In AI-gegenereerde video's op TikTok pleiten jonge, Poolse 'vrouwen' ervoor om de Europese Unie te verlaten. De Poolse regering vermoedt dat het om Russische desinformatie gaat. "De vrouwen willen de suggestie wekken dat een meerderheid in Polen voorstander van een Polexit zou zijn, maar uit de laatste peilingen blijkt dat zeker niet het geval", zegt correspondent Christiaan Paauwe.
AI-gegenereerde vrouwen pleiten voor 'Polexit' op sociale media: "Past in grotere trend van desinformatie uit Rusland"
Samenvatting:
AI-gegenereerde video's op TikTok tonen jonge Poolse 'vrouwen' die pleiten voor een vertrek uit de EU, maar die vrouwen bestaan niet echt.
De Poolse regering vermoedt Russische desinformatie achter de video's.
Ze vraagt de Europese Commissie om sneller in te grijpen tegen dat soort content.
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
De opvallend knappe Poolse vrouwen die hun landgenoten op TikTok proberen te overtuigen de EU te verlaten, blijken helemaal niet te bestaan."Het gaat om vrouwen die met AI zijn gegenereerd", zegt Christiaan Paauwe, correspondent voor NOS in Polen, in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.
De filmpjes in kwestie waren afkomstig van één bepaald