Van tegenwerking door platenlabel tot Grammy-winnares: het verhaal achter doorbraak van Raye

Er is de laatste maanden geen ontkomen aan Raye, en vooral niet aan haar grappige nummer 'Where is my husband!'. Daarin vraagt ze zich luidop af waarom haar prins op het witte paard op zich laat wachten. 

De blazers en productie maken duidelijk waar Raye op muzikaal vlak voor staat. Ze houdt van bigbands en haar muziek mag groots klinken. Haar idool is Nina Simone, zowel muzikaal als voor haar levenslange verzet tegen racisme en seksisme.

Raye haalt haar inspiratie bij de grote namen in de jazz en de soul. Haar glamoureuze podiumlook, met galajurken en perfect golvend kapsel, sluit naadloos bij die tijdsgeest aan. Tegelijk schemeren invloeden van r&b en hiphop door. Raye laat zich liever niet vastpinnen in een muzikaal hokje.

Dat blijkt ook uit een heel andere hit van haar: 'Prada' van de Britse dj Cassö. Raye schreef mee aan het nummer. Een remix daarvan ging in de zomer van 2023 viraal via TikTok. Live brengt Raye het in een symfonisch jasje. 

Muziek zit bij Raye in de genen. "Ik was 10 toen ik besliste om het serieus te nemen en er voluit voor te gaan", zegt ze in de Daily Mirror. 

Rachel Agatha Keen (28) wordt geboren als oudste dochter in een gezin met 4 kinderen. Ze groeit op in Croyden, Zuid-Londen. Haar grootvader is muzikant en liedjesschrijver. Vader Paul is dirigent bij het kerkkoor. Moeder Sarah (die Ghanees-Zwitserse roots heeft) is verpleegster en zingt in datzelfde koor.

Raye heeft 3 jongere zussen. Tijdens haar tournee reizen 2 van hen mee als voorprogramma: Abby-Lynn (artiestennaam Absolutely) en Lauren (artiestennaam Amma). Ook haar ouders zijn erbij. Vader Paul en moeder Sarah ontfermen zich als managers over hun 3 muzikale dochters. De passie voor muziek is bij het gezin Keen geëvolueerd tot een familiebedrijf.

Raye's carrière is op haar 14e gestart, wanneer ze wordt toegelaten op de BRIT School. Dat is de prestigieuze school voor podiumkunsten waar ook Adele, Amy Winehouse en Lola Young zijn afgestudeerd. Na 2 jaar stapt ze uit de opleiding, omdat ze zich "te begrensd" voelt.

Daarna zoekt ze haar weg online. Eind 2014 deelt ze haar EP 'Welcome to the winter' via Soundcloud. Met 'Hotbox', over de eerste keer dat ze marihuana gebruikt, trekt ze de aandacht van Olly Alexander van Years & Years. Hij loodst haar binnen bij Polydor Records, waar Raye op haar 17e een platencontract tekent.

Ondanks die veelbelovende start duurt het járen voor Raye een album uitbrengt. Dat terwijl ze aan de lopende band nummers schrijft en bij Polydor Records een contract heeft voor 4 platen. Het bedrijf lijkt niet te weten hoe ze haar moeten lanceren. 

In afwachting maakt ze dancehits met Charli XCX, Major Lazer en David Guetta. Haar stem is te horen op 'You don't know me' van Jax Jones. Ook voor Beyoncé en Rihanna schrijft Raye muziek.

"Platenlabels zetten enorm veel druk op hun artiesten om een hit te scoren. Ik begrijp dat een bedrijf winst wil maken. Maar mijn muziek is altijd persoonlijk. Ik maak liedjes als kunst en niet als product", zegt ze over die periode in Vogue. 

In de zomer van 2021 wordt het contract van Raye bij Polydor na onderling overleg ontbonden. Via X deelt ze haar frustraties over dat jarenlange gevangenschap op zakelijk vlak. Haar berichten worden massaal gedeeld.

"Mijn albums liggen ergens stof te vangen of mijn nummers worden weggeven aan topartiesten, in afwachting tot ik zelf goed genoeg ben voor een album."

