Zwangere vrouwen die verslaafd zijn aan drugs moeten verplicht kunnen worden opgenomen voor behandeling. Dat staat in een nieuw wetsvoorstel van N-VA‑kamerleden. De partij sluit daarmee aan bij Vlaamse plannen om het ongeboren kind beter te beschermen, al is ze niet zonder kritiek.
N-VA wil zwangere drugsverslaafden gedwongen laten opnemen ter bescherming van ongeboren kind
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
"Een drugbaby ter wereld brengen is een van de ergste dingen die je kan meemaken: het kind komt krijsend ter wereld, moet meteen afkicken en loopt vaak mentale en fysieke beperkingen op", zegt N-VA-voorzitter Valerie Van Peel in 'De Ochtend' op Radio 1. "Dat zijn kinderen die nooit een echte kans krijgen. Het zijn dezelfde kinderen die je jaren later terugziet in jeugdinstellingen of voorzieningen voor mensen met een beperking."
Dit nieuwe federale wetsvoorstel van N-VA-kamerleden Sophie De Wit en Frieda Gijbels vormt daarom een aanvulling op bestaande regels, en moet ongeboren kinderen al in de buik beschermen, zegt Van Peel. In dit specifieke geval tegen ouders die tijdens hun zwangerschap drugs gebruiken. Die zullen voortaan gedwongen kunnen worden behandeld.
Beluister het gesprek met Valerie Van Peel (N-VA) in 'De Ochtend' op Radio 1
Twee sporen
In 2020 al deden huidig N-VA-voorzitter Valerie Van Peel en Vooruit-kamerlid John Crombez gezamenlijk een gelijkaardig wetsvoorstel, maar er werd destijds geen meerderheid voor gevonden. Nu staan maatregelen om de rechten van het ongeboren kind beter te beschermen in zowel het Vlaamse als het federale regeerakkoord en wordt er op beide niveaus tegelijk aan gewerkt.
Op Vlaams niveau worden ouders al voor de geboorte van hun kind gesensibiliseerd. Kinderen kunnen immers al kort na de geboorte uit huis geplaatst worden indien de jeugdrechter beslist dat ze in onveilig omstandigheden opgroeien. Om dat te vermijden wordt er bij sommige ouders al aanklampende of verplichte begeleiding opgestart, met bepaalde voorwaarden die de ouder moet vervullen om het kind bij te kunnen houden.
"Die kinderen worden dan bij wijze van spreken 'gered' uit gezinnen waar al vaker kinderen uit huis zijn geplaatst", legt Van Peel uit. Het is Vlaams minister van Jeugd Caroline Gennez (Vooruit) die daaraan werkt.
In 2024 waren er 236 dossiers met 0-jarigen bij de jeugdrechter, op een totaal van 4.872 vorderingen. Dat aantal schommelt doorheen de jaren, maar blijft relatief stabiel.
Laatste redmiddel
Op de eerdere plannen van Gennez kwam al kritiek vanuit de jeugdhulp: te repressief, te hard ingrijpend in de ouderlijke vrijheid, en mogelijk afschrikkend. Hulpverleners vrezen dat kwetsbare ouders net mínder geneigd zullen zijn om hulp te zoeken, uit angst hun kind te verliezen.
We moeten durven erkennen dat er ouders zijn die hun kind écht niet beschermen
Valerie Van Peel, voorzitter N-VA
Van Peel erkent die bezorgdheid en benadrukt dat de maatregel met grote voorzichtigheid moet worden toegepast. "Dit is een ultiem redmiddel, ingebed in een breder hulpverleningstraject", zegt ze. "Maar we moeten ook durven erkennen dat er ouders zijn die hun kind écht niet beschermen. Tot nu toe konden we daar nauwelijks tegen optreden."
Een gedwongen behandeling zou bovendien altijd gebeuren in overleg met artsen en de vrederechter. Juridisch kan dat alleen als de situatie ‘buitengewoon dringend’ is. "Er moet worden aangetoond dat eerdere hulp faalde, en een arts moet vaststellen dat er een reëel gevaar is voor het kind."
"Maar het principe is niet nieuw", voegt Van Peel toe. "Een gedwongen behandeling voor drugsverslaafden bestaat al wanneer iemand een gevaar vormt voor zichzelf of anderen. We breiden die ‘anderen’ nu gewoon uit met het ongeboren kind."