Zelfs nauwe bondgenoot van president Xi blijft niet buiten schot: onderzoek naar hoogstgeplaatste generaal in China

Zhang Youxia (75) wordt verdacht van "zware schendingen van de discipline en de wet", staat in een verklaring van het ministerie van Defensie te lezen. Een vage omschrijving die in China vaak een andere verdenking inhoudt: corruptie.

Ook naar een andere hooggeplaatste generaal, Liu Zhenli, is een onderzoek geopend.

Het onderzoek naar Zhang is zeer opvallend, want de man wordt beschouwd als de nauwste militaire bondgenoot van president Xi Jinping. Hij speelde een belangrijke rol in de herstructurering van het leger onder Xi en hielp de president ook in het versterken van zijn macht en controle over het leger.

Zhangs vader was een van de stichtende generaals van de Chinese Communistische Partij en zelf is hij een van de weinige hooggeplaatste officieren met gevechtservaring. Die deed hij op tijdens grensconflicten met Vietnam.

Zhang zat in het Politburo, het belangrijkste politieke orgaan binnen de Communistische Partij, en was vicevoorzitter van de Centrale Militaire Commissie, een orgaan binnen de Communistische Partij dat het leger controleert en voorgezeten wordt door Xi zelf. Omdat de voorbije jaren al enkele generaals uit dat orgaan zijn gegooid, kwam zowat alle macht binnen het leger in de handen van Zhang te liggen.

Maar nu is hij dus samen met generaal Liu ook uit die Centrale Militaire Commissie gezet. Die commissie bestond oorspronkelijk uit 7 leden: Xi en 6 topofficieren uit het leger. Daar blijven nu nog maar 2 leden van over: Xi zelf en een officier.

Zhang was de pensioengerechtigde leeftijd eigenlijk al een tijdje gepasseerd, maar mocht toch op post blijven. Dat wijst erop dat Xi wel erg veel vertrouwen in hem heeft. Of had. Want dat er nu ook naar hem een onderzoek loopt, toont aan dat niemand binnen het leger of de politiek buiten schot blijft, of ze nu dicht bij Xi staan of niet. Sommige analisten vermoeden dat het "verraad" van Zhang daarom wel heel ernstig moet zijn geweest.

Maar zoals meestal in China is het gissen naar de echte reden van het onderzoek naar Zhang. Is het corruptie? Xi heeft sinds zijn aantreden inderdaad al verschillende hooggeplaatste figuren aan de kant geschoven op verdenking van corruptie. Hij beschouwt corruptie ook als de "grootste bedreiging" voor de Communistische Partij.

De laatste tijd focust hij met name op het leger. In oktober vorig jaar werden al 9 topgeneraals opzijgeschoven, in een van de grootste zuiveringsoperaties in het leger in meerdere decennia. Zij werden toen verdacht van ernstige financiële misdrijven. Mogelijk is Zhang dus het zoveelste doelwit van Xi's meedogenloze strijd tegen corruptie, omdat hij zelf over de schreef ging of corruptie door anderen heeft toegedekt.

Maar critici zeggen dat Xi's anticorruptiebeleid ook misbruikt wordt om politieke rivalen uit te schakelen. In internationale media wordt hier en daar gespeculeerd dat dat ook bij Zhang het geval zou kunnen zijn. In 2027 wil Xi allicht voor een vierde opeenvolgende termijn gaan. De machtige generaal Zhang zou dan een van de weinigen kunnen zijn die eventueel verzet daartegen zou kunnen leiden.

"Er is al langer een groep binnen het leger die vindt dat de macht in China te veel onder 1 man geconcentreerd zit en China geen nieuwe Mao Zedong nodig heeft", zegt ook VRT NWS-journalist en Chinakenner Tom Van de Weghe. Met name de oudere garde binnen het leger stelt zich veeleer kritisch op tegen Xi als 'eeuwige leider'. 

Het onderzoek naar Zhang en zijn verwijdering zou ook met Taiwan te maken kunnen hebben. "Het Chinese leger moet tegen volgend jaar in staat zijn om Taiwan binnen te vallen", duidt Van de Weghe. In dat opzicht is het vreemd dat Xi iedereen met een beetje gevechtservaring uit het leger gooit, geeft hij aan. "Maar Zhang is mogelijk iemand die te veel de oude visie vertegenwoordigt en op de rem zou kunnen gaan staan."

"Het kan zijn dat Xi met het oog op Taiwan een afgeslankt leger wil, dat hij volledig controleert en hem naar de mond praat. En dat deed Zhang duidelijk niet. Maar we kunnen er alleen maar over speculeren, we zullen het wellicht nooit zeker weten."