Amper nachtelijke controles op rijden onder invloed in sommige politiezones: zo zit het in jouw regio

Uit de meest recente cijfers van het aantal BOB-controles per lokale politiezone - van in de winter van 2024-2025 - blijkt dat sommige lokale zones veel minder controleren dan andere zones tussen 22 uur 's avonds en 6 uur 's ochtends.

Uit data van verkeersveiligheidsinstituut VIAS blijkt nochtans dat bestuurders die 's nachts betrokken zijn bij letselongevallen veel vaker onder invloed zijn dan bestuurders die overdag betrokken zijn bij letselongevallen.

Tijdens weeknachten bleek 33,3 procent van de 1.226 bestuurders die getest werden na een ongeval, onder invloed van alcohol of drugs. Tijdens weekendnachten bleek 41,9 procent van de 1.793 geteste bestuurders die betrokken waren bij een letselongeval, onder invloed.

De lokale politiezone Zuiderkempen voerde in de winter van 24-25 welgeteld 3.188 BOB-controles uit, zowel op weekdagen als in het weekend. Daarvan werden maar 10 controles 's nachts uitgevoerd. Goed voor 0,31 procent van het totale aantal controles op rijden onder invloed in de gemeenten Herselt, Hulshout en Westerlo.

Maar daar zijn volgens korpschef Tom Daelemans goede redenen voor. "Wij focussen onze controles op de late namiddag en avonduren. Er is na middernacht veel minder verkeer in onze politiezone. Uit ervaring weten we dat de pakkans in de avonduren hoger ligt, het gaat allang niet meer enkel over controles op het uitgaansleven", verklaart Daelemans. "Soms rijden mensen onder invloed terug van sportverenigingen of andere plekken waar alcohol genuttigd wordt. Dat gebeurt zeker niet meer enkel 's nachts. Dit zijn cijfers van de winter-BOB-campagne, natuurlijk voeren we ook doorheen het jaar nachtelijke alcohol- en drugscontroles uit."

De lokale politiezone Zuiderkempen is geen uitzondering. De lokale politiezone Tielt voerde maar 0,6 procent van alle BOB-controles op rijden onder invloed 's nachts uit. In de zone Grimbergen gaat het om 1,84 procent. In een reactie betwist PZ Regio Tielt de cijfers die werden aangeleverd door de federale politie. "Gezien onze mensen tijdens elke shift verplicht controles dienen uit te voeren, kan dit cijfer totaal niet stroken met de werkelijkheid." "Wat er juist is voorgevallen, kunnen we momenteel niet duiden. Werden de cijfers niet of onjuist meegegeven? Is dit een gevolg van een update van ons informaticasysteem? Dat dit nu volledig zal uitgezocht worden, is zeker."

Het zijn droge statistieken, maar achter die cijfers schuilen menselijke verhalen, en helaas ook verkeersslachtoffers. Dat weet Axelle Godeau (23) uit Veurne maar al te goed. "Hannelore, één van mijn beste vriendinnen, is 2,5 jaar geleden gestorven nadat ze op haar fiets was aangereden door een automobilist die drugs had gebruikt", vertelt Axelle.

Hannelore Reyniers (21) uit Veurne in West-Vlaanderen werd op 18 juli 2023 op een kruispunt in Wulpen (Koksijde) aangereden door een automobilist die heroïne had gebruikt. Later bezweek ze aan haar verwondingen. De bestuurder kreeg 3 jaar cel en 5 jaar rijverbod. Hij ging in beroep en kreeg uiteindelijk een zwaardere straf van 4 jaar effectief.  "Enkele maanden na de dood van Hannelore onthulde Pano dat er bitter weinig alcohol- en drugscontroles gebeurden in West-Vlaanderen, en dan vooral in onze lokale politiezone Spoorkin. Dat was moeilijk te slikken."

Axelle schreef een brief naar de politieraad met de vraag om meer controles te doen op cruciale momenten, zoals 's avonds en 's nachts. Ze woonde ook de politieraden bij. En dat loonde: de korpschef trok het aantal controles op, sindsdien worden de resultaten van alle controles ook gepost op sociale media. 

