Eén jaar premier De Wever: hoe een Vlaams-nationalist België leidt zonder zijn achterban of de Franstaligen te schofferen

Hét moment uit het eerste jaar premierschap van De Wever? Dave Sinardet, professor politieke wetenschappen aan de VUB en de ECL, ziet er eigenlijk 2, zo zegt hij in De Ochtend op Radio 1. "Eind november was er het begrotingsakkoord dat De Wever alsnog bereikte. Dat maakte een einde aan een diepe crisis in zijn regering en maakt de vergelijking met Dehaene, die hij zelf graag maakt, een stuk geloofwaardiger."

"Oké, inhoudelijk was het weliswaar bric à brac, zonder veel onderliggende visie, maar ook dat maakt het een klassiek Belgisch compromis à la Dehaene. Dat was toch een belangrijke stap in zijn evolutie tot Belgische staatsman."

Het tweede moment viel een maand later, toen De Wever na maanden discussie de druk van de Duitsers en de Europese Commissie weerstond en zijn slag thuis haalde in het Euroclear-dossier. "Daarmee zette hij zich ook plots als 'de Europese staatsman De Wever' op de kaart."

'Staatsman', het is misschien een wat vage en betwistbare titel voor een politicus, geeft Sinardet toe. "Maar op die 2 momenten toonde De Wever in elk geval dat hij een sterke bestuurder kan zijn, zowel Belgisch als Europees. We kenden hem tot dan als een sterke retorische en strategische politicus, maar nog niet echt als een bestuurder of staatsman (op een niveau boven het lokale, red.)."

Sinardet blijft een Vlaams-nationalist als premier van België ietwat ironisch en paradoxaal vinden. "Uiteindelijk is De Wever nu een jaar premier van een land dat zijn partij 2 decennia geleden wilde afschaffen. Dat is surrealistisch en dat is dan weer heel Belgisch. Met een boutade zou je kunnen zeggen dat De Wever zo de meest Belgische premier ooit is."

Los daarvan ziet de politicoloog het ook als een historische stap voor België én voor het Vlaams-nationalisme. "Vroeger was het daar totaal taboe om zich te laten corrumperen door de Belgische macht, tenzij je een heel grote stap naar Vlaamse autonomie kunt zetten."

"Hugo Schiltz is om die reden ooit uitgespuwd door zijn achterban: de stappen gingen niet ver genoeg. Terwijl De Wever Belgisch premier wordt zonder noemenswaardige vooruitgang qua Vlaamse autonomie. Dat is historisch."

Volgens Sinardet "heeft De Wever zelf ook al lang ingezien dat veel Vlamingen uiteindelijk wel gehecht zijn aan België, of althans niet tegen België zijn en dat een staatshervorming voor veel mensen niet echt prioritair is". "Dat zie je ook in onderzoek. Dus is hij Vlaamse autonomie gaan voorstellen als een manier om Vlamingen een rechtser beleid te geven. Als dat op Belgisch vlak mogelijk is, dan willen veel Vlamingen dat hij dat daar dan ook gewoon uitvoert."

Ook aan Waalse zijde heerst trouwens momenteel relatieve rust. "Er is niet zoveel controverse geweest over de vraag of De Wever 'premier zal zijn van alle Belgen'. Hij heeft wel, nog voor hij officieel premier was, gezegd dat de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd een communautaire maatregel was. Maar dat heeft hij nooit meer herhaald."

Sinardet ziet dat De Wever het spel goed meespeelt en zich echt profileert als Belgisch premier. "Bij een deel van de Franstalige pers heerst nog wel wat argwaan. La Libre en Le Soir wijden dit weekend hele analyses aan de vraag of Arizona en De Wever toch niet vooral voor Vlaanderen rijden."

De conclusies spreken elkaar tegen. "Bij La Libre is er niet veel aan de hand, maar bij Le Soir roepen ze op tot grote waakzaamheid en zien ze veel communautaire spoken. Dus het is niet helemaal weg. Maar ik denk net dat De Wever aan populariteit heeft gewonnen, omdat hij zich internationaal sterk weet te profileren."

Al bij al een mooi bilan voor de premier dus. Waar liggen dan de risico's voor hem en zijn regering? "Het bredere sociale protest is vooral voor de linkse partijen in de regering een probleem. Zeker voor Vooruit, in mindere mate voor CD&V en Les Engagés. Ik denk dat men wel aanvoelt dat de pensioenhervorming, die nog moet worden uitgevoerd, bij heel wat mensen moeilijk ligt."

Dat is volgens Sinardet de minst populaire sociaaleconomische hervorming die deze regering doorvoert. "Die raakt heel veel mensen, die toch ook hard gewerkt hebben."

En dan is er nog de begroting. "Dat is altijd een van de belangrijkste beloftes van De Wever geweest: dat die begroting op orde moet. Tegen het einde van de regeerperiode wil hij een tekort van maximaal 3 procent van het bbp, maar daar is men nog lang niet."

"Dus ook dit jaar zal er waarschijnlijk weer geld moeten worden gezocht. De Wever spreekt nu al over 3 tot 4 miljard euro. Dan zullen opnieuw dezelfde spanningen ontstaan binnen deze regering, die eind vorig jaar bijna viel over de begroting. Nu dreigt dat riedeltje opnieuw te zullen beginnen."