Vanaf dan neemt Raye zelf de touwtjes in handen. In 2023 brengt ze als onafhankelijke artiest haar langverwachte debuut uit. Op ' My 21st Century Blues' zingt ze over de uitdagingen waar ze als vrouw mee worstelt. Een verwrongen lichaamsbeeld ('Body Dysmorphia') of spiking tijdens het uitgaan ('Black mascara').

De prijzenregen volgt snel. In 2024 vestigt Raye een record bij de BRIT Awards. Ze wint 6 prijzen: evenveel BRITS als David Bowie en Oasis in heel hun carrière.

"Jullie hebben geen idee wat dit betekent. Het enige wat ik wou, is artiest worden. Nu sta ik hier te huilen op nationale televisie", zegt ze in een emotionele speech, naast haar oma op het podium. 

Een jaar later zorgt Raye voor een primeur bij de Grammy's door zowel de prijs van 'beste nieuwkomer' als die voor 'songschrijver van het jaar' te winnen. 

Raye wordt vaak vergeleken met wijlen Amy Winehouse. Het had geen haar gescheeld of ze had de hoofdrol gespeeld in Winehouse's biopic.

Enkele dingen die beide zangeressen delen: hun voorliefde voor jazz en soul, een krachtige en herkenbare stem, een onderbroken opleiding aan de BRIT School, hun thuishaven Londen, nummers zingen over dingen waarmee ze worstelen, een samenwerking met hitproducer Mark Ronson (Winehouse voor 'Valerie', Raye voor 'Suzanne') en helaas ook een periode vol drank en drugs. 

Raye zoekt haar toevlucht afwisselend tot alcohol, marihuana, cocaïne en de pijnstiller codeïne. "Ik consumeerde niet omdat ik het plezant vond, maar om mijn gedachten te verzetten. Ik kon alles aan, omdat ik altijd verdoofd was", vertelt ze in 2023 aan BBC-journalist Louis Theroux. "Eens nuchter besefte ik: dit lukt me ook op deze manier en ik voel alles veel dieper."

Heel diep graaft Raye in haar autobiografische nummer 'Ice cream man.' Daarin vertelt ze hoe ze op haar 17e werd aangerand door een muziekproducer. 

Ze somt in de tekst ook andere ervaringen van seksueel overschrijdend gedrag op. "I was 7, was 21, was 17 and was 11", zingt ze. In de aangrijpende videoclip, die Raye zelf heeft geregisseerd, brengt ze dat gebrek aan wederzijdse toestemming heel kwetsbaar in beeld.

Wanneer Raye het nummer live brengt - zoals op Rock Werchter afgelopen zomer - kan je een speld horen vallen. "Ik haat het om 'Ice cream man.' te zingen, maar ik ben blij dat ik het doe", zei ze bij BBC. 

Voor 'Ice cream man.' heeft Raye gisteren in Los Angeles de Harry Belafonte-prijs gekregen. Voluit is dat 'the best song for social change award'. De onderscheiding is voor songschrijvers of nummers die een prangend maatschappelijk probleem aankaarten. 

"'Ice cream man.' herinnert ons op een krachtige manier aan wat muziek kan betekenen. Het biedt unieke kansen om aandacht te genereren voor een onderwerp en verandering teweeg te brengen en het geeft een stem aan de mensen naar wie te vaak niet is geluisterd. De Harry Belafonte-prijs bekroont muzikale moed."

Moedig en geduldig is Raye altijd gebleven, ondanks de tegenslagen. Haar 2e album 'This music may contain hope' komt op 27 maart uit.  Eindelijk, want Raye is de eerste ruwe versie van die nummers verloren, nadat haar auto in 2024 werd gestolen met de cruciale notitieboekjes in. Ook dat nog.

Wie er vanavond bij is in de AFAS Dome zal zeker nieuwe muziek horen. Raye's tournee heet niet voor niets 'This tour may contain new music'. In Amsterdam eerder deze week zong ze maar liefst 8 onuitgebrachte nummers. Dat belooft.