Rapporten tonen reproductief geweld tegen Palestijnse vrouwen in Gaza: "Dit komt neer op genocide"

“Ik was geschokt toen ik ontdekte dat ik zwanger was. Voor de oorlog nam ik de pil. Maar toen de oorlog begon, was die niet langer beschikbaar", zo vertelt Masara Khamis al-Sakahfi (32) uit Rafah, moeder van 4 kinderen.

"Ik heb veel geleden tijdens mijn zwangerschap. Ik zat vaker in het ziekenhuis dan in het kamp. Ik had veel pijn, infecties en er was een tekort aan vitaminen en eten. De geboorte moest ingeleid worden. Dat was een moeilijke ervaring. Ik heb veel geleden. De weeën begonnen en stopten dan weer door de angst voor luchtaanvallen.” 

Zwanger zijn, bevallen en een baby grootbrengen was voor de oorlog in Gaza al niet evident. De vernietigende aanvallen door het Israëlische leger in Gaza na de bloedige terreuraanval van 7 oktober 2023 hebben de situatie onbeschrijflijk veel erger gemaakt. Acute ondervoeding, een gebrek aan hygiëne, lange wandeltochten, weinig tot geen kraamzorg, stress en aanhoudende angst eisen een duidelijke tol.

Veel vrouwen kampen met onvruchtbaarheid - vaak door het uitblijven van de menstruatie -, er zijn opvallend meer miskramen en levensbedreigende complicaties tijdens de bevalling. Ook de overlevingskansen van pasgeboren baby’s zijn sterk gedaald door een tekort aan babyvoeding en couveuses. De twee rapporten verzamelen data en getuigenissen van vrouwen en van artsen.

Nariman Shakoura (33), een moeder van 2 kinderen, getuigt over de vele noodgedwongen verplaatsingen als zwangere vrouw. Bij de start van de oorlog vertrok het gezin uit Beit Lahia naar familie in al-Falouja, net iets zuidelijker. Na een week begonnen de aanvallen ook daar en dus trokken ze naar de omgeving van het al-Shifaziekenhuis in Gaza-stad. 6 weken later viel het Israëlische leger ook daar binnen.

Daarop trokken ze te voet naar Rafah in het zuiden. Pas daar ontdekte Nariman dat ze zwanger was. Toen de aanvallen op Rafah begonnen, trok het gezin naar al-Mawasi bij de zee. “Ik kon maar aan één ding denken: Hoe ga ik bevallen? Er zijn geen ziekenhuizen, geen transport, geen voertuigen. Ik was doodsbang.”

De taferelen in het ziekenhuis waren verschrikkelijk, zo getuigt een andere jonge moeder, Samah Muhammad Abu Mustafa (30). "Een vrouw beviel op de gang en haar baby overleed. De artsen werkten non-stop." Door een te smal bekken moest de vrouw een keizersnede krijgen in plaats van een natuurlijke bevalling. Maar dat ging niet, omdat er geen verdovende middelen meer waren. Ook beademingsapparatuur, zuurstofvoorzieningen, bloedplasma of antibiotica waren niet beschikbaar.

Al voor haar zwangerschap leed Nariman Shakoura aan een calciumtekort. Maar supplementen waren niet langer voorhanden. "De hele zwangerschap lang was ik uitgeput. Ik had geen toegang tot essentiële voedingssupplementen zoals foliumzuur, vitamine D en calcium. Telkens als ik naar een medisch centrum ging, was de voorraad op. Gelukkig is mijn baby gezond geboren. Met ondergewicht wel, omdat ook hij niet voldoende eten kreeg.”

Maha Younis was 19 en 4 maanden zwanger toen de oorlog begon. Op 11 oktober 2023, het was haar verjaardag, werd het gebouw van de familie getroffen door een Israëlische bom. Maha raakte gewond toen ze onder het puin terechtkwam, maar overleefde. “Ik dacht dat ik dood was”, herinnert ze zich. “Ik zat vast onder het puin.” Ook deze familie moest verplicht evacueren naar het zuiden. Een lange tocht voor een zwangere vrouw.

