Het antibioticagebruik daalt in België nog te traag. Daarom lanceert minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) een nieuw vijfjarenplan, met onder meer een tool die artsen helpt beslissen of antibiotica nodig zijn en welke precies. Volgens expert Herman Goossens moeten patiënten ook aanvaarden dat antibiotica niet altijd zinvol zijn. Jaarlijks sterven meer dan 1.300 mensen aan antibioticaresistente infecties.
Meer dan 1.300 doden per jaar: nieuw actieplan moet antibioticagebruik drastisch verminderen
Samenvatting:
Jaarlijks sterven meer dan 1.300 mensen in België aan infecties door antibioticaresistente bacteriën; het aantal stijgt omdat antibiotica te vaak worden gebruikt bij mensen en dieren.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) lanceert een meerjarenplan om het antibioticagebruik tegen 2030 met 19 procent te verminderen: "Zonder concrete actie dreigen we te laat te komen."
Huisartsen krijgen een nieuw platform om hun voorschrijfgedrag te vergelijken en moeten voortaan exacte dosissen voorschrijven; bij dieren is het antibioticagebruik sinds 2011 al met bijna 60 procent gedaald.
Antibiotica redden dagelijks levens, maar als we er te veel van blijven gebruiken, zullen ze niet meer werken. "Veelvoorkomende infecties zoals een blaasontsteking of een longontsteking kunnen dan plotseling opnieuw levensbedreigend worden voor mensen met een zwak immuunsysteem." Met die woorden kondigt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) zijn actieplan tegen antibioticagebruik aan.
In 2023 werd wereldwijd al 1 op de 6 bacteriële infecties veroorzaakt door bacteriën die bestand zijn tegen antibiotica. Het aantal stijgt jaar na jaar, omdat de antibioticaresistente bacteriën zich verspreiden tussen mensen, dieren én in het milieu. Intussen sterven jaarlijks meer dan 1.300 mensen aan een infectie met een antibioticaresistente bacterie.
Wat is antibioticaresistentie?
Een antibioticum doodt of beperkt bacteriën, maar vaak blijven er enkele resistente bacteriën over die ongevoelig zijn voor het antibioticum. Door natuurlijke selectie planten ze zich voort en geven ze de resistente eigenschap door, tot het antibioticum geen effect meer heeft. Het wordt dan onmogelijk zo'n bacteriële infectie, zoals een longontsteking, te behandelen. En dat kan dodelijk zijn.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is antibioticaresistentie een van de grootste bedreigingen voor de wereldgezondheid. In 2023 werd al 1 op de 6 bacteriële infecties veroorzaakt door bacteriën die bestand zijn tegen antibiotica. Dat is 40 procent meer dan 5 jaar eerder.
"Al in 1999 zijn we gestart met publiekscampagnes rond antibioticagebruik, maar de daling die toen is ingezet, zet zich vandaag niet meer voort", zegt Herman Goossens, internationaal expert in antibioticaresistentie aan de UA, in De Ochtend op Radio 1. Hij zal het meerjarenplan van Vandenbroucke in goede banen leiden.
"Europa maakt zich terecht zorgen over de toenemende resistentie en legt alle landen doelstellingen op." Tegen 2030 moet het antibioticagebruik in België met 19 procent gedaald zijn ten opzichte van 2019. Momenteel is dat met slechts 4 procent gedaald.
België moet antibioticagebruik met 18% verminderen tegen 2030
Helpt niet tegen griep of virale infectie
Antibiotica worden nog steeds het vaakst voorgeschreven voor luchtweginfecties in de ambulante sector, stelt Goossens. Dat is opvallend, want de medicatie helpt helemaal niet tegen virussen.
Vorige week werd nog code oranje afgekondigd voor luchtweginfecties.
"Eigenlijk hadden ze bij die aankondiging ook moeten vermelden dat het om een virale infectie gaat en antibiotica dus niet helpen. Als er gewaarschuwd wordt voor de griep, zou dat ook moeten gebeuren."
Want het heeft volgens Goossens absoluut geen zin om je huisarts dan om antibiotica te vragen. "Mensen denken dan dat ze sneller zullen genezen en dus ook sneller aan het werk kunnen gaan. Dat is absoluut niet juist."
Ondersteuning voor huisarts
Daarom focust het meerjarenplan van Vandenbroucke zich op de ambulante sector. En dat is absoluut nodig volgens Goossens. "Huisartsen weten perfect dat het niet werkt en willen wel echt minder voorschrijven."
"We gaan doen waar we goed in zijn: publiekscampagnes. Die moeten patiënten beter informeren en zullen huisartsen hopelijk helpen om minder voor te schrijven."
Huisartsen weten perfect dat het niet werkt en willen wel echt minder voorschrijven
Herman Goossens, internationaal expert antibioticaresistentie (UA)
Vanaf dit jaar krijgen ze ook een nieuw platform ter ondersteuning. Daarop zullen ze hun eigen voorschrijfgedrag kunnen vergelijken met dat van andere artsen. Er zal ook informatie beschikbaar zijn over antibiotica, en wanneer die wel degelijk voorgeschreven kunnen worden.
Ze zijn voortaan ook verplicht om een exacte dosis antibiotica voor te schrijven, in plaats van een volledige doos die de patiënt niet volledig nodig heeft. Dat moet verkeerd gebruik door een patiënt tegengaan.
Op de website praatoverantibiotica.be vind je informatie over antibioticagebruik. De meest voorkomende vragen worden er beantwoord.
Vee- en landbouwsector als voorbeeld
Niet enkel mensen grijpen te snel naar antibiotica; ook dieren krijgen de medicatie te vaak. Daarvoor stelde Europa een daling van 50 procent ten opzichte van 2019 op.
Dat percentage lijkt de vee- en landbouwsector vlot te behalen. Bevoegd minister David Clarinval (MR) is trots: "Sinds 2011 is de totale verkoop van antibiotica voor diergeneeskundig gebruik in België met 59,9 procent gedaald. Onze inspanningen werpen hun vruchten af."
In het meerjarenplan van Vandenboucke staat dat antibioticagebruik bij dieren nog beter gemonitord zal worden, ook voor huisdieren. Dierenartsen zullen veehouders ook beter begeleiden om infecties te voorkomen.
"Ze hebben al een enorme inspanning gedaan en zitten al bijna aan die vooropgestelde 50 procent. In tegenstelling tot de mensen hebben zij nog maar een kleine weg te gaan om de doelstelling makkelijk te behalen", besluit Goossens.
