Samenwerkingsverdrag tussen visserij en wetenschap in Oostende ondertekend: "Belangrijk voor adviezen rond visbestand"

Het onderzoeksproject is een van de voorbeelden van hoe vissers en wetenschappers de komende jaren nauwer moeten gaan samenwerken. Dat staat in het 4e 'Convenant voor duurzame visserij 2026-2030' dat werd ondertekend door Vlaams minister voor Visserij Hilde Crevits (CD&V), de Rederscentrale, Natuurpunt, het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO), het Agentschap Landbouw en Zeevisserij en de provincie West-Vlaanderen.

Voor het eerst staan de vissers centraal in het convenant, een soort samenwerkingsovereenkomst met doelstellingen en richtlijnen voor de vissers. "Het dient als kompas voor de komende jaren", zegt Crevits tijdens de ondertekening in de vismijn van Oostende. "Zo zullen wetenschappers en vissers meer samenwerken in de toekomst en wordt alles op alles gezet om de administratieve lasten voor vissers te verlagen."

Zo willen ze werk maken van het toepassen van precisievisserij en van real-time data en sterker onderbouwd visserijadvies. Samen werken de actoren in en rond de visserijsector aan de gezamenlijk zorg voor gezonde zeeën en oceanen. Vissers zullen daar in de toekomst nog sterker bij betrokken worden. 

Om dat partnerschap tussen visser en wetenschapper te versterken, bouwde en testte ILVO een automatische 'eDNA-sampler'. Het toestel gaat mee aan boord van visvaartuigen en wordt verbonden aan een van de vele leidingen die zeewater aan dek brengen. 

Op zee neemt de 'eDNA-sampler' zelfstandig waterstalen en bewaart die veilig en correct aan boord van het schip. Eens het schip opnieuw aanmeert in een haven kunnen onderzoekers de waterstalen analyseren, en aan de hand van het DNA in de staal bepalen welke soorten vissen er in de Noordzee zwemmen. "Dat kunnen we nu al voor 87 procent van de 160 Belgische vissoorten", klinkt het.

Het grote voordeel is dat er veel vaker, veel meer data verzameld kan worden over de visbestanden dan nu het geval is, en dat de data sneller beschikbaar zijn. Ook laat het systeem toe om data te verzamelen die niet op de klassieke manier - bij het vangen van de vis - kan verzameld worden.

Zo stelden de onderzoekers in de eDNA-stalen vast dat er meer sardienen in de Noordzee zwemmen, terwijl dat niet uit de fysieke vangstgegevens bleek waarop Europa zich baseert. "Om de eenvoudige reden dat sardienen hoger in de waterkolom zwemmen en dus niet in de sleepnetten van de Belgische vissers opduiken."

Vandaag zijn nog maar 2 Belgische vissersvaartuigen uitgerust met het toestel, maar dat moeten er binnenkort meer zijn. "Want het toestel helpt ook de vissers", klinkt het. De visquota en vangstmogelijkheden van Belgische vissers wordt namelijk bepaald op basis van wetenschappelijke adviezen.

Kortom: hoe beter kan worden bepaald welke soorten vissen er in de Noordzee zwemmen, hoe beter Europa de visquota kan bepalen die aan vissers wordt opgelegd. "Het is daarom van belang zowel voor de sector als voor het beschermen van het ecosysteem dat deze adviezen juist en stabiel zijn", zegt Crevits.

"Vaak worden beslissingen en onderzoeken uitgevoerd boven het hoofd van de vissers. Nu zullen zij via hun vissersvaartuigen zelf mee voor de nodige data zorgen en helpen om onderzoek in zee uit te voeren. De nauwe samenwerking zorgt voor wederzijds begrip en respect voor elkaars werk", zegt Crevits.

Daarnaast legt het convenant ook de nadruk op een administratieve lastenverlaging voor de vissers. Want net zoals landbouwers ervaren ook vissers dat ze heel wat documenten moeten invullen en zaken moeten aangeven. In overleg met de sector wil de minister werk maken van een actieplan lastenverlaging en administratieve vereenvoudiging.