Nadat zeilster Evi Van Acker er bijna aan stierf: hoe gevaarlijk is de griep als die ook een jonge sporter kan vellen? 

Precies een jaar na haar hachelijke ziekenhuisopname in Costa Rica , blikt Evi Van Acker terug op die periode. De voormalige zeilster die op de Olympische Spelen van 2012 brons won, raakte in een levensbedreigende situatie waarbij artsen haar slechts een paar procent overlevingskans gaven. Aanvankelijk dacht men dat het om een tropische infectie ging, maar onderzoek wees uit dat het om een griepinfectie ging, die ze al in België had opgelopen.

De toen 39-jarige Van Acker, die op dat moment technisch directeur was bij Wind & Watersport Vlaanderen, vertrok naar Costa Rica na een drukke periode. Ze had een zwaar najaar achter de rug en kampte bovendien met de naweeën van een ernstig fietsongeval. Bij vertrek had ze al griepsymptomen, maar eenmaal in Costa Rica verslechterde haar toestand dramatisch vertelt ze aan Sporza.

Dat een jonge, fitte ex-topsporter zo zwaar ziek wordt van een gewone griep, lijkt onwaarschijnlijk. Toch is het niet zo uitzonderlijk als je zou denken, legt professor Steven Callens uit, infectioloog en diensthoofd algemene inwendige ziekten bij het UZ Gent.

"Bij jonge mensen kan het immuunsysteem soms overreageren na een infectie", legt Callens uit. "Dat kan leiden tot een ontsteking van de longen, het hartzakje of de hartspier, waardoor de hartspier verzwakt."

Die overreactie van het immuunsysteem heet een cytokinestorm: het lichaam produceert zoveel ontstekingsstoffen dat organen kunnen beginnen falen. Paradoxaal genoeg komt dit juist vaker voor bij jonge mensen met een gezond immuunsysteem. Oudere mensen die al vaker griep hebben gehad, zijn vaak beter beschermd omdat hun immuunsysteem geleerd heeft om gematigder te reageren.

Het feit dat Van Acker jarenlang topsporter was en een sporthart had, speelde volgens Callens geen grote rol in het ontstaan van de complicaties. "Je onderliggende fysieke capaciteit als topsporter heeft daar eigenlijk weinig mee te maken", zegt hij. "Het zal waarschijnlijk meer te maken hebben met het aantal virussen waaraan je al bent blootgesteld en of je immuunsysteem geleerd heeft om de rem erop te zetten."

Het verhaal van Van Acker klinkt alarmerend, maar is het een reden om alle jonge, gezonde mensen tegen griep te laten vaccineren? Professor Callens is duidelijk: nee.

"Voor laagrisicopatiënten gaan we dat nog niet aanraden", zegt hij. "Dat staat zeker niet in de aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad. Het risico op dergelijke reacties is te laag om op bevolkingsniveau dergelijke vaccinaties aan te raden."

De griepvaccinatie wordt wel aanbevolen voor risicogroepen: mensen boven de 65 jaar, zwangere vrouwen, mensen met chronische aandoeningen en zorgpersoneel. Voor gezonde mensen onder de 50 jaar zonder risicofactoren is een systematische vaccinatie niet aangewezen. Wel zijn preventieve maatregelen belangrijk, zoals handhygiëne en het vermijden van contact met zieken.

Callens maakt wel een belangrijk onderscheid tussen de huidige seizoensgriep en een mogelijke toekomstige pandemie. "Bij een pandemische griep zijn het vooral de jonge mensen die ernstige ziekte doormaken omdat de ouderen beschermd zijn door eerdere blootstellingen", legt hij uit. "Bij een pandemie zou je dus juist eerst jonge mensen beginnen vaccineren omdat die de hoogste kans maken op reacties zoals Evi die heeft gehad."

Uiteindelijk komt het verhaal van Evi Van Acker neer op wat Callens omschrijft als "brute pech bij een jong persoon met een gezond immuunsysteem". Hoewel haar verhaal schokkend is, blijft het een zeldzame complicatie waarbij precieze cijfers moeilijk te geven zijn.

Maar het is geen reden voor paniek of voor massale vaccinatiecampagnes bij jonge, gezonde mensen. Wel is waakzaamheid geboden: bij aanhoudende of verergerende symptomen is het raadzaam om medische hulp in te roepen.