De voortdurende dreiging van willekeurige aanvallen kan de burgers van Oekraïne enerzijds uitputten, maar kan net ook woede opwekken waardoor ze verrassend strijdvaardig blijven. Dat zegt professor Salvatore Lo Bue van de Koninklijke Militaire School nu opnieuw slachtoffers zijn gevallen bij een droneaanval op een trein in Charkiv.
Willekeurige aanvallen als wapen: hoe Rusland met voortdurende dreiging burgers van Oekraïne psychologisch treft
Thomas Du Bois
Gepubliceerd:
Een vrouw die 39 weken zwanger is en een jong meisje. Dat zijn enkelen van de gewonden bij de droneaanval op een passagierstrein in de regio Charkiv, naast minstens 5 doden. Volgens verslaggever Michiel Driebergen in Oekraïne zijn dergelijke aanvallen intussen een vast onderdeel van het leven geworden, maar dat maakt ze niet minder traumatisch.
“Sommige aanvallen zijn niet te begrijpen,” zegt hij in De Ochtend. “De energie‑infrastructuur wordt geraakt, maar ook kleine consumentendrones worden ingezet. Bijna elke dag vallen er doden: gewone burgers die op straat lopen of in hun auto zitten. Het is eigenlijk niet onder woorden te brengen wat mensen overkomt.”
Volgens de Verenigde Naties zijn sinds 2022 bijna 15.000 bevestigde burgerdoden gevallen bij de Russische invasie in Oekraïne. Al ligt het werkelijke aantal waarschijnlijk nog veel hoger.
Angst maakt burgers oorlogsmoe
De voortdurende dreiging heeft een grote psychologische impact op de Oekraïense bevolking. Dat zegt Salvator Lo Bue, professor psychologie aan de Koninklijke Militaire School, in De Wereld Vandaag op Radio 1.
Er ontstaat een constante angst die de burgers uitput. “Na verloop van tijd worden mensen moe en ontmoedigd. In een context waarin onderhandelingen over een staakt‑het‑vuren circuleren, kan dat de druk verhogen om de oorlog te beëindigen. Sommige burgers denken: het moet nu stoppen, we kunnen zo niet verder.”
Luister naar het volledige gesprek met professor Lo Bue in De Wereld Vandaag
Maar het omgekeerde gebeurt evenzeer. “Dergelijke aanvallen kunnen ook woede opwekken. Mensen voelen zich aangevallen in hun bestaan en willen net meer in actie komen. Dat verklaart deels waarom Oekraïners, ondanks jaren oorlog, zo strijdvaardig blijven.”
Oekraïne blijft strijdvaardig
Professor Lo Bue benadrukt dat de veerkracht van de Oekraïense bevolking opmerkelijk is. “Ik ben verrast door hun moed en doorzettingsvermogen. Leiderschap speelt daarin een grote rol. Zolang president Zelensky de oorlog presenteert als een rechtvaardige strijd, blijven mensen zich identificeren met dat doel.”
In het dagelijkse leven ontwikkelen mensen manieren om met de angst om te gaan. De eerste inslagen veroorzaken hevige schrik, maar na verloop van tijd ontstaat een soort gewenning. Toch blijft elke aanval die dichtbij komt de angst opnieuw aanwakkeren.
En die angst kan ook gevolgen hebben op lange termijn. “Sommige mensen ondervinden jarenlang sporen van traumatische gebeurtenissen. Al is er ook een deel van de bevolking die dit kan verwerken en de kracht vindt om het land opnieuw op te bouwen.”