Tijdens haar zwangerschap waren er veel complicaties en moest ze zelfs een medische ingreep ondergaan. Die zou nog opgevolgd moeten worden, maar dat lukt niet door het gebrek aan medische zorg. Uiteindelijk is Maha na 8 maanden zwangerschap bevallen. Haar dochtertje Masa woog bij de geboorte 2 kilo. 

Het gebrek aan eten maakt het voor jonge moeders bijzonder zwaar - en regelmatig onmogelijk - om (voldoende) borstvoeding te kunnen geven. “Ik wilde niet stoppen met borstvoeding”, vertelt een moeder van 28 uit Beit Lahia. “Ik wilde doorgaan tot mijn dochtertje 2 was, zo zou ze toch wat gezond eten binnenkrijgen. Laat haar alles van mij innemen, dacht ik. Ik geef niet om mijn eigen lichaam. Ik zou haar mijn leven geven als ik haar zo gezond kon houden. De pijn in mijn tanden komt van de borstvoeding, want alle calcium gaat naar de melk. Als ik niet genoeg eten vind, haalt mijn lichaam dat uit mijn tanden en mijn botten om melk aan te maken. Dat zorgt voor schade.”

De familie van Maha verblijft nu in een kleine tent in een kamp, met haar man, haar dochter, haar schoonouders en nog wat familieleden. In totaal 10 mensen. Ook Maha koos ervoor om borstvoeding te geven, omdat ze bang was dat er op een bepaald moment – door de blokkade – geen babypoeder meer beschikbaar zou zijn of dat ze geen vuur zou durven aan te steken om water op te warmen, uit angst dat ze opgemerkt zou worden door de Israëli’s.

Luiers voor baby’s zijn onbetaalbaar en dus krijgt de baby luiers voor volwassenen. Die veroorzaken uitslag en zweren. De baby kon slechts één keer per dag een propere luier krijgen. Het was en blijft een hele strijd voor Maha om voor zichzelf en voor haar baby te zorgen.

Alle getuigenissen samen bewijzen volgens de onderzoekers dat het niet gaat om geïsoleerde incidenten maar wel om een aanhoudend patroon van het aanrichten van schade die bijdraagt tot reproductief geweld. En dan verwijzen ze naar het Genocideverdrag van 1951.

Reproductief geweld is een schending van het internationaal recht en valt onder artikel II (c en d) van dat verdrag. Israëlische acties weerspiegelen een patroon van maatregelen die erop gericht zijn het Palestijnse volk geheel of gedeeltelijk te vernietigen, zeggen de onderzoekers. Ze spreken over ernstige juridische gevolgen: dat het reproductieve geweld tegen Palestijnse vrouwen, baby’s en kinderen neerkomt op genocide. 

“De omvang van het verlies en het trauma waarmee vrouwen en borelingen geconfronteerd worden, zal generaties lang impact hebben op alle aspecten van het Palestijnse leven”, zegt Anjli Parrin, directeur van Global Human Rights Clinic. “Het Internationaal Recht verplicht Israël ertoe om onmiddellijk hulp te bieden en om de heropbouw van het gezondheidssysteem te ondersteunen.”

Het bestand dat in oktober 2025 is ingegaan, heeft niets veranderd aan de ontbering, de honger of aan het herstel van de basisgezondheidszorg, klinkt het. “Extreme weersomstandigheden en de aanhoudende Israëlische beperkingen op medicatie en eten blijven tot op vandaag doorgaan en veroorzaken een crisis voor mensen in de hele Gazastrook, zeker voor zwangere vrouwen, jonge moeders en baby’s.

Volgende week gaat mogelijk de ‘tweede fase’ van het bestand in. In Gaza zelf zijn ze niet erg hoopvol op beterschap. Want zopas besloot de Israëlische regering om 37 internationale hulporganisaties de toegang tot Gaza te ontzeggen. Ook dat heeft impactvolle beperkingen nog erger gemaakt.