Voor heel wat studenten is de examenperiode stressvol. Je zou maar ‘buizen’. Maar vanwaar komt dat woord? "'Buis' heeft verschillende betekenissen met elk een andere herkomst", vertelt professor Taalkunde Chris De Wulf (UA). "Een 'buis' is in het dialect een 'slag' of 'dreun'. En een onvoldoende halen voelt als een figuurlijke dreun. Die 'buis' heeft niets te maken met een buis van pvc. Dat woord halen we dan weer uit het Frans."
Wie buist voor examen krijgt figuurlijke dreun: hier komt het woord 'buizen' vandaan
Rosalie Legrand
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen Morgen!' op Radio 2 samen met professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij waar het woord 'Kastaar' vandaan komt.
Luister naar de uitleg van het woord 'buizen' door professor Chris De Wulf
'Buis' heeft verschillende betekenissen.
In West- en Oost-Vlaanderen betekent het 'slag' of 'dreun'. Het geluid en de impact van een grote storm of een boom die omvalt, noemt men daar een 'buis’' Het is een klanknabootsend woord. In het Duits kennen ze het ook: 'bauschen'.
Zakken op school voelt als een figuurlijke dreun. In de 19e eeuw werd de 'buis' ook gebruikt om de weerslag van een slecht examen aan te duiden. We vinden het om die reden in de 19e eeuw ook in een andere context. Een blauwtje lopen in de liefde is ook een 'buis' krijgen.
'Buis' in de betekenis van 'pijp' komt dan weer uit de muziek. De naam voor het voorwerp 'buis' hebben we van het Frans, 'buse'. En de figuurlijke klop, de buis bij het examen, is hier niet mee verwant.
'Buse' komt van het Oudfranse 'busel'. Dat is een pijp van een muziekinstrument en heeft wortels in het Latijn. 'Buccina' is een hoorninstrument. Wij hebben daar 'bazuin' van gemaakt. En de Fransen hebben er 'buse' van gemaakt voor 'pijp' of 'leiding', wat wij dan ook weer hebben overgenomen.
'Buizen' kan ook betekenen dat je dronken bent. Dat is nog een andere betekenis, die ook in West- en Oost-Vlaanderen nog bestaat. 'Busen' betekende in de middeleeuwen zuipen. Het gaat terug op een Germaanse woordstam die 'zwellen' betekent. In het Engels kennen ze het ook als 'booze', drank.
