Van Magritte tot Picasso: hoe kunstcollectie van echtpaar uit Izegem uitgroeide tot een van de belangrijkste van België

Belgische meesterwerken van René Magritte en Gustave De Smet, of internationale topstukken van Pablo Picasso, Max Ernst en Henry Moore. Binnenkort worden ze geveild bij veilinghuis Christie's, maar jarenlang stonden ze thuis bij meubelmaker Roger Vanthournout en zijn vrouw Josette in Izegem.

Het echtpaar verzamelde meer dan 60 jaar lang schilderijen, beeldhouwwerken en sculpturen vanuit hun gedeelde passie: moderne en hedendaagse kunst.

Roger Vanthournout was opgeleid als binnenhuisarchitect en runde de Izegemse meubelzaak Aurora, die in 1921 was opgericht door zijn vader. Zijn vrouw Josette T'Kint was ook liefhebber en zelf kunstenares.

Vanaf het midden van de jaren 50 reisde het koppel veel. Ze gingen zelf naar kunstbeurzen waar ze rechtstreeks in gesprek gingen met kunstenaars, handelaren en galeries.

Roger en Josette begonnen met het verzamelen van Chinese vazen, maar verbreedden hun blik doorheen de jaren naar onder meer Vlaams expressionisme, surrealisme en naoorlogse kunst.

Volgens kenners was Roger bevriend met het kruim van de kunstgaleristen en kochten ze enkel wat ze zelf mooi vonden. Nooit uit winstoogmerk.

"Het waren mensen die heel vroeg werk aankochten van kunstenaars die nog moesten doorbreken", duidt Chantal Pattyn, netmanager van Klara en radiopresentatrice. "Daar hebben ze destijds wellicht ook schappelijke prijzen voor betaald."

"In die tijd was kunst kopen ook helemaal anders. Mensen reisden op eigen houtje naar kunstbeurzen in binnen- en buitenland om stukken te kopen. Het was een niche. De collectie maakt dus deel uit van een persoonlijk verhaal. Dat maakt het zo fantastisch."

Op haar hoogtepunt was hun collectie met zo'n 200 stukken een van de grootste van België. Toen Roger in 2005 op 80-jarige leeftijd overleed en Josette besloot om kleiner te gaan wonen, werd al een deel verkocht.

In 2006 gingen 27 stukken onder de hamer bij Sotheby's in New York, goed voor bijna 20 miljoen euro in totaal. Het topstuk, een werk van kunstenaar Francis Bacon, werd verkocht voor een recordbedrag van 11,7 miljoen euro. Roger zou het tientallen jaren eerder gekocht hebben voor 'amper' 50.000 euro.

Toen in april vorig jaar Josette op 95-jarige leeftijd overleed, besloot de familie om ook de rest van de collectie te veilen. Dat zal in maart gebeuren bij veilinghuis Christie's in Londen.

Het topstuk 'La plaine de l'air' (1940) van de Belgische surrealist René Magritte wordt geschat tussen de 4 en 6,3 miljoen euro. In dezelfde prijscategorie vinden we ook een beeld van de Britse beeldhouwer Henry Moore: 'Goslar warrior' (1973).

Verder is er met 'Le lieu-dit' (1955) nog een werk van Magritte. Met 'Nu debout et femmes assises' (1939) hangt er ook een topwerk van de Spaanse kunstenaar Pablo Picasso, geraamd tussen 3,5 en 5,8 miljoen euro.

Andere topstukken komen van de hand van Max Ernst, Yayoi Kusama, Lucio Fontana, Agnes Martin en de Gentse kunstenaar Gustave De Smet. De waarde van de collectie wordt geschat op 46 miljoen euro.

Vandaag en morgen zijn de stukken nog te bezichtigen bij Christie's in Brussel. Daarna reizen ze naar Hongkong, New York en Parijs, waarna ze in Londen belanden voor de veiling.

"Het is geweldig wat daar hangt", zegt Chantal Pattyn, die de collectie heeft gezien. "Het is onwaarschijnlijk mooi en de kwaliteit van de werken is ongelofelijk. De prijzen zijn wel hallucinant, maar dat is nu eenmaal wat eraan gegeven wordt in de kunstwereld." 

(Lees verder onder de collage.)

"Het toont ook nog maar eens aan dat we een volk van verzamelaars zijn", merkt ze op. "Bijna nergens ter wereld zijn er zo veel belangrijke privécollecties als in Vlaanderen. Sommigen kennen we, anderen blijven daarmee liever op de achtergrond."

De keerzijde van de veiling is dat de collectie zo goed als zeker ons land zal verlaten. "Dit gaat wellicht wereldwijd verkocht worden. Ik denk niet dat de musea hier in staat zijn om zulke stukken te kopen. Dat ze door de veiling België wellicht verlaten, maakt het dus ook wel een beetje jammer."

Toch is er misschien een opsteker. "Bij de collectie zit ook een klein werkje van Panamarenko dat aan een iets lagere startprijs van 25.000 euro wordt geveild. Hopelijk past dat binnen het budget van een van onze musea en kunnen we toch een Belgisch werk bij ons houden."