Duizenden Japanners hebben afgelopen weekend afscheid genomen van reuzenpanda's Xiao Xiao en Lei Lei, voor ze terugkeren naar China. China leent panda's uit aan andere landen, maar de dieren moeten altijd op een bepaald moment terugkeren. Het vertrek van Xiao Xiao en Lei Lei komt op een moment dat de spanningen tussen Japan en China hoog oplopen. Voorlopig stuurt China geen nieuwe panda's, voor het eerst in meer dan 50 jaar zullen er geen panda's in Japan zijn.
Japan neemt afscheid van laatste panda's, relaties met China op een dieptepunt
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Xiao Xiao, een mannetje, en Lei Lei, een vrouwtje, werden in 2021 geboren in Ueno Zoo, in de Japanse hoofdstad Tokio. Ze waren heuse publiekslievelingen, en duizenden Japanners kwamen afgelopen weekend naar de dierentuin om de dieren een laatste keer te kunnen zien. Dinsdag keren de panda's terug naar China.
De voorbije weken stonden er geregeld urenlange wachtrijen om Xiao Xiao en Lei Lei nog te kunnen zien. Het werd zo druk dat Ueno Zoo een loterijsysteem invoerde om tickets te bemachtigen. Volgens het stadsbestuur van Tokio deden 108.000 mensen mee voor de 4.400 beschikbare plaatsen die er nog waren.
De enorme toeloop heeft - buiten de schattigheid van de panda's - allicht nog een andere verklaring. Door het vertrek van Xiao Xiao en Lei Lei zullen voor het eerst in meer dan 50 jaar geen panda's meer te zien zijn in Japan.
Afscheid in tranen
Bezoekers moesten gisteren urenlang aanschuiven. Voor heel wat fans liepen de emoties hoog op. Veel mensen waren in tranen toen ze afscheid namen van Xiao Xiao en Lei Lei.
"Ik ben echt verdrietig", vertelde bezoeker Skoken Ikeda aan journalisten van CNN . "We zeiden altijd: 'er is hier een panda, dus we zullen er ooit wel eens naar gaan kijken', en toen gebeurde dit. Ik wou dat ik vaker gekomen was."
"Ik kom hier al met mijn zoon sinds hij een baby was, dus ik hoop dat het een mooie herinnering voor hem wordt. Ik ben blij dat we vandaag konden komen om ze te eren," vertelde een vrouw aan de BBC .
Woede over uitspraken van Japanse premier
De Chinese overheid stuurt al sinds 1949 panda's als goodwill-ambassadeurs naar landen waarmee ze goede diplomatieke banden heeft of waarmee ze die wil versterken. De zogenoemde panda-diplomatie. De panda's blijven altijd eigendom van China en moeten op een bepaald moment terugkeren, ook de jongen die in het buitenland geboren zijn.
In 1972 verwelkomde Japan zijn eerste panda's uit China, ter gelegenheid van het normaliseren van de diplomatieke relaties tussen beide landen. Sindsdien vertrokken er panda's, maar kwamen er ook nieuwe aan.
Er werden ook pandajongen geboren, zoals Xiao Xiao en Lei Lei. Hun ouders, Shin Shin en Ri Ri, gingen in 2024 terug naar China, hun oudere zus Xiang Xiang in 2023.
Kortom, er zijn al meer dan 50 jaar onafgebroken panda's te zien in Japan, maar daar komt nu dus een einde aan. Het is maar de vraag of en wanneer er weer panda's in Japan zullen zijn. De relaties tussen China en Japan zijn al een tijdje erg gespannen.
China is kwaad over uitspraken van de Japanse premier Sanae Takaichi over Taiwan, kort nadat ze in oktober aangesteld werd als premier. Takaichi suggereerde toen dat Japan militair zou kunnen ingrijpen als China Taiwan zou aanvallen.
China, Taiwan en Japan
Taiwan is een eiland ten zuidoosten van China. Het bestuurt zichzelf, maar China beschouwt het als een afvallige provincie die moet worden herenigd met het vasteland. De Chinese overheid heeft meermaals gezegd het eiland desnoods met militaire middelen te annexeren.
Taiwan verzet zich daar fel tegen en waarschuwt dat een invasie kan uitmonden in een grootschalig regionaal conflict. Japan vreest dat zo’n scenario ook zijn veiligheid bedreigt. Japan ligt op zijn dichtstbijzijnde punt, het eiland Yonaguni, op 110 kilometer van Taiwan.
"Louter hypothetisch"
China had het over "uiterst kwaadaardige" uitspraken van de Japanse premier en voerde economische tegenmaatregelen in om de druk op te voeren.
Zo werden vluchten naar Japan geschrapt en werd burgers afgeraden om naar Japan te reizen. Het aantal Chinese toeristen in Japan is vorige maand met bijna de helft gedaald ten opzichte van een jaar eerder, tot ongeveer 330.000, zei de Japanse minister van Toerisme Yasushi Kaneko vorige week.
China heeft ook de invoer van zeevruchten uit Japan opgeschort, en de uitvoer van zeldzame aardmetalen met militaire toepassingen verboden.
China eist dat premier Takaichi haar uitspraken intrekt. Takaichi zelf heeft al gezegd dat haar uitspraken "louter hypothetisch" waren en dat ze dergelijke opmerkingen in de toekomst zou vermijden.
Pandaverblijf in dierentuin verdwijnt niet
In juli vorig jaar al haalde China 4 panda's terug uit de dierentuin van Shirahama, een kleine badplaats aan de zuidkust van Japan. Het stadje haalde een groot deel van zijn inkomsten uit het panda-toerisme.
Het besluit om het contract niet te verlengen, hield mogelijk ook verband met Taiwan, vertelde een expert internationale betrekkingen toen aan CNN . Shirahama had kort voordien een burgemeester met een pro-Taiwanees standpunt verkozen.
Ik zou het geweldig vinden als veel mensen de kans zouden krijgen om ze te zien
Directeu Hitoshi Suzuki hoopt dat er ooit weer panda's naar Ueno Zoo komen
Voorlopig is Ueno Zoo in Tokio van plan om het pandaverblijf in zijn huidige staat te behouden. "De faciliteiten zijn specifiek ontworpen voor reuzenpanda's, dus het zou niet eenvoudig zijn om ze aan te passen voor andere dieren", zegt directeur dierenzorg Hitoshi Suzuki. Hij heeft Xiao Xiao en Lei Lei vanaf de eerste dag helpen grootbrengen.
Hij hoopt in de toekomst te kunnen blijven samenwerken met China op het gebied van natuurbehoud en onderzoek. Al hoopt hij dat er ooit weer panda's zullen zijn. "Het zijn niet alleen schattige, maar ook fascinerende dieren, en ik zou het geweldig vinden als veel mensen de kans zouden krijgen om ze te zien."
