Audit Vlaanderen heeft een fraudeonderzoek gevoerd naar ex-VDAB-topman Wim Adriaens. Een klokkenluider had melding gemaakt van onregelmatigheden bij de aanwerving van een vrouw uit Taiwan bij de VDAB. Dat is bevestigd aan VRT NWS. Het rapport van de audit werd begin november al bezorgd aan de Vlaamse regering. Adriaens nam gisteren ontslag en spreekt van een "deontologische fout in een personeelsdossier".
Onregelmatige aanwerving van vrouw uit Taiwan doet VDAB-topman opstappen op politiek cruciaal moment: dit weten we nu
De aankondiging van het ontslag van Adriaens kwam gisteren als een grote verrassing. Hijzelf en minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) geven voorlopig niet meer uitleg over de deontologische fout.
Intussen is wel duidelijk dat er vorig jaar een forensische audit is uitgevoerd naar de voormalige VDAB-topman. Die kwam er nadat een klokkenluider melding had gemaakt bij Audit Vlaanderen van onregelmatigheden bij de aanwerving van een vrouw uit Taiwan.
Dergelijke aanwervingen verlopen via vaste procedures. Uit het onderzoek zou blijken dat die verschillende keren zijn overtreden. Anderzijds zou er geen sprake zijn van strafbare feiten en zou de fout beperkt zijn tot de ene aanwerving. Het rapport van de auditdienst is dan ook niet overgemaakt aan het parket.
Appartement van directielid
De top van de VDAB had de vrouw ontmoet tijdens een studiereis. Waarom Adriaens haar een job in ons land heeft aangeboden zonder daarbij de regels te volgen, is niet meteen duidelijk.
Volgens verschillende bronnen kreeg de vrouw een verhoogd loon. De vrouw verbleef in België in een appartement van een ander VDAB-directielid dat mee was op de studiereis naar Taiwan. Het is onduidelijk of de directeur daarvoor betaald werd.
Politiek cruciaal moment
De vrouw heeft ruim een jaar voor de VDAB gewerkt als internationaal bemiddelaar, maar is er intussen vertrokken. Het vertrek kwam ongeveer gelijktijdig met de melding bij Audit Vlaanderen. Ze werkt nu bij een afdeling van werkgeversorganisatie Voka.
Het rapport van de audit werd in november al bezorgd aan de Vlaamse regering. Waarom het ontslag van Adriaens pas 2 maanden later volgt, is niet bekend.
Het vertrek van Adriaens komt op een politiek belangrijk moment voor de VDAB. De instelling onderhandelt over een nieuwe beheersovereenkomst en kijkt aan tegen besparingen. Andere bestuursleden zullen de rol van Adriaens in die onderhandelingen moeten overnemen.
Bart Verhulst vat samen wat we al weten over de zaak
Wat is een forensische audit?
Een forensische audit van het agentschap Audit Vlaanderen is een diepgaand onderzoek dat wordt uitgevoerd wanneer er meldingen of aanwijzingen zijn van fraude, corruptie of andere ernstige onregelmatigheden binnen een organisatie. Het doel is om feiten vast te stellen, te achterhalen wie verantwoordelijk is en hoe groot de schade is.
Het onderzoek kijkt naar financiële transacties, e-mails en andere documenten. Er worden ook gesprekken gevoerd om het volledige plaatje te krijgen. Op basis van deze analyse stelt Audit Vlaanderen een rapport op met bevindingen en aanbevelingen. Als er strafbare feiten worden vastgesteld, worden die gemeld aan het parket. Bij de audit over de VDAB was dat niet het geval.
Tekst en uitleg
Oppositiepartij Groen wil dat minister Demir tekst en uitleg geeft in het parlement. "Dit is de zwaarst mogelijke audit, wat tot grote bezorgdheid stemt", zegt Vlaams Parlementslid Eva Platteau. "Het ontslag roept heel veel vragen op."
