Grootouders die voor hun kleinkinderen zorgen, hebben een gezonder brein dan grootouders die dat niet doen. Dat blijkt uit onderzoek van onder andere de Universiteit Tilburg. Opvallend: bij grootmoeders - en niet bij grootvaders - zijn de positieve effecten het grootst. Volgens ouderdomspsycholoog Yvonne Brehmer kan dat met de organisatorische kant van de zorgtaak te maken hebben.
Grootouders die op kleinkinderen passen hebben gezonder brein (en oma's profiteren het meest)
Goed nieuws voor alle oma's en opa's die met volle overgave op hun kleinkinderen passen: grootouders die met ze naar de speeltuin gaan, ze ophalen van school, een maaltijd koken, helpen met huiswerk maken, of andere oppastaken doen, hebben een gezonder brein dan de grootouders die dat niet doen.
Dat blijkt uit een nieuwe studie waar ouderdomspsycholoog Yvonne Brehmer (Universiteit Tilburg) aan meewerkte. Ze ging samen met collega's aan de slag met de data uit Engels onderzoek naar 50-plussers. Daaruit namen ze 2.887 oppassende grootouders onder de loep.
De deelnemers werden bevraagd over hun oppasduur en -gewoontes, maar ze werden ook aan 2 testen onderworpen om breinfuncties te meten. "Ze kregen een lijst met woorden die werden voorgelezen en moesten aangeven welke woorden ze zich konden herinneren. Dat moesten ze 5 minuten later nog eens doen. Dat is echt om het geheugen te meten", legt Brehmer uit in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
Luister: in 'Nieuwe feiten' vertelt ouderdomspsycholoog Yvonne Brehmer alles over het onderzoek
De andere test richtte zich vooral op verbale vaardigheid. "Daarin werd bijvoorbeeld gevraagd hoeveel woorden die met een 'a' beginnen ze kunnen opnoemen in een bepaalde tijd." Die tests werden 3 keer in 6 jaar tijd uitgevoerd, waardoor de onderzoekers het verloop van de breinfuncties konden volgen.
Oma's aan de top
Wat blijkt? De oppassende grootouders scoorden beter dan de niet-oppassende grootouders, en hebben dus betere verbale vaardigheden en een beter geheugen. Maar er is wél een opvallend verschil tussen grootmoeders en grootvaders.
"Wat je bij oudere mensen vaak ziet, is dat hun geheugen en cognitie een beetje naar beneden gaat naargelang je ouder wordt. Maar wat we hier zagen is dat het geheugen minder naar beneden gaat bij grootmoeders die op kleinkinderen passen, dan bij grootmoeders die dat niet doen."
Het maakt niet uit wat je doet en hoe vaak, zolang je maar echt op de kinderen past
Yvonne Brehmer, ouderdomspsycholoog
Hoe dat precies komt, kunnen de onderzoekers niet met uitsluitende zekerheid zeggen. Maar er ligt wel een mogelijke verklaring op tafel: namelijk dat de aanpak van het oppassen belangrijk is, omdat de mentale last kan verschillen. "Misschien zijn grootouders een beetje anders betrokken", zegt Brehmer.
"Sommigen denken ook na over wanneer de kleinkinderen moeten opgehaald worden, en hoe dat georganiseerd wordt. Is er nog tijd om een spelletje te doen? Moet ik nu al beginnen koken? Misschien moeten ze ook andere sociale rollen integreren, zoals die van mantelzorger."
De onderzoekers vermoeden dat de organisatorische kant van het verhaal, die vaak op de schouders van oma's valt, er voor iets tussenzit. Of dat klopt, gaan ze na met data die ze nu aan het verzamelen zijn.
Huiswerk maken niet 'beter'
"Aan de grootouders die op kleinkinderen passen, werd ook gevraagd hoe vaak ze dat deden en wat ze dan precies doen. Help je met huiswerk maken? Spelen? Koken? Haal je ze op na school, of ga je naar de speeltuin?" Want oppassen komt natuurlijk in verschillende vormen en maten.
Maar uit het onderzoek blijkt dat dat allemaal niet veel uitmaakt. Het is dus niet zo dat een oma die helpt bij het maken van huiswerk, er betere cognitieve vaardigheden aan overhoudt dan oma's die naar de speeltuin trekken met hun kleinkind(eren). "Het maakt niet uit wat je doet en hoe vaak, zolang je maar echt op de kinderen past. Dat is het grote verschil."
