Topmanagers binnen de VDAB stelden alles in het werk om een Taiwanese vrouw naar België te halen, ondanks tal van negatieve adviezen. Haar loon werd aangepast en er werd een adres voor haar geregeld, om aan de voorwaarden voor een werkvergunning te voldoen. Dat zeggen 4 bronnen waar VRT NWS mee sprak. Zij lazen de audit waardoor de topman van de VDAB, Wim Adriaens, woensdag opstapte. De raad van bestuur van de VDAB heeft beslist dat er een nieuwe grondige doorlichting komt van de volledige organisatie.
Hoe topman VDAB alles in het werk stelde om Taiwanese vrouw naar België te halen: dit staat in de audit waardoor hij opstapte
Samenvatting:
Topman bij de VDAB Wim Adriaens stapte op omdat de regels niet werden nageleefd bij de aanwerving van een Taiwanese vrouw in 2023.
De vrouw had Adriaens gegidst tijdens een studiereis in Taiwan. Nadat ze haar job verloor, haalde de VDAB haar naar België.
Haar loon werd verhoogd zodat ze een vergunning kon krijgen en ze verbleef in het appartement van een andere VDAB-directeur.
Groen vraagt een volledige doorlichting van de VDAB
Juli 2023. VDAB-Topman Wim Adriaens en een andere directeur bij de arbeidsbemiddelaar bezoeken Taiwan. Ze gaan onder andere langs bij Maker Space, waar afgestudeerde modeontwerpers voorbereid worden op de arbeidsmarkt. Het gaat om een uitwisseling: eind juni kwam de Taiwanese minister van Werk al naar België op bezoek.
VDAB ontvangt een Taiwanese delegatie in België
Gidstocht los van studiereis
Op de studiereis in Taiwan ontmoeten Adriaens en de andere directeur een jonge vrouw. Zij leidt hen rond, volgens 2 bronnen ook buiten het officiële programma. Een welingelichte bron zegt dat dat gebeurde op vraag van Adriaens.
Haar werkgever in Taiwan zou daar niet mee opgezet zijn geweest en zou haar hebben ontslagen. Anderen hebben het over een telefoontje dat de vrouw kreeg, waarin haar werd duidelijk gemaakt dat ze haar boekje te buiten was gegaan.
Adriaens krijgt vervolgens het idee om haar aan het werk te stellen bij de VDAB, als internationaal bemiddelaar. Mogelijk voelde hij zich verantwoordelijk voor het ontslag van de vrouw, of voor de kritiek die ze kreeg in Taiwan.
Een job voor een job
Bij de aanwerving van de vrouw worden de regels flagrant overschreden. Dat kost Wim Adriaens nu zijn eigen job. Hij stapte woensdag onverwacht op.
Bleek dat Audit Vlaanderen een forensische audit had uitgevoerd over de aanwerving van de Taiwanese vrouw. Dit gebeurde na een melding van een klokkenluider. Bij zo'n forensische audit kunnen onderzoekers bijvoorbeeld mensen verhoren en mailboxen inkijken.
Tot nu was onduidelijk welke regels precies overtreden werden bij de aanwerving van de vrouw. Onze redactie kon spreken met 4 bronnen die de audit doorlazen.
Hoger loon voor onbestaande vacature
Daaruit blijkt dat onder andere het loon van de vrouw werd aangepast en dat ze een “functieverzwaring” kreeg. Zo kon ze aan de voorwaarden voldoen om een zogenoemde “gecombineerde vergunning” te krijgen, een toelating om langer in België te kunnen werken.
Bovendien was er geen vacature en geen duidelijk takenpakket. Ook waren de vereisten rond haar diploma niet vervuld en sprak ze op dat moment geen Nederlands.
Appartement van andere directeur
De vrouw had een adres nodig in België. En daarin voorzag de andere directeur die mee was afgereisd naar Taiwan. De Taiwanese vrouw betaalde daar ook voor, zeggen 2 bronnen. Bovendien was net die directeur haar ‘evaluator’ bij de VDAB.
Bij de 2e directeur die meereisde naar Taiwan was er dus mogelijk ook sprake van financiële belangen. Er is een tuchtprocedure opgestart tegen de directeur.
Adviezen genegeerd
Meerdere instanties trokken aan de alarmbel over de aanwerving van de vrouw: de HR-afdeling van de VDAB, maar ook het Agentschap Overheidspersoneel. Sommige bronnen vinden dat de diensten niet genoeg op tafel sloegen en zelf mee verantwoordelijk zijn.
