Sciensano heeft ontdekt dat de internationale methode om babymelk te testen op de toxische stof cereulide soms een sterk onderschat resultaat geeft. Verschillende voedingsgiganten, waaronder Nestlé en Danone, riepen de afgelopen week babymelk terug, omdat die mogelijk besmet is met die giftige stof. Sciensano past zijn testmethode intussen aan en vraagt andere labo’s om dat ook te doen.
"Tot 75 keer hogere waarden in opgeloste melk dan in poedervorm": testmethode onderschat soms giftige stof in babymelk
Fien Macken
Gepubliceerd:
In het kort:
Sciensano heeft ontdekt dat de internationale testmethode om babymelk te testen op de giftige stof cereulide soms een sterk onderschat resultaat geeft.
De babymelk wordt normaal in poedervorm getest, maar in de vloeibare melk blijk veel meer cereulide te zitten dan gedacht.
Sciensano past haar testmethode aan en vraagt andere labo’s en Europese landen om hetzelfde te doen.
Sinds begin dit jaar werd door verschillende producenten babymelk uit de rekken gehaald, omdat er mogelijk de giftige stof cereulide in zat. Baby’s die de stof binnenkrijgen, kunnen last krijgen van diarree en braken. In ons land raakte 1 baby besmet met de stof, de baby stelt het intussen goed. In Frankrijk loopt een onderzoek naar de dood van 2 baby's, al is een link met de babymelk nog niet bevestigd.
Voedingsproducenten zijn in Europa niet verplicht om te testen op de giftige stof cereulide en doen dat doorgaans ook niet. De kostprijs van de test kan oplopen tot enkele honderden euro's. Maar door een nieuwe productielijn in een fabriek in Nederland voerde Nestlé uitzonderlijk toch testen uit begin december, waarbij de toxische stof werd vastgesteld.
Vetzuur uit China
Eind december bleek uit onderzoek van Nestlé dat de bron van de besmetting het ingrediënt arachidonzuur is. Arachidonzuur is een vetzuur dat soms aan babymelk wordt toegevoegd, omdat het ook in natuurlijke moedermelk voorkomt. Het zuur werd geproduceerd door een externe Chinese fabrikant, die ook aan heel wat andere voedingsbedrijven levert.
Verschillende bedrijven die ook bij de fabrikant uit China bestelden, zijn de afgelopen dagen dan ook massaal hun babymelk beginnen te testen op de giftige stof cereulide. In ons land is het onder meer het labo van Sciensano, het federale onderzoekscentrum voor volksgezondheid, dat die testen uitvoert.
Sciensano heeft daarbij ontdekt dat de standaardmethode die internationaal gebruikt wordt om de giftige stof op te sporen, niet altijd betrouwbaar is.
Aangelengd met water
De bal ging aan het rollen toen een van de voedingsbedrijven Sciensano vroeg om de babymelk niet alleen in poedervorm te testen, zoals normaal gebeurt, maar ook in vloeibare vorm, aangelengd met water dus.
Het cereulideniveau bleek tot 75 keer hoger te liggen in opgeloste melk dan in poedervorm
Julien Masquelier, wetenschapper Sciensano
"Het cereulideniveau in het beperkte aantal testen dat wij hebben kunnen doen, bleek tot 75 keer hoger te liggen in opgeloste melk dan in poedervorm", zegt Julien Masquelier, wetenschapper bij Sciensano. "Maar er zijn meer testen nodig, op verschillende melkpoeders van verschillende merken en verschillende samenstellingen, om beter te kunnen bepalen hoe groot het verschil exact is."
Het lijkt vanzelfsprekend om te testen op de babymelk in vloeibare vorm, zoals baby's de melk ook drinken. "Vanuit de logica van de wetgeving rond voedselveiligheid is dat niet zo logisch", zegt Sciensano. "Producenten zijn verantwoordelijk voor het product in de vorm zoals het in de winkel verkocht wordt. In het geval van de flessenmelk is dat dus melkpoeder en daarom laten ze het ook in die vorm testen."
Microcapsules
Hoe kan er zo’n groot verschil zitten tussen de 2 testmethodes? Daarvoor moeten we terug naar hoe de besmetting met de giftige stof is ontstaan. Naar de arachidonzuurolie uit China dus.
Volgens Sciensano kan dat ingrediënt op 2 manieren toegevoegd worden aan de babymelk: ofwel in pure olie, ofwel via microcapsules. En bij die laatste vorm knelt het schoentje. "We vermoeden dat de microcapsules het vrijkomen van de stof cereulide afremmen wanneer we in poedervorm testen. De capsules bestaan namelijk vooral uit glucosesiroop, die zonder water niet oplost", vertelt Julien Masquelier van Sciensano.
"Door water toe te voegen lost de glucosesiroop wel op, komt de stof cereulide vrij, en kan die dus beter worden gedetecteerd."
Link met teruggeroepen babymelk onduidelijk
Het is voorlopig niet duidelijk hoeveel van de teruggeroepen producten babymelk arachidonzuur in capsulevorm bevatten. "Bovendien bestaan verschillende vormen van arachidonzuur en ook verschillende vormen van microcapsules. Wij hebben maar bij één type microcapsules de afwijking vastgesteld", zegt Masquelier.
Het is aannemelijk dat er vroeger loten melk goed uit de tests kwamen, terwijl ze toch cereulide bevatten
Julien Masquelier, wetenschapper Sciensano
"Deze situatie had in de eerste plaats vermeden kunnen worden als de fabrikanten de besmetting van hun product hadden vermeden, of eerder hadden opgespoord. Het is hun verantwoordelijkheid dat hun producten veilig zijn", vertelt Masquelier.
"Nu we weten dat de internationale standaardtest het cereulideniveau kan onderschatten, is het aannemelijk dat er vroeger loten melk goed uit de tests kwamen, terwijl ze toch cereulide bevatten."
Nestlé: "Arachidonzuur werd toegevoegd in olievorm"
Voedingsproducent Nestlé laat weten dat in de babymelk die het bedrijf terugriep geen arachidonzuur in capsulevorm werd toevoegd, maar enkel in olie. Bovendien zegt het het bedrijf dat het intussen meer dan 400 andere stalen van de arachidonzuurolie getest heeft die de afgelopen 3 jaar gebruikt werden in zijn producten. "Daarin hebben we geen cereulide gevonden."
Dat er niet standaard wordt getest op de giftige stof cereulide komt volgens Nestlé omdat het geen veelvoorkomend probleem vormt en het risico op besmetting dus klein is. "Het is onmogelijk om op alle mogelijke risico's te testen."
Andere labo's en landen op de hoogte
Sciensano stelde begin vorige week het probleem met de testmethode vast en bracht onmiddellijk het voedselagentschap op de hoogte. Eind vorige week werd ook aan de andere labo’s in ons land gevraagd om de manier van testen te herzien. En ook met andere Europese overheden werd de aangepaste testmethode gedeeld.
Welke producten babymelk zijn mogelijk besmet?
Op de website van het voedselagentschap FAVV kun je een overzicht vinden van welke babymelk precies is teruggeroepen. In ons land gaat het om sommige producten van de merken Nestlé, Danone en Babybio. Je kunt op de verpakking nakijken of het batchnummer van de babymelk die je kocht overeenkomt met dat van de teruggeroepen babymelk.
