Vlaanderen start onderzoek naar PFAS-vervuiling in Ronse via eieren van tuinkippen

Eerder vroegen inwoners en het stadsbestuur van Ronse aan de Vlaamse overheid om bloedtests uit te voeren bij mensen die mogelijk zijn blootgesteld aan PFAS, maar dat weigerde Vlaanderen. "Omdat er geen betrouwbare gegevens zijn om zo'n screening te rechtvaardigen", klonk het toen.

Bloedwaarden geven volgens de Vlaamse overheid geen informatie over de bron van de vervuiling en dragen ook niet bij tot een medische oplossing, aangezien er vandaag geen behandeling bestaat om PFAS uit het lichaam te verwijderen. Wel toont onderzoek dat bloedwaarden kunnen dalen als de blootstelling aan PFAS zoveel mogelijk vermeden wordt.

Vlaanderen kiest er daarom voor de PFAS-vervuiling in Ronse te onderzoeken via de eieren van kippen in de tuinen van de inwoners. "Omdat dat een duidelijker beeld geeft van de bron en de verspreiding van de vervuiling, én van de mogelijke blootstelling van mensen", zegt Vlaams minister Gennez. Dat onderzoek moet de komende maanden van start gaan. 

"Via eierenonderzoek krijgen we duidelijke en bruikbare antwoorden om de PFAS-vervuiling beter in kaart te brengen en gericht aan te pakken", zegt Gennez. "Uit eerder onderzoek, onder meer rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht, blijkt dat de consumptie van eieren van kippen in de eigen tuin een belangrijke manier is waarop PFAS in het menselijk lichaam terechtkomt."

Ronse kampt al langer met historische PFAS-vervuiling, onder meer in de omgeving van de Molenbeek en enkele textielbedrijven. De stad heeft eigenlijk een dubbel PFAS-probleem: een rijk textielverleden, wat de historische vervuiling kan verklaren, maar ook nog de actieve textielfabrikanten.

Centraal in de PFAS-problematiek in Ronse ligt de Molenbeek. In 2021 stelde OVAM al vast dat de waterbodem en oevers van de Molenbeek vervuild waren. Er werden toen preventieve maatregelen genomen om de blootstelling van bewoners aan PFAS zoveel mogelijk te beperken.

Inwoners zagen de beek vorig jaar ook al zwart kleuren, een tapijtenfabrikant bleek toen de vervuiler te zijn. Onderzoek wees uit dat de drempels waren overschreden, maar dat het toen niet om PFAS ging. Toch stelde dat de omwonenden niet gerust, zij begonnen toen een "beekwatch" om de vervuiling van de Molenbeek in de gaten te houden.

Die ongerustheid bij de inwoners van Ronse ging ook in het najaar niet liggen: de PFAS problematiek kwam zo meermaals aan bod op de gemeenteraad van Ronse, er werden infomomenten georganiseerd voor inwoners en het Departement Zorg voerde ook testen uit.

"De testen geven een gemengd beeld: in basisschool Serafijn werden in recent stof, zoals stof op de vloer en tafels, geen verhoogde PFAS-waarden vastgesteld. Terwijl in oud stof, zoals op kasten, wel hogere concentraties werden aangetroffen", klinkt het. Met het eierenonderzoek wil Vlaanderen nu meer duidelijkheid krijgen over de verspreiding van PFAS in Ronse.

Gennez zegt dat er ook in andere Vlaamse regio's nog eierenonderzoeken komen, waar precies is nog niet duidelijk. "De selectie van die regio's gebeurt op basis van een evaluatie van het Departement Zorg van alle gebieden waar PFAS mogelijk een probleem is", zegt Gennez.

"Om de gezondheid van mensen goed te beschermen, moeten we weten waar de vervuiling vandaag vandaan komt en hoe ze zich verspreidt. Een eierenonderzoek is daarvoor de meest zinvolle stap", klinkt het bij Gennez, die samen met de Vlaamse regering ook een verbod op PFAS in pesticiden wil onderzoeken.