"Een forensische audit gebeurt alleen bij heel ernstige zaken, denk maar aan de case van Pieter De Crem (CD&V) bijvoorbeeld. Wat precies is daar aan de hand bij de VDAB dat de CEO aan zo'n zwaar onderzoek onderworpen werd?"
Ook Tom Ongena van Open VLD gaat minister Demir interpelleren in het parlement. De parlementsleden zullen de audit ook mogen inkijken onder strikte regels.
"Dat is ook nodig", zegt hij. "De voorbije week blonk de minister en de rest van de Vlaamse regering vooral uit in het creëren van rookgordijnen, waarbij cruciale informatie achtergehouden wordt, zoals bij de aanstelling van het expertisecentrum van Thomas More", zegt Ongena.
Commissie bespreekt kwestie
De commissie Werk van het Vlaams Parlement bespreekt volgende week woensdag het dossier. Vragen over individuele personeelsdossiers komen in principe niet aan bod in het parlement.
"Maar gelet op het belang van de leiding van de VDAB voor het Vlaamse arbeidsmarktbeleid is de minister bereid de vragen van de parlementsleden transparant te beantwoorden volgende week", meldt de voorzitter van de commissie, Andy Pieters (N-VA). Mogelijk zal de commissie achter gesloten deuren doorgaan.
Raad van bestuur was niet op de hoogte
Een belronde bij de raad van bestuur van de VDAB leert dat zij niet op de hoogte waren van de audit naar Adriaens. Ze werden ook maar ingelicht over het ontslag enkele minuten voor het in de media kwam.
Enkel de voorzitter van de raad van bestuur was al langer op de hoogte en kreeg het rapport. De leden van de raad van bestuur hebben een extra vergadering gevraagd over de kwestie. Die zou er morgen of begin volgende week komen.
"Geen politieke benoeming"
Miranda Ulens, die als topvrouw van de socialistische vakbond ABVV in de raad zit, is bezorgd over de gang van zaken. "De VDAB staat voor een cruciaal moment, omdat we over een nieuwe beheersovereenkomst aan het onderhandelen zijn en omdat we zien dat mensen beter en sterker opgevangen moeten worden."
Daarmee verwijst ze naar de gevolgen van de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd door de federale regering. De VDAB moet die mensen begeleiden naar een job.
Ulens roept minister Demir op om nu tijdelijk een vervanger van binnen de organisatie aan te duiden. "Het mag zeker geen politieke benoeming zijn. Wij willen iemand met kennis van zaken die tijdelijk werkt binnen een duidelijk kader zolang de procedure loopt om iemand vast te benoemen."
Wie is Wim Adriaens?
Wim Adriaens (47) stond sinds juli 2019 aan het hoofd van de VDAB, een organisatie met bijna 5.000 medewerkers. Hij volgde Fons Leroy op, die met pensioen ging. Zijn vorige job was kabinetschef van Vlaams minister van Werk Philippe Muyters (N-VA). Hij was dat sinds 2016.
Adriaens, afkomstig uit de Denderstreek, heeft een duidelijke N-VA-stempel. Nadat hij gewerkt had bij de FOD Budget en Beheerscontrole, ging hij in 2007 aan de slag bij de N-VA-fractie in de Kamer, en enkele jaren later bij het kabinet van Muyters.
Bij zijn aanstelling als VDAB-topman benadrukte minister Muyters dat Adriaens als beste kandidaat uit de proeven was gekomen. Bij de VDAB zette hij in op hervormingen om werkzoekenden actiever te begeleiden en voerde hij besparingen door in lijn met het Vlaamse beleid.
Er was ook kritiek op zijn beleid. In 2024 schetste een audit een beeld van een organisatie die weinig wendbaar is en onvoldoende gewapend om de openstaande vacatures in te vullen in een krappe arbeidsmarkt.
De samenwerking tussen minister Demir en Adriaens zou de laatste tijd stroef zijn verlopen. Onder meer de besparingen die de VDAB zijn opgelegd, zouden tot spanningen hebben geleid.
