Welke gegevens moeten er op een aankoopbewijs staan als je wilt aantonen dat je recht hebt op garantie? En mag een winkel jouw adres of andere persoonlijke gegevens vragen in ruil voor dat aankoopbewijs? Dat mag, maar je mag niet verplicht worden om die te geven. Een consument moet ook altijd een aankoopbewijs krijgen bij producten waarop de wettelijke garantie van toepassing is. Daarvoor hoeft een winkel geen gegevens van zijn klanten op te vragen, vindt de Gegevensbeschermingsautoriteit.
Wat moet er op je aankoopbewijs staan om te bewijzen dat je recht hebt op garantie?
Harald Scheerlinck
Gepubliceerd:
WinWin is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
WinWin-luisteraar Damienne koopt een friteuse bij een bekende elektroketen, maar eens bij de kassa aangekomen schrikt ze. Niet van de prijs, maar van een opvallende vraag van de verkoopster. "Ik moest absoluut mijn volledige naam en adres geven, anders zou ik geen aankoopbewijs kunnen krijgen. Ze voegde er ook fijntjes aan toe dat ik zonder dat bewijs geen aanspraak zou kunnen maken op de wettelijke garantie. Mag dat zomaar?"
Laten we beginnen bij het begin: voor zo goed als alle goederen die je bij een professionele verkoper koopt, heb je recht op wettelijke garantie. Gaat het product binnen de twee jaar na je aankoop stuk zonder dat dat jouw eigen schuld is of komt het product niet overeen met wat je hebt besteld, dan heb je recht op een herstelling of vervangproduct. Bij tweedehandsspullen mag de verkoper die periode beperken tot 1 jaar. Om aanspraak te maken op die wettelijke garantie moet je natuurlijk wel kunnen bewijzen dat je het product minder dan twee jaar geleden in die bewuste winkel hebt gekocht. Een aankoopbewijs is daarvoor de optimale manier.
Een verkoper moet een garantiebewijs kunnen geven zonder dat de klant daarvoor eerst zijn persoonsgegevens moet doorgeven
Koen Gorissen, voorzitter Gegevensbeschermingsautoriteit
Om die reden moet een verkoper altijd een aankoopbewijs meegeven met de klant. "Een consument moet zijn recht op de wettelijke garantie kunnen uitoefenen. Daarvoor heb je een aankoopbewijs nodig, dus als een handelaar weigert om dat bewijs te geven, zou dat als onrechtmatig kunnen worden beschouwd", legt Lien Meurisse van de FOD Economie uit.
Welke gegevens moeten er op een garantiebewijs staan?
Lien Meurisse: "Er moeten minimaal drie dingen op je aankoopbewijs staan: een omschrijving van het product, de aankoop- of leverdatum en de gegevens van de verkoper. Dat kan dus even goed een handgeschreven velletje papier zijn met daarop de stempel van de winkel."
Het klinkt misschien een beetje vreemd, maar eigenlijk is een handelaar wettelijk gezien niet verplicht om je een aankoopbewijs te geven. Tenzij je wettelijke garantie krijgt op het product dat je hebt gekocht. Dan heb je daar wel recht op. Daarom zal je in de praktijk wel heel vaak een kasticket, factuur of ander aankoopbewijs meekrijgen. Al moet je daar soms expliciet naar vragen.
Want hoe dat aankoopbewijs er precies uitziet, speelt voor de wettelijke garantie geen enkele rol. Dat kan een klassiek kasticket zijn, een factuur waarop extra gegevens over de koper en verkoper staan of eender welk ander document. Zolang er maar een omschrijving van het product, de gegevens van de verkoper en de aankoop- of leverdatum op staan. Als je een product bestelt, maar dat pas later geleverd wordt, begint de garantieperiode pas vanaf de levering te lopen.
Geen gegevens nodig voor aankoopbewijs
De elektrozaak moest dus sowieso een aankoopbewijs meegeven aan Damienne. Maar mogen ze in ruil ook zomaar haar persoonsgegevens vragen? Dat is een vraag voor de Gegevensbeschermingsautoriteit, die controleert of de privacyregels in ons land worden nageleefd. "Persoonsgegevens die niet nodig zijn voor een bepaald doel, mogen niet verplicht worden gevraagd. Er is geen noodzaak om deze adresgegevens te vragen zodat de consument een garantie kan inroepen. Een garantiebewijs moet dus kunnen gegeven worden zonder deze gegevens mee te delen", vindt voorzitter Koen Gorissen.
De bewuste elektrowinkel heeft intussen laten weten dat de verkoopster een fout heeft gemaakt en dat er wel degelijk een manier bestaat om een aankoopbewijs te krijgen zonder je gegevens achter de laten. Dat zal dan geen factuur zijn, maar een ander soort document. Daar was de verkoopster in kwestie niet van op de hoogte, maar het personeel krijgt hierover een extra opleiding.