In de mergelgroeve Pitjesberg in Riemst is vandaag de jaarlijkse vleermuistelling gestart. Die tellingen zijn onder meer belangrijk om een overzicht te krijgen van de beschermde diersoort, maar ook voor wetenschappelijk onderzoek zijn vleermuizen belangrijk. “Vleermuizen zijn de zwaluwen van de nacht. Ze vangen ongelooflijk veel insecten in de zomer.”
Jaarlijkse vleermuistelling gestart in Riemst: "De zwaluwen van de nacht vangen ongelooflijk veel insecten"
Elian Pergola
Gepubliceerd:
De mergelgroeven van Riemst vormen samen een ondergronds gangenstelsel van bijna 200 kilometer. De groeven zijn beschermd erfgoed.
"Het is een belangrijk vleermuizenreservaat en we doen er samen met natuurverenigingen alles aan om de dieren te beschermen”, verklaart de Riemstse burgemeester Mark Vos (CD&V). Gezien de koude temperaturen behoren de grotten inderdaad tot één van de belangrijkste overwinteringsplaatsen voor vleermuizen in Noordwest-Europa.
“Vandaag tellen we de overwinterende vleermuizen. Het voordeel daarvan is dat ze slapen en stilzitten”, legt Ghies Palmans van Natuurpunt uit.
"We proberen de vleermuizen tijdens de tellingen uiteraard niet wakker te maken. Vleermuizen hebben zelfs de mogelijkheid om zichzelf doof te maken, maar te veel licht of warmte van onze adem kan hen wel ontwaken."
Het is zelfs zo dat bijna 40 procent van alle overwinterende vleermuizen in Vlaanderen hier geteld wordt. “De telling is moeilijk omdat er heel veel spleten in de groeven zitten. We trainen onze mensen jarenlang om die moeilijkheden in de vingers te krijgen”, gaat Palmans verder. “Iedereen krijgt een deel van groeve. We zijn met een twintigtal mensen en in totaal zijn we hier 4 uur bezig.”
De vleermuizen komen eind augustus al een kijkje nemen in de groeven. “Dan begint de paarperiode voor de vleermuizen. Terwijl ze paren, kijken ze al naar het winterverblijf om te kijken of het geschikt is. Half oktober komen ze dan hierheen voor de winterslaap, tot ongeveer maart”, legt Palmans uit.
Vleermuizen onmisbaar in ecosysteem, ook voor de mens
Een zicht krijgen over het aantal vleermuizen is niet enkel belangrijk om de populatie van de bedreigde diersoort in de gaten te houden. Palmans legt namelijk uit dat vleermuizen uit ons ecosysteem nemen, ook gevolgen heeft voor de mens. “Vleermuizen zijn de zwaluwen van de nacht. Ze vangen ongelooflijk veel insecten in de zomer”, vertelt Palmans.
“Een grootoorvleermuis is gespecialiseerd in nachtvlinders, waaronder bladrollers die zeer schadelijk zijn voor de fruitteelt.”
Dat beaamt viroloog Johan Neyts (KU Leuven). “Vleermuizen zijn interessant voor wetenschappelijk onderzoek”, zegt hij. “Het zijn zoogdieren zoals wij, maar ze kunnen besmet raken met virussen zonder daar zelf ziek van te worden. Momenteel is er in India het probleem met het nipah-virus, dat ook wordt verspreid door vleermuizen.”
Vleermuizen zijn zoogdieren met een bijzonder immuunsysteem
“Vleermuizen hebben een speciaal immuunsysteem dat altijd actief is, maar op een laag pitje. Daardoor houden ze virussen onder controle zonder dat hun afweer overreageert”, legt Neyts uit. Hij verwijst ermee naar het covid-virus dat ook overgedragen werd door vleermuizen. “Bij mensen die door het SARS-virus ziek worden, was dat meestal omwille van hun immuunsysteem dat dat in overdrive ging.”
Bij vleermuizen is dat immuunsysteem aangepast aan hun extreme levensstijl. “Tijdens het vliegen kan hun lichaamstemperatuur oplopen tot meer dan 40 graden, een soort natuurlijke koorts.” Door die hoge lichaamstemperatuur kunnen virussen dus makkelijk en snel evolueren en dat maakt de dieren volgens Neyts net zo interessant voor virologen.
Toch is er volgens Neyts in België geen reden tot ongerustheid. “De risico’s waarover we spreken, spelen vooral in tropische gebieden. Daar kunnen fruitvleermuizen vruchten besmetten die door de mens worden opgegeten.”
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
