort kan worden verdergezet en daarvoor wordt het schip terug volledig op orde gezet."
Varend laboratorium "roestte aan de ketting"
De Belgica 2 werd gedoopt in 2022 en is gebouwd om zo'n 300 dagen per jaar op zee te zijn. Het heeft zo'n 400 vierkante meter aan laboratoria en allerlei hightech wetenschappelijke apparatuur aan boord. Het schip kostte 54 miljoen euro en moet 30 jaar meegaan.
De Belgica 2 is een hyperuitgerust onderzoeksschip.
Maar vorig jaar kon de Belgica 2 geen minuut proeven van zeewater. In 2024 was het ook maar 29 dagen uitgevaren. Dat kwam door een conflict tussen de Belgische overheid en Genavir, de Franse rederij die het schip uitbaatte.
Daarop kwam er veel kritiek. "Een varend labo van het allerhoogste niveau dat ligt te roesten aan de ketting in Zeebrugge: dat noem ik een onaanvaardbare schande", zei Vlaams volksvertegenwoordiger Jasper Pillen (Open VLD) in mei.
Aan die impasse is intussen een einde gekomen. Genavir en de Belgische overheid bereikten in november een akkoord. De Franse rederij zal nog zeker tot eind 2027, wanneer het contract afloopt, het schip blijven uitbaten en bijvoorbeeld de technische bemanning voorzien.
Wellicht geen zware schade opgelopen
Voorlopig zijn er geen aanwijzingen dat het schip tijdens die kleine 2 jaar aan de kade noemenswaardige extra schade heeft opgelopen, zegt Kelle Moreau van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Het onderhoud dat het schip nu krijgt, is een 5-jaarlijks routineonderhoud.
"Al is een schip dat stilligt natuurlijk nooit goed", vervolgt Moreau. "Maar de slechtst mogelijke situatie is die van een 'dead ship', waarbij er geen elektriciteit of water meer door de systemen en de leidingen vloeien. Dat is bij de Belgica 2 gelukkig niet het geval."
Het zou natuurlijk altijd kunnen dat er in het droogdok toch nog onvoorziene schade opduikt. "Daarom hebben sleepboten het schip ook naar Antwerpen getrokken. Als het schip op eigen kracht had gevaren, dan waren er misschien onbekende problemen verergerd. Het was dus een voorzorgsmaatregel. En ook niet onbelangrijk: omdat er nog geen bemanning is (lacht)."
Onderzoek naar windparken, oesterriffen en vervuiling
Als alles goed gaat, kiest de Belgica 2 op 16 maart het ruime sop. Tijdens die eerste vaart in bijna 2 jaar zal de apparatuur opnieuw afgesteld worden, waaronder de echosounders die de zeebodem in kaart brengen. Ook de nieuwe bemanning wordt dan verder opgeleid.
Daarna, op 21 maart, kan het wetenschapsschip eindelijk weer echt aan het werk. Dan vertrekt het voor een hele resem onderzoeken op een 10-daagse missie. Die onderzoeken gaan onder andere over de impact van windparken op het ecosysteem van de zee, milieuvriendelijke drijvende zonnepanelen, herstellingsprojecten voor de oesterriffen op de bodem van de Noordzee en bacteriën om vervuiling af te breken.
"Een hele boterham van disciplines dus", zegt Moreau. "Iedereen staat te springen om het werk te hervatten."
