Vogelgriep treft West-Vlaanderen ongezien hard: "Economische impact op pluimveesector wordt enorm"

Een nieuwe dag, een nieuwe besmetting met het vogelgriepvirus in West-Vlaanderen. Zo lijkt het wel, want vandaag dook in Diksmuide een nieuwe besmetting op bij een pluimveebedrijf.

In enkele weken tijd zijn er al 9 besmettingshaarden bekend in de provincie. Behalve in Diksmuide, waren er ook in besmettingen in Alveringem, Veurne (3), Poperinge, De Panne en sinds dit weekend in Vleteren. Sinds het najaar van 2025 zijn er al 18 besmettingen bekend.

Telkens wordt er een beschermingszone van 3 kilometer en een bewakingszone van 10 kilometer ingesteld. Binnen de bewakingszone geldt een afschermplicht voor alle pluimvee, zowel voor professionelen als particulieren. In de beschermingszone geldt de zone voor alle vogels.

"Als je het kaartje ziet van West-Vlaanderen met al die cirkels met zones, dan is dat hallucinant", zegt Danny Coulier van de sectorfederatie Landsbond Pluimvee. "De zones lopen van Ieper tot aan de kust. De uitbraken zijn explosief en het lijkt alsof we die niet meer onder controle hebben."

"Het griepseizoen neemt grote proporties aan. 2 jaar geleden werd onze regio ook getroffen, maar dat was toen toch minder erg dan nu. Het aantal gevallen ligt veel hoger. Dit hebben we nog nooit meegemaakt."

En ook de cijfers bij het gezondheidsinstituut Sciensano bevestigen het zware seizoen. "De aantallen zijn zelfs verontrustend", weet Mieke Steensels. Zij is het hoofd van het Nationaal Referentielaboratorium (NRL) Vogelgriep. "We zien nu al 18 besmettingen bij bedrijven, terwijl er tijdens de vorige zware periode van 2022-2023 maar 16 waren."

"En niet alleen bij de pluimveebedrijven zien we veel besmettingen, ook bij de wilde vogels gaat het virus goed rond. Bij diezelfde vorige periode hadden we van oktober tot januari 130 wilde vogels die positief testten, terwijl we nu al meer dan 260 positieve testen hebben. We zien ook dat veel meer vogelsoorten vatbaar zijn." 

Het is bijzonder moeilijk om 1 oorzaak te bepalen. Het Federaal Agentschap voor de veiligheid (FAVV) van de voedselketen kijkt vooral naar de weersomstandigheden. "Het was ideaal voor het virus om zich te gaan verspreiden", weet Hélène Bonte van het FAVV. "De koude temperaturen en de vele wind zorgde ervoor dat het virus z'n gang kon gaan."

Het virus van dit jaar is ook besmettelijker dan dat van de voorbije jaren. Vergelijk het met de COVID-varianten, die ook verschillend waren. "De stammen van het virus die bij de zeevogels vroeger in trek waren, deden het niet zo goed bij het pluimvee in de bedrijven en dat is nu anders. De vele wilde watervogels in West-Vlaanderen komen dicht bij de bedrijven en zorgen mee voor de verspreiding", legt Steensels uit.

"We merken dat de pluimveebedrijven onze richtlijnen wel goed opvolgen en hun pluimvee snel ruimen en afschermen", aldus Bonte nog. "We denken dus dat de besmettingen vooral via wilde vogels worden verspreid. Hoe meer wilde vogels besmet zijn, hoe hoger de druk bij de bedrijven."

Coulier wijst dan weer naar buurland Frankrijk. "De aanpak in Frankrijk bij een besmetting in Warhem liet te wensen over. Dat Franse dorp ligt op een tiental kilometer van Veurne en Alveringem.

Toen hebben de Fransen te laks gereageerd. Men heeft daar tien dagen de tijd genomen om dat bedrijf te ruimen, waardoor het virus tien dagen lang de kans kreeg om zich te verspreiden."

Dat de besmetting via Frankrijk komt, is nog niet helemaal bewezen. "Gaat zo'n verspreiding via de lucht?", vraagt Coulier zich nog af. "Je zou aan alles beginnen te twijfelen. Feit is wel dat de economische impact op pluimveebedrijven enorm is."

"Meteen na de besmetting worden de vogels geruimd en pas 4 weken erna mogen we we bijvoorbeeld opnieuw kippen in de loods laten. Er komen nog altijd besmettingen bij, dus voorlopig kunnen we nog niet beginnen te denken aan herbevolken. Het duurt ook een hele tijd voor kuikens uitgroeien tot volwassen kippen, dus ik ken collega's die een half jaar geen kippen zullen kunnen verkopen."

"Leningen lopen wel gewoon door. Dan moet je gaan heronderhandelen met de bank. Het is nog te vroeg om in te schatten of er veel faillissementen zullen volgen bij de pluimveebedrijven, maar dat de sector een ferme knauw krijgt, dat is zeker."

Ook de consument zal de op termijn voelen dat het vogelgriepseizoen volop woedt. "Ik verwacht dat binnen 3 weken alle braadkippen bij de bedrijven weg zullen zijn door het virus", schat Coulier in. "Het aanbod zal zeker fors dalen de komende maanden."

En minder aanbod betekent natuurlijk een hogere prijs. "Gelukkig zijn wij een land dat ook leeft van de import. Ik verwacht niet meteen een tekort aan kippenvlees en al zeker niet aan eieren, want bij de legkippen heeft het virus voorlopig een kleinere impact. De mensen zullen er hopelijk weinig van merken in de supermarkt."