"Een land offline halen is eigenlijk niet zo heel moeilijk als er een autoritair regime heerst." Dat zegt computerwetenschapper Jeroen Baert nu Iraniërs massaal op straat komen om te protesteren tegen het regime, terwijl ze afgesloten zijn van familie of vrienden in het buitenland. Hoe gebeurt zo'n shutdown en is het ook denkbaar in ons land?
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
In Iran vinden sinds eind december hevige protesten plaats tegen het heersende regime. De laatste dagen bereiken er nog weinig beelden de buitenwereld omdat het internet er afgesloten is.
"Het Iraanse regime zet de internetproviders zwaar onder druk", zegt computerwetenschapper Jeroen Baert, bekend van onder meer de podcast "Nerdland".
"In Iran wordt de volledige internetinfrastructuur platgelegd. In België zou dat zijn alsof de overheid Proximus en Telenet verplicht om de stekker eruit te trekken bij alle residentiële verbindingen." Dat betekent dat met name privéwoningen geen internetverbinding meer hebben. Providers kunnen meestal wel het onderscheid maken met overheidsinstanties, waardoor politie allicht wel nog internet heeft.
The Great Firewall of China
"Tijdens de Arabische Lente in Egypte hebben we dat ook gezien, alle residentiële internetverbindingen gingen gewoon uit." Dat gebeurt onder meer om het moeilijker te maken om grote betogingen te organiseren, bijvoorbeeld via sociale media.
Ook China controleert het internet, maar op een andere manier. "Daar worden providers onder druk gezet om websites te filteren", zegt Baert. "We noemen dat de Great Firewall of China en China gaat daar ver in." Zo wordt ook bijvoorbeeld Wikipedia geblokkeerd, "alles wat te westers is of een mogelijk anti-Chinasentiment heeft.”
Internet via Starlink
Om de internetblokkade te omzeilen kunnen Iraanse burgers nu gebruik maken van Starlink. "Starlink heeft satellieten die in een lage baan rond de aarde gaan, het is een netwerk dat het bedrijf Space X van Elon hanteert. Musk biedt nu gratis Starlink aan in Iran, maar je hebt wel nog steeds een basisstation nodig. Een basisstation tot in Iran krijgen zal al niet zo vanzelfsprekend zijn”, zegt Baert.
Volgens verschillende bronnen, waaronder Iraanse activisten , zouden er ondertussen toch al zo’n 50.000 Starlink-basisstations het land zijn binnengesmokkeld. Het Iraanse regime probeert dan weer de verbinding tussen die basisstations en de Starlinksatellieten onmogelijk te maken door stoorzenders in te zetten.
Kan dat in België?
In België is een totale shutdown zoals bij een autoritair regime in Iran onwaarschijnlijk, maar gerichte blokkades bestaan al.
"Denk aan websites waar je copyrighted materiaal kan downloaden", zegt Baert. "Pirate Bay is op Belgisch niveau geblokkeerd. Dat is makkelijk te omzeilen, maar het precedent bestaat. Ook websites met andere illegale inhoud zoals beelden van seksueel misbruik van kinderen zullen worden geblokkeerd. Daar bestaan lijsten voor."
Zo stelde minister van consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) voor om gokwebsites ’s nachts te blokkeren, om mensen met een gokverslaving te beschermen. Het gaat voorlopig om niet meer dan een voorstel, maar het roept ook meteen vragen op of het niet makkelijk te omzeilen valt.
Kan je een blokkade omzeilen met een VPN?
VPN’s worden vaak genoemd als achterpoortje. “Een VPN is gewoon een bedrijf betalen om jouw internetverkeer via een andere computer te sturen”, legt Baert uit. “Die bedrijven hebben servers in verschillende landen. Voor de website die je bezoekt, lijk je dan te komen van een IP-adres in dat land.”
"Een typisch voorbeeld waarvoor het veel wordt gebruikt is om video's die niet beschikbaar zijn in jouw land, via een VPN toch te kunnen bekijken. In China is het een kat en muis spel waarbij de Chinese overheid die VPN-providers gaat blokkeren", zegt Baert. Of het gebruik van een VPN bij ons volledig legaal is, ligt in een grijze zone, "Netflix verbiedt het bijvoorbeeld expliciet maar slaagt er niet altijd in om het te blokkeren".
En een VPN gebruiken in Iran? "Zo'n VPN is enkel een oplossing als je internet nog werkt", legt Baert uit, "als de volledige infrastructuur plat ligt, dan ben je daar niks mee".