"Natuurlijk heeft de politie beperkte middelen en verschillende kerntaken. En ik begrijp dat er 's avonds en 's nachts minder verkeer is", erkent Axelle. "Maar die controles werken ook preventief en kunnen dodelijke ongevallen voorkomen."

Dat is ook de visie van een aantal andere politiezones, die net zwaar inzetten op nachtelijke controles. In Lokeren gebeurt 62,6 procent van alle tests op rijden onder invloed 's nachts, gevolgd door PZ Brugge (60,18 procent) en PZ Balen-Dessel-Mol (57,21 procent). 

"De reden waarom de lokale politiezone Lokeren zoveel nachtcontroles uitvoert, is simpel", zegt hoofdinspecteur Renaat Provost. "Verkeersveiligheid staat bij de bevolking op de eerste plaats. Dat is ruimer dan alleen rijden onder invloed. Daarom zetten we ook sterk in op andere 'killers', zoals afleiding achter het stuur en snelheid."

De Lokerse politie voert ook meer BOB-controles uit in de late uren en nachturen én op plaatsen waar de pakkans het grootst is. "En we werken ook preventief, zo hebben we de voorbije maanden controles uitgevoerd op toegangswegen naar grote fuiven", legt hij uit.

"We kondigden ook aan dat we er ook na de fuif zouden staan. Dit had duidelijk een positief effect: het aantal bestuurders dat op de terugweg onder invloed reed, bleef heel erg beperkt." 

Naast de lokale politiezones voert ook de federale wegpolitie controles uit. De federale wegpolitie werkt per provincie en controleert op snelwegen. En ook daar zijn er grote verschillen. 

De federale wegpolitie Antwerpen voerde in de BOB-campagne in de winter van 2024 en 2025 welgeteld 8.597 controles uit. Daarvan gebeurden er 391, of 4,55 procent, tijdens de nachtelijke uren. 

Daarmee hinkt Antwerpen achter op de andere provincies: in Oost-Vlaanderen gebeurden 8,97 procent van de controles 's nachts, in West-Vlaanderen 10,82 procent, in Brabant 23,19 procent en in Limburg 26,12 procent.

Voor de verschillen tussen de politiezones bestaan logische verklaringen: niet elke lokale politiezone beschikt over evenveel mensen en middelen. Niet elke politiezone is even groot. Niet elke zone telt evenveel verkeer. Sommige regio's zijn minder dichtbevolkt dan andere. Sommige hebben meer uitgaansgelegenheden dan andere. Heel wat politiediensten kampen ook met een personeelstekort. 

Nachtcontroles zijn ook een budgettaire kwestie. Nachtdiensten of diensten op feestdagen van 22 uur tot 6 uur worden bij de politie extra vergoed en wegen zwaarder door op de werkingsmiddelen. Al benadrukken veel zones dat budgetten niet doorslaggevend zijn. 

Maar de verschillen blijven ook onder de radar omdat er nog altijd geen centraal register is waarin elke politiezone bijhoudt hoeveel controles waar en wanneer worden uitgevoerd. Zo moest VRT NWS, dat de cijfers per politiezone zelf opvroeg, maandenlang wachten op alle cijfers.

Verkeersinstituut VIAS is alvast voorstander van meer objectieve data. "Wij pleiten voor een overzicht van alle controles op rijden onder invloed. Niet enkel tijdens BOB-campagnes, maar gedurende het hele jaar", vertelt woordvoerder Stef Willems. "Zo kan ingeschat worden welke controles op welke momenten gebeuren of niet gebeuren. Dan kan je pas een evaluatie maken van de objectieve en subjectieve pakkans."

"Dat is ook belangrijk naar de bevolking toe. Zo zouden de mensen weten dat die pakkans er altijd is. Voor de politie is het belangrijk om te weten hoeveel middelen er eventueel extra nodig zouden zijn om die controles op te schalen. Zonder cijfers kan je die inschattingen moeilijk maken."

Maar pogingen om alle data van de federale en de lokale politiediensten te centraliseren en te digitaliseren lijken niet te slagen. Meer nog: het parket van Brussel voert een onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden rond i-Police, het geflopte digitaliseringsproject dat dataverzameling bij de politie mogelijk moest maken.