Martijn Dendievel (30): van muziek in de buik van mama tot chef-dirigent van Symfonieorkest Vlaanderen

“Goeiemorgen! Tsjaikovski, 4e deel, andante lugubre”. Martijn Dendievel laat er geen gras over groeien op de bok in De Bijloke in Gent. Daar, in “de oudste concertzaal van het land”, heeft Symfonieorkest Vlaanderen zijn vaste stek. Het orkest van zo'n 60 muzikanten bestaat 65 jaar en Martijn Dendievel uit Oostkamp is de nieuwe chef-dirigent. Hij volgt Kristiina Poska uit Estland op.

Een voormiddag repeteren: dat is musiceren, stoppen, hervatten, schaven aan een passage, hier wat luider, daar wat stiller, "puntiger graag", "tempo niet laten slepen", vraagt Martijn Dendievel in meerdere talen. Of hij klaar is voor zijn openingsconcert? "Een dirigent die niet klaar is voor de eerste repetitie, die is gebuisd!"

Na een korte pauze voor het orkest zitten de stoeltjes achter het podium ineens vol jonge kinderen. Met allerlei slaginstrumenten mogen ze even meespelen en ze hebben er duidelijk lol in. Daarna blijven ze nog  - opvallend aandachtig - luisteren naar een stukje vioolconcerto van Mendelssohn. 

"We zetten de deur open bij onze repetities", zegt Martijn Dendievel, "om kinderen te laten kennismaken met een orkest , het gevoel te hebben dat ze deel uitmaken van het orkest. Hen te laten ervaren hoe luid we kunnen spelen, maar ook hoe zacht. Als je alleen naar de radio luistert of naar je telefoon, dan klinkt alles vlak."

Een dirigent zien we doorgaans enkel aan het werk tijdens een concert. Maar daar gaan vele uren studie en orkestrepetitie aan vooraf. Dat bewees recent nog de tv-reeks 'Maestro Degand '. "Vooral mentaal is het moeilijk. Je moet zelf geconcentreerd blijven én je moet die concentratie ook verspreiden naar het orkest. Fysiek moet je ook nog genoeg recuperatie vinden om dat weken, maanden en jaren vol te houden."

Even het oor te luisteren leggen aan de andere kant, bij het orkest. Korneel Alsteens is al sinds 2004 jaar eerste hoboïst van Symfonieorkest Vlaanderen. Martijn Dendievel is zijn 5e chef-dirigent. 

Het gaat vooruit op zo’n repetitie. "Ja, het tempo ligt heel hoog. Martijn werkt hard op details en het gaat snel. We moeten heel alert zijn. Dat is fijn, dat houdt ons wakker. Uiteraard is het concert voor het publiek het belangrijkste. Maar als je als orkest uren en uren repeteert, dan heb je toch graag dat je uitgedaagd wordt en op het puntje van je stoel zit."

Ze kennen elkaar al lang. Van komen luisteren tot repetities bijwonen tot zelf het stokje overnemen: dat Dendievel al een heel parcours gelopen heeft bij Symfonieorkest Vlaanderen, heeft voordelen, vindt Alsteens: "Hij kent het orkest en vice versa. Hij brengt jeugdigheid mee én tegelijk maturiteit. Dat is een goede combinatie."

Martijn Dendievel is inderdaad al jaren verbonden aan dit orkest, de laatste jaren als assistent-dirigent. "Het is langzaam crescendo gegaan. Nu heb ik de eindverantwoordelijkheid. Dit is een heel fijne start van deze vernieuwde samenwerking." Het is ook best uitzonderlijk dat een chef-dirigent uit de eigen rangen komt. Dendievels voorgangster kwam uit Estland. "Ik ben enorm dankbaar dat het orkest mij gekozen heeft."

Paplepel en moedermelk: het zijn woorden die letterlijk van toepassing zijn op Martijn Dendievel. "Mijn moeder (violiste en pianiste Kristien Devolder, red.) is muzikante en ze speelde ook tijdens haar zwangerschap in een orkest. Mijn broers en ik hebben dus heel veel muziek gehoord, toen we nog in de buik zaten." De familie Dendievel telt 5 broers, 4 van hen zijn intussen professionele muzikanten. “We dragen de traditie voort”. 

Jappe speelt fagot, Warre trompet en Balder hobo. Martijn koos voor de cello, maar zag al gauw dat hij wilde dirigeren. "Ik ging als kind vaak luisteren in het Concertgebouw in Brugge, waar mijn leraar cello in het orkest speelde." En daar sloeg de spreekwoordelijke bliksem in.

"Het was in het 1e celloconcerto van Sjostakovitsj. Dat begint zacht, tot er een luide paukenslag komt. Ik herinner me zo goed hoe de dirigent met een minimale beweging van zijn pols zoveel energie lanceerde. Ik vloog bijna uit mijn stoel van de reactie van het orkest. En dat was de start van mijn interesse in het vak dirigeren."

Dendievel legde sindsdien al een hele weg af als dirigent in binnen- en buitenland. In 2025 kreeg hij de Ultima, de Vlaamse cultuurprijs, voor muziek. 

'Martijns droom' is de titel van het startconcert van Symfonieorkest Vlaanderen onder zijn leiding. Daarin schemeren al enkele voorkeuren voor de komende jaren door. Dendievel wil de muziek van romantische componisten als Mendelssohn en Schumann verkennen, maar ook meer aandacht schenken aan muziek van eigen bodem. 

Op het openingsconcert is dat de 3e symfonie van de Belgische componist Luc Brewaeys, 10 jaar geleden overleden. Maar Dendievel wil nog meer. Hij vergelijkt met Scandinavische landen, waar de eigen componisten in de bovenste schuif liggen. "In Denemarken weet iedereen wie Carl Nielsen is. In Finland heeft Jean Sibelius het volkslied geschreven." 

Kennen wij onze componisten niet meer? "Ik denk dat we daar zoekend in zijn, hoe we met ons patrimonium moeten omgaan. Erfgoed is niet iets dat je in de kast moet laten zitten, je moet er actief aan werken. Dat orkestrepertoire moet je spelen. Zeker als Vlaamse chef-dirigent van een Vlaams orkest zie ik het als een opgave om daaraan te werken."

Nieuw publiek bereiken is ook een missie: "Waarom spelen we live symfonische muziek? Pas dan kun je die bandbreedte aan muzikale kleuren ten volle ervaren. Dit is een uitnodiging aan mensen die misschien niet vaak naar klassiek luisteren. Je moet dit zeker eens meemaken. We hebben in Vlaanderen zulke goede zalen, zoals de Bijloke in Gent, het Concertgebouw in Brugge, De Singel in Antwerpen.