Nepartikels over bekende Vlamingen: Londens bedrijf verdient aan 'lokale journalistiek'

Het is zo'n vraag die overal zou kunnen opduiken in roddelrubrieken. Een vraag die mensen misschien wel eens intikken in pakweg Google: van wie is VRT-journaliste Anne Vanrenterghem eigenlijk de dochter? Ik had me die vraag nooit gesteld, tot ik een artikel over haar tegenkwam op kortrijknieuws.be.

Het was trouwens Anne zelf die me het stuk liet zien. Een kort artikel. Vol zinnen die klonken alsof ze geschreven zijn door iemand die haar naam wel kent, maar verder niets te vertellen heeft.

Het viel ook haar meteen op: dit was een tekst geschreven met artificiële intelligentie, een automatisch gegenereerd 'nieuwsbericht'. Een artikel dat eruitziet als nieuws, maar vooral bedoeld is om hoog in de zoekresultaten te staan bij Google. 

Als we verder klikken op de site, merken we al snel dat dit geen uitzondering is. Vrijwel alle artikelen lijken door artificiële intelligentie geschreven: algemeen, oppervlakkig en zonder duidelijke bron of auteur.

Al snel zien we dat kortrijknieuws geen alleenstaand geval is. Er bestaan gelijkaardige websites voor andere steden: Menen, Hasselt, Genk, Roeselare, Ieper, Antwerpen, Brussel, Dendermonde, Tongeren, Aarschot, ... en nog veel meer. Ze zien eruit als klassieke lokale nieuwssites, met rubrieken over actualiteit, vacatures, vastgoed en evenementen. De structuur, vormgeving en de rubrieken zijn vaak bijna identiek. Het wijst op 1 centraal platform dat over meerdere steden wordt uitgerold, eerder dan op een netwerk van lokale redacties met eigen journalisten.

Als we opzoeken wie het domein kortrijknieuws.be bezit, komen we uit bij ZB SEO, een bedrijf uit Londen dat zegt voor de Nederlandstalige markt te werken. We ontdekken uiteindelijk nog tientallen gelijkaardige websites in België, Nederland en ook Duitsland.

Het bedrijf ZB SEO doet aan search engine optimalisatie of zoekoptimalisatie. Dat is de kunst om Google te overtuigen jouw website bovenaan te tonen als mensen informatie opzoeken, zodat je zoveel mogelijk bezoekers krijgt. Mensen klikken vaak op de links die bovenaan verschijnen na een zoekopdracht.

Op hun eigen website zegt ZB SEO dat ze meer dan 1.000 sites beheren en die commercieel inzetten om aan marketing te doen. Hun verdienmodel is Google doen geloven dat bepaalde websites belangrijker zijn dan in werkelijkheid en daarvoor samenwerken met bedrijven die willen adverteren. Als die advertenties mensen naar de sites van die bedrijven brengen, wordt er geld verdiend.

Namen als kortrijknieuws.be sluiten perfect aan bij wat mensen in Google intikken: "nieuws Kortrijk", "Hasselt nieuws vandaag". Dat helpt om hoog te scoren in zoekresultaten en wekt tegelijk de indruk van lokale relevantie. 

De inhoud volgt diezelfde strategie. Naast 'nieuws' vinden we pagina's over vacatures, huizen te koop, lokale bedrijven, restaurants, kappers, tandartsen, en artikels over Bekende Vlamingen als presentatrice Ann Lemmens, wielrenner Jasper Philipsen, komiek Jade Mintjens, Vlaams minister-president Matthias Diependaele en tientallen anderen.

Opvallend: sommige websites wekken wél de indruk dat artikels door echte journalisten zijn geschreven. We vinden auteursnamen van Peter, Tieneke en Jillian terug met bijna identieke, algemene biografieën. Dat is een klassieke manier om geloofwaardigheid te suggereren zonder echte redactie. Het zijn dus nepjournalisten.

Wie die commerciële logica doorheeft, herkent ze in de artikels. Zo lezen we op tienennieuws.be een bericht over de vele rolluiken die er de laatste tijd het straatbeeld bepalen. In het artikel kun je klikken op een link en kom je terecht op een site die onder meer een rolluikhersteldienst aanprijst.

Het toont perfect waar deze sites voor dienen: mensen aantrekken via 'nieuws', en ze vervolgens doorsturen naar commerciële partners. 

De teksten op deze sites zijn vaak kort, algemeen en gebaseerd op bestaande online informatie. Sommige lijken herschreven, andere volledig automatisch gegenereerd. Duidelijke auteursnamen, een herkenbare redactionele lijn of lokale reportages ontbreken. Op een gespecialiseerde site voor marketeers, vinden we terug hoe de zaakvoerder van het bedrijf uitlegt hoe je met AI nieuwsberichten kan maken.

Voor lezers is het intussen niet altijd duidelijk wie achter deze websites zit, hoe de artikels tot stand komen, welke commerciële belangen meespelen of hoe AI wordt gebruikt.

De sites liegen niet per se. Maar ze doen alsof ze journalistiek zijn, zonder de verantwoordelijkheden die daarbij horen: transparantie over eigenaarschap, bronvermelding, of het gebruik van AI. Ze bootsen lokale media na, maar dienen vooral één doel: geld verdienen via Google.

Internationaal wordt dit fenomeen 'pink slime journalism' genoemd: platforms die eruitzien als nieuwsmedia, maar vooral draaien op lage kosten, advertenties en zoekmachine-optimalisatie. De term verwijst naar het goedkope vleesproduct dat eruitziet als echt vlees, maar hoofdzakelijk bestaat uit resten en bindmiddelen.

We contacteerden ZB SEO en de volgens onze informatie Nederlandse eigenaar, met vragen over hun werkwijze, het gebruik van AI, hun commerciële model en de transparantie richting lezers. Op onze vragen kwam geen antwoord.