Vorig jaar is in de Europese Unie meer stroom opgewekt uit wind- en zonne-energie dan uit fossiele brandstoffen zoals steenkool en gas. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de energiedenktank Ember. Het gaat om een primeur.
De EU haalt nu meer elektriciteit uit wind en zon dan uit fossiele brandstoffen (en dat is een mijlpaal)
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Wind- en zonne-energie waren samen goed voor 30 procent van de energiemix in 2025. Fossiele brandstoffen strandden samengeteld op 29 procent. Dat groene energie uit enkel wind en zon fossiele bronnen zoals steenkool en gas achter zich laat, is een primeur.
Op plaats 3 volgt kernenergie, en daarna energie uit waterkrachtcentrales. Energie uit wind en zon is aan een sterke opmars bezig. 5 jaar geleden waren ze samen goed voor 20 procent. De Europese kampioen in energie uit wind en zon is Denemarken met een aandeel van 71 procent.
"Deze mijlpaal toont hoe snel de dingen aan het veranderen zijn in de Europese energiesector", zegt Beatrice Petrovych, energieanaliste bij Ember. "De volgende uitdaging wordt om de afhankelijkheid van duur, ingevoerd gas serieus te verminderen."
Zonne-energie met stip vooruit
Vooral zonne-energie blijft groeien. Voor het 4e jaar op rij schoot het aandeel ervan met ruim 20 procent omhoog. In elk EU-land ging zonne-energie erop vooruit. In Hongarije, Cyprus, Griekenland, Spanje en Nederland is het goed voor ruim een vijfde van de elektriciteitsproductie.
Tegelijk ging de stroomproductie uit steenkool verder achteruit. Volgens Ember ging het in 2025 nog om een aandeel van 9,2 procent. In 19 EU-landen is het aandeel zelfs kleiner dan 5 procent, zoals nu ook in Griekenland. In Ierland werd zelfs afscheid genomen van steenkool.
Aan de andere kant werd opnieuw meer gas gebruikt, 8 procent meer dan in 2024. Dat zou deels te maken hebben met een verminderde opbrengst uit waterkrachtcentrales.
Tot slot wijst Ember op het feit dat het gebruik van grote batterijen - om pieken en dalen van groene energie door het weer op te vangen - aanzienlijk is gegroeid. Dat zou de afhankelijkheid van fossiel verder moeten kunnen verminderen, denken experts.
"Goed op weg om fossiel uit de markt te duwen"
De nieuwste cijfers zijn goed nieuws in het licht van de klimaatcrisis, vertelt Pieter Vingerhoets, energiespecialist van VITO-Energyville, aan VRT NWS: "Het wil zeggen dat we op de goede weg zijn om fossiele brandstoffen uit de markt te duwen. Wind en zon blijken bovendien rendabele bronnen voor het opwekken van energie."
Het huiswerk is hiermee nog niet af, waarschuwt Vingerhoets: de vraag naar elektriciteit moet nog stijgen, door meer elektrisch rijden en meer warmtepompen. Ook in de industrie moet er nog veel elektriciteit bijkomen, om de uitstoot te verminderen.
We staan nog maar aan het begin van de transitie, er zijn nog uitdagingen
Pieter Vingerhoets, VITO-Energyville
"In de toekomst gaan we dubbel zoveel elektriciteit moeten gaan gebruiken als vandaag. We staan nog maar aan het begin van die transitie. Onder meer voor de ontwikkeling van het stroomnet brengt dat nog grote uitdagingen met zich mee. Het is ook de vraag hoe snel industriële processen kunnen worden omgeschakeld naar elektrisch."
De komende jaren zullen we ook nog fossiele brandstoffen nodig hebben in de mix. "We hebben bijvoorbeeld nog gascentrales nodig op bepaalde momenten, als back-up voor wanneer er weinig wind en zon beschikbaar is." Tegelijk ziet Vingerhoets wel steeds meer grote batterijen om zulke dalen op te vangen.
"Zonne-energie is heel rendabel, en de combinatie met batterijen wordt steeds meer nagestreefd. Batterijen zijn in prijs gedaald. Maar of dat ook bij je thuis zo is, dat hangt af van elk individueel geval. In ieder geval zijn de kosten (voor de combinatie met batterijen, red.) aanzienlijk gedaald de laatste jaren."
