"Mijn nicht Sahba werd vermoord tijdens de protesten in Iran", vertelt Anna. "Haar naam moet worden herinnerd." VRT NWS sprak met Anna, Ava* en Amir*, 3 Iraniërs in België. Allemaal wachten ze in angst op nieuws van hun naasten. Nieuws dat maar sporadisch doorstroomt, aangezien het Iraanse regime het land al meer dan 300 uur van het internet afhoudt.
Iraans-Belgische Anna verliest nicht Sahba (23) bij protesten Iran: "Haar naam moet worden herinnerd"
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
In het kort:
De Iraans-Belgische Anna verloor haar nicht Sahba Rashtian (23) tijdens protesten in Iran, waar gewapende militanten in burger lukraak op de menigte schoten.
Het Iraanse regime houdt het land al meer dan 300 uur in een strenge internetblokkade, waardoor families in België amper nieuws krijgen over hun naasten en het bloedige optreden van de autoriteiten.
Volgens officiële cijfers zijn er 3.177 doden bij de protesten, maar mensenrechtenorganisaties spreken van minstens 4.519 slachtoffers; contact met familie in Iran blijft moeilijk en onvoorspelbaar.
Anna: "Mijn nicht werd vermoord, haar naam moet herinnerd worden"
"De voorbije week was de ergste van mijn leven", vertelt de Iraans-Belgische Anna. "Mijn nicht ging op 9 januari samen met haar zus en mijn tante mee protesteren in Iran. Een paar dagen later kregen we bericht dat ze tijdens het protest een kogel in haar zij had gekregen, nadat gewapende militanten in burger lukraak in het rond hadden geschoten, in de mensenmassa.”
"Mijn nicht overleed later in het ziekenhuis aan haar verwondingen. 'Maak je geen zorgen, ik ben oké', waren de laatste woorden aan haar familie”, zegt Anna.
"Haar naam was Sahba Rashtian. Ze was 23 en vol leven. Ze was een van de meest onschuldige mensen die ik ooit heb gekend, een vrouw met grote dromen en een warm hart. Haar naam moet worden herinnerd."
Het nieuws van Sahba’s dood raakt Anna diep. "Sahba had geen politieke voorkeur, ze wilde gewoon vrijheid en stabiliteit en werd daarom op gruwelijke wijze vermoord. Sahba was net afgestudeerd, ze had animatie gestudeerd en wilde graag kunst maken. Ze tekende vaak vreemden op de metro en gaf hen nadien hun portret. Dat is hoe Sahba was: lief, creatief, sterk."
De Iraanse autoriteiten wilden het lichaam van Sahba niet meteen vrijgeven aan de familie, vertelt Anna. "Ze wilden haar eerst zelfs classificeren als rebel, zodat mijn familie een enorm bedrag zou moeten betalen. Uiteindelijk heeft mijn familie de autoriteiten ervan kunnen overtuigen dat ze gewoon een burger is. Haar lichaam werd pas een week later overhandigd. Zo gaat het regime met zijn eigen bevolking om: mensonterend, zelfs na de dood."
Ongezien geweld
Het is moeilijk om een volledig beeld te krijgen van hoe het er vandaag precies aan toegaat in Iran. Sinds de protesten er eind december zijn uitgebroken, heeft het theocratische regime van ayatollah Ali Khamenei de informatiestroom sterk ingeperkt.
Volgens Netblocks, een Amerikaanse internetmonitor die wereldwijd cybervrijheid en netwerkonderbrekingen in realtime opvolgt, is het netwerk in Iran al meer dan 336 uur grotendeels offline. Sinds 9 januari, de dag dat meer dan 5 miljoen Iraniërs de straat opgingen om te betogen tegen het huidige regime, geldt namelijk een door de overheid opgelegde internetblokkade die het hele land bijna volledig heeft afgesloten van de buitenwereld.
De weinige informatie die via dissidente kanalen naar buiten komt, toont dat het regime de demonstraties de voorbije weken met genadeloos geweld heeft neergeslagen. Sahba Rashtian is maar een van de duizenden dodelijke slachtoffers van dat hardhandige optreden. De Iraanse staatstelevisie heeft woensdag voor het eerst een officieel cijfer gecommuniceerd over het aantal doden bij de protesten. Het zou gaan om 3.177 doden, maar het blijft onduidelijk wat het werkelijke aantal is. Volgens berichten van Iraniërs en mensenrechtenorganisaties zou het echte dodental een pak hoger liggen.
De Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA liet eerder deze week al weten dat het 4.519 doden heeft geverifieerd. En dat cijfer zou nog kunnen stijgen. Meer dan 9.000 andere gevallen worden op dit moment nog onderzocht.
Iraniërs in België
VRT NWS sprak de voorbije week met verschillende Iraniërs uit ons land, die in angst wachten op nieuws van familie in hun thuisland. Door de restricties van de Islamitische Republiek is het moeilijk om informatie uit Iran onafhankelijk te verifiëren. Rechtstreeks contact met mensen ter plaatse blijft beperkt: door de internetblokkade, maar ook uit vrees dat zij als buitenlandse spionnen worden gezien en worden gearresteerd.
De informatie die met ons gedeeld wordt, wordt ondersteund door chatgesprekken die we mogen inkijken. Daarin zien we dat ondanks de internet shutdown familieleden en vrienden erin slagen sporadisch door de blokkade heen te breken en in korte gesprekken informatie te delen over de situatie in het land.
Wanneer contact gemaakt wordt, is onvoorspelbaar. Soms komt er midden in de nacht een reeks berichten binnen, dan weer dagenlang radiostilte. De chatgesprekken schetsen een grimmig beeld van de realiteit waarin Iraniërs leven. Telefoongesprekken vinden plaats, maar zijn zeldzaam en duren zelden langer dan enkele minuten.
Ava*: "Bij elk contact neemt de wanhoop verder toe"
"Ik zal nooit meer dezelfde persoon zijn, na de geluiden die ik heb gehoord, de dingen die ik heb gezien en de geur van bloed in de straten", lezen we in een bericht aan de Iraans-Belgische Ava*. Het is een chatgesprek tussen haar en een vriendin uit Teheran.
"In de mortuaria wordt aan familieleden van overledenen geld per kogel gevraagd. Veel geld", leest een ander bericht. Hoe meer schotwonden een lichaam heeft, hoe meer geld er dus gevraagd zou worden.
In een ander gesprek wordt gesproken over telefoonchecks op straat en willekeurige arrestaties. Zeer gevoelige informatie wordt daarom meteen na het verzenden weer van het toestel verwijderd, zo zien we.
"In Teheran alleen al hebben ze duizenden mensen gedood… Wat gaan ze met ons doen", klinkt het in een ander bericht.
Ava maakt zich zorgen om haar vrienden en familie. Haar vader heeft ze al 2 weken niet meer gehoord en de informatie die ze van andere contacten krijgt, maakt haar alleen maar ongeruster. "Je kan niets doen behalve wachten op nieuws. Bij elk contact neemt de wanhoop verder toe."
Amir*: "We weten allemaal wat er gebeurt tijdens een blackout: moorden, folteren, geweld"
"Ik kreeg 4 dagen geleden een telefoontje van mijn moeder. We leven nog, we zijn ongedeerd maar het gaat hier niet goed, zei ze. Het gesprek duurde 57 seconden, dan werd de lijn onderbroken." Aan het woord is Amir*, ook een Belg uit Iran.
De voorbije weken had hij door de internetblokkade nauwelijks contact met zijn familie. "2 dagen geleden lukte het mijn neef kort om een aantal berichten te sturen via Instagram. Wanneer komt er hulp, vroeg hij me. De wanhoop is enorm groot."
In een chatgesprek vertelt een ander familielid over een situatie waarin leden van de Basij-milities (paramilitaire knokploegen van het Iraanse regime) op motorfietsen rondreden met kalasjnikovs en mensen neerschoten. "Toen ik de volgende dag ging kijken, lag er nog bloed op de grond", schrijft het familielid.
"De dingen die ik hoor van familie en de beelden die ik online zie, zijn taferelen uit een nachtmerrie", zegt Amir. "Ik ken het regime en zijn tactieken. We weten wat een internet-blackout betekent, wat er allemaal gebeurt: het is moorden, folteren en geweld. Door alles plat te leggen, proberen ze hun misdaden tegen een hele bevolking te verbergen."
Net als Ava en Anna maakt Amir zich zorgen. Zijn boodschap is dan ook duidelijk. "Voor meer dan 90 miljoen Iraniërs is het nu of nooit. Het leven kan voor hen zo niet meer verder. Maar ze hebben geen stem en geen manier om zich tegen hun dictator te verzetten. Ze staan er helemaal alleen voor en in het donker doet het regime met hen wat het wil. Hoe kan men daar zomaar op toekijken zonder in te grijpen?"
*De namen in dit artikel zijn schuilnamen, de echte namen zijn bekend bij de redactie.
