Reanimaties in films of series worden vaak verkeerd in beeld gebracht. Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat meer dan 70 procent van de 169 onderzochte afleveringen verkeerde technieken weergeeft. "In Vlaamse en internationale programma's zie ik vaak heldhaftige scènes, maar in het echt gaat het er anders aan toe," zegt Rik Brabants, expert eerste hulp van Rode Kruis-Vlaanderen. Hoe het dan wél moet, zet hij hier op een rij.
Reanimatie op tv en in films vaak niet accuraat: hoe moet het wél?
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
In films en televisieseries worden reanimatiescènes vaak gesensationaliseerd. Naast de klassieke hartmassage, mond-op-mondbeademingen of defibrillator, komen er vaak nog andere spectaculaire attributen of technieken aan te pas. Maar wat op het witte doek gebeurt, moet je niet altijd geloven.
Dat bevestigt een nieuwe studie van de Universiteit van Pittsburgh . De onderzoekers namen 169 afleveringen van Amerikaanse tv-series onder de loep waarin reanimatie voorkwam. Minder dan 30 procent van de afleveringen gaf het correct weer. Bijna de helft van de series toonde verouderde methodes.
Voor Rik Brabants, expert eerste hulp van Rode Kruis-Vlaanderen, is het herkenbaar. "In Vlaamse televisieprogramma's, maar zeker ook in internationale films, zie ik soms dingen gebeuren die er misschien heldhaftig en goed uitzien, maar in het echt gaat het er toch anders aan toe", zegt hij in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.
Blijf bij de basis
2 defibrillatoren die als strijkijzers op een borstkas worden geplant, een opening maken in het strottenhoofd van het slachtoffer om 'lucht binnen te laten' of, in een laatste wanhopige poging, ongecontroleerd kloppen op de borstkas. Het ziet er spectaculair uit, maar vaak worden die technieken beter niet door omstaanders uitgevoerd, of zijn ze zelfs ronduit schadelijk.
"Het zijn eventueel wel dingen die medische professionals doen. Als de ziekenwagen of de mug arriveert, kunnen ze andere medische technieken toepassen." Een adrenalinespuit, bijvoorbeeld, kan helpen om iemand terug tot leven te brengen.
"Maar reanimatie door een niet-medisch getrainde professional bestaat uit borstcompressies, mond-op-mondbeademingen en eventueel een AED gebruiken." Kloppen op de borstkas, of aan de slag gaan met technieken waar je geen verstand van hebt, is volgens Brabants absoluut geen goed idee.
Bekijk: in 'Lost' klopt een personage er stevig op los op de borst van het slachtoffer:
Geen pols checken, eventueel wél beademen
Naast verkeerde technieken, komen er ook verouderde technieken in de populaire cultuur aan bod. Neem bijvoorbeeld de controle van de hartslag via de pols: die techniek wordt in ons land niet meer aangeleerd.
"We merken dat mensen die het niet gewoon zijn dat te doen, er veel tijd mee verliezen en vaak verkeerde interpretaties maken. Daarom focussen we nu op ademhaling: als iemand niet ademt, dan mag je reanimeren. De polsslagcontrole is niet nodig."
Maar het omgekeerde komt ook voor. In de Amerikaanse hitserie 'Breaking bad' wordt beweerd dat mond-op-mondbeademing niet helpt. Maar dat klopt niet. "In bepaalde landen wordt het niet meer aangeleerd, maar wij volgen de Europese richtlijnen die het wel nog aanbevelen", verklaart Brabants.
Bekijk: in 'Breaking bad' wordt ten onrechte beweerd dat mond-op-mondbeademing "niet werkt":
"In Amerika leren ze het niet meer aan, omdat ze merken dat het een drempel is voor mensen. Mensen hebben schrik om mond-op-mondbeademing te doen, waardoor ze helemaal niets doen. Dat is hun argument om het niet meer aan te leren."
Eerste hulp bij reanimatie
Hoe moet het dan wel? Wat als iemand niet meer ademt, en dus gereanimeerd moet worden? "Het allereerste is 112 bellen, want er is gespecialiseerde hulp nodig", benadrukt Brabants. "Controleer zeker goed of die persoon ademt, niet ademt of abnormaal ademt. Meestal ademen mensen niet, maar het kan ook dat ze happen naar lucht, schokkend of onregelmatig ademen. Dat is teken van een hartstilstand."
"Als er mensen in de buurt zijn, stuur dan iemand om een AED." Zo'n defibrillator, inclusief instructies, kan je vinden in een groene kast op openbare plaatsen. "Dat toestel kan een groot verschil maken."
Bekijk: Zo voer je correct borstcompressies en mond-op-mond beademing uit
Na die voorbereidende stappen is het tijd voor het 'echte werk'. "Beginnen doe je met borstcompressies: 30 keer de borstkas goed diep induwen, 5 à 6 centimeter diep." Dat moet met een snelheid tussen de 100 en 120 keer per minuut.
Het cliché dat je dat op het ritme van 'Stayin' alive' van Bee Gees moet doen, klopt volgens Brabants wél. "Het lied heeft een ritme dat mooi tussen die 100 en 120 zit. En de tekst is ook nog eens heel toepasselijk." Ook andere nummers, zoals 'Poker face' van Lady Gaga, zijn een goede optie.
Je moet zeker geen schrik hebben om iets verkeerd te doen
Rik Brabants, expert eerste hulp van Rode Kruis-Vlaanderen
"Als je een opleiding gevolgd hebt, kan je na de borstcompressies 2 mond-op-mondbeademingen doen. Je gaat echt lucht in het slachtoffer blazen, waardoor je zuurstof via de longen in het bloed brengt." Die 2 zaken, 30 keer op de borstkas duwen en 2 keer beademen, blijf je vervolgens afwisselen tot de AED arriveert.
Instructies in je broekzak
"Je moet zeker geen schrik hebben om iets verkeerd te doen. Probeer te doen wat je denkt te kunnen doen, dat is altijd beter dan niets doen. Schrik houdt ons tegen, waardoor je belangrijke seconden en minuten verliest."
Wie zich wat zekerder wil voelen en zich wil voorbereiden, kan altijd terecht bij Rode Kruis-Vlaanderen. "Je kan een opleiding volgen bij Rode Kruis-Vlaanderen. Die bieden we het hele jaar door op verschillende plaatsen aan", zegt Brabants. Daarnaast is er ook een EHBO-app , die je gratis kan downloaden. "Dan heb je altijd de juiste instructies in je broekzak zitten."