Zeker is dat Adriaens ervan op de hoogte was dat de aanwerving niet correct was verlopen. Die interne en externe adviezen werden echter niet gevolgd. In de audit werd overigens nog een andere aanwervingsprocedure bij de VDAB besproken, maar daar werden geen fouten vastgesteld. De raad van bestuur van de VDAB komt om 17 uur bijeen om te bespreken of er interne regels moeten worden aangescherpt.
"Slecht moment"
Oppositiepartijen in het Vlaams Parlement stellen zich vragen bij de timing van het vertrek van Adriaens. Volgens ABVV-topvrouw Miranda Ulens, die ook in het VDAB-bestuur zit, is het "een slecht moment".
Op 4 november werden minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) en de voorzitter van de raad van bestuur bij de VDAB op de hoogte gebracht van de forensische audit. Ook ministers Crevits, Depraetere en Weyts kregen de audit.
Minister stuurde al kritische brief aan VDAB
Het duurde tot woensdagavond, 2,5 maand later, vooraleer Adriaens zelf opstapte. De raad van bestuur bij de VDAB werd vlak voor zijn ontslag ingelicht. In de omgeving van minister Demir is te horen dat 2 maanden niet zo lang is, ook al door de kerstvakantie.
De minister stuurde bovendien op 3 december al een kritische brief aan het auditcomité van de VDAB. Daarin vraagt Demir om de interne regels aan te passen. Ze suggereert om de beslissing over contracten zoals bij de Taiwanese vrouw en functieverzwaringen niet meer door 1 persoon te laten nemen.
Beheersovereenkomst
Het vertrek van Adriaens komt bijzonder ongelegen voor de VDAB, die onderhandelt over een nieuwe beheersovereenkomst. Het Vlaams regeerakkoord wil dat de VDAB zich meer gaat inzetten op kerntaken, en bijvoorbeeld minder op eigen opleidingen.
“We slanken de raad van bestuur van de VDAB af en zorgen voor de helft min één onafhankelijke bestuurders”, staat in het regeerakkoord. Ook de “tussen- en managementstructuren bij de VDAB” moeten slanker.
Voor de vervanging van Adriaens circuleren intern al namen van leidinggevenden binnen de VDAB die kunnen doorstromen. Er wordt gezocht naar iemand die de onderhandelingen over de beheersovereenkomst kent.
Tegelijk is de vraag of andere leidinggevenden binnen de VDAB niet mee verbrand zijn door de zaak waarvoor Adriaens nu alle verantwoordelijkheid opneemt.
Auditcomité gaat zich buigen over het dossier
De raad van bestuur van de VDAB heeft op een extra zitting het dossier besproken. Er is beslist om een nieuw onderzoek te openen naar de werking van de VDAB om dit soort fouten in de toekomst onmogelijk te maken.
"Het auditcomité zal onderzoeken of de aanbevelingen die door minister Demir al werden voorgesteld, volstaan om de herhaling van dit soort feiten te vermijden. De raad van bestuur heeft eveneens beslist om een doorlichting van de gehele organisatie uit te voeren. De draagwijdte daarvan zal met de minister nog besproken worden", reageert voorzitter Trudo Motmans na afloop van de raad van bestuur.
Er wordt ook zo snel mogelijk een waarnemend gedelegeerd bestuurder aangesteld om Adriaens tijdelijk te vervangen en daarna een definitieve vervanger te zoeken.
“Volledige doorlichting VDAB nodig”
Groen vraagt een volledige doorlichting van de VDAB. Meerdere managers binnen de VDAB waren op de hoogte van het probleem, zegt parlementslid voor Groen Eva Platteau, die de audit kon inkijken.
Volgens Platteau zijn er vreemde kanten aan dit verhaal. "Een minister waarvoor het anders niet snel genoeg kan gaan, maar hier twee maanden wacht en pas in actie schiet als ik er vragen over stel? Een voorzitter die dit achterhoudt voor zijn raad van bestuur? Hier klopt iets niet aan dit verhaal. Dit moet tot op het bot uitgespit worden." Ook PVDA-parlementslid Jos D'haese stelt zich vragen bij de timing in het dossier.
Volgens CD&V-parlementslid Robrecht Bothuyne heeft Adriaens zijn verantwoordelijkheid genomen door op te stappen. "Het ging om een persoonlijke fout waar hij terecht de verantwoordelijkheid voor heeft genomen", zegt hij. "Over de timing en het verloop van het dossier heb ik wél nog vragen voor de minister."
Volgende week woensdag bespreekt de commissie Werk de zaak in het Vlaams Parlement.
Onze redactie probeerde de Taiwanese vrouw te contacteren, maar zij was niet bereikbaar voor een reactie. Ook Wim Adriaens en de andere directeur die meereisde naar Taiwan waren niet bereikbaar voor commentaar.
