Mensen met een lagere sociaaleconomische status hebben een groter risico om dementie te ontwikkelen. Dat legt gezondheidswetenschapper Sara Willems van de UGent uit in 'De vooruitblik', een podcast van de Universiteit van Vlaanderen. Risicofactoren zoals chronische stress, een verminderd gehoor of zicht komen vaker voor bij kwetsbare groepen. Bovendien wachten mensen in armoede vaak langer voor ze naar de dokter gaan, waardoor de kans op dementie ook nog eens stijgt.
Naar schatting 150.000 Vlamingen hebben dementie. Tegen 2050 zal dit aantal waarschijnlijk verdubbelen, door de stijgende levensverwachting. Maar door risicofactoren aan te pakken, kan 45 procent van de dementies uitgesteld of zelfs voorkomen worden.
Net daar loopt het vaak mis bij kwetsbare groepen. Sebastiaan Engelborghs, neuroloog aan de VUB, legt uit: “Er zijn 14 risicofactoren voor dementie gekend. Zo verhogen bijvoorbeeld roken, overmatig alcoholgebruik en overgewicht de kans op dementie, maar spelen ook luchtvervuiling en een lagere scholingsgraad een rol.” Dementie valt tot op zekere hoogte te voorkomen door gezond te leven, zegt Engelborghs. “Een nulrisico bestaat niet, maar je kan dementie wel degelijk uitstellen door je levensstijl aan te passen.”
Maar dat is niet evident, en voor sommige mensen is het moeilijker om die risicofactoren te vermijden dan voor anderen. Sara Willems is expert in de toegankelijkheid van gezondheidszorg en doet onderzoek naar waarom mensen in armoede niet naar de dokter gaan, of waarom mensen wel of niet gezond leven. “Gezonde keuzes maken is in die omstandigheden makkelijker gezegd dan gedaan.”
Invloed van stress en leefomgeving
“Dementiepreventie is uiteraard belangrijk, en het is goed om te proberen dementie te voorkomen, maar dat betekent niet dat het je eigen schuld is als je dementie krijgt. Op een aantal risicofactoren heb je zelf weinig vat", zegt Willems.
“Een verminderd gehoor of slechter zicht komen vaker voor bij mensen die lager op de sociale ladder staan. Omdat ze minder snel naar de dokter zullen gaan, en dus pas later een hoorapparaat of bril krijgen.”
“Ook chronische stress is een risicofactor en mensen in kwetsbare situaties worden daar vrijwel continu mee geconfronteerd. Daarbovenop wonen ze vaker in een buurt waar veel luchtvervuiling is, en hebben ze daardoor een aanzienlijk grotere kans om dement te worden.”
Niet alleen ziektes behandelen, maar ook gezondheid bevorderen
Neuroloog Sebastiaan Engelborghs
Preventiecampagnes tegen dementie kunnen in de toekomst wellicht duizenden gevallen van dementie voorkomen, maar het is belangrijk om extra aandacht te besteden aan de meest kwetsbare groepen, redeneert Willems. “Anders lopen zij het risico om door hun ziekte in nog moeilijkere omstandigheden terecht te komen, en nog verder af te glijden op de sociale ladder.”
Sebastiaan Engelborghs bevestigt de nood aan een doordacht dementiepreventiebeleid: “We hebben betere voorlichting nodig en een gezondheidszorg die niet alleen ziektes behandelt, maar ook gezondheid bevordert.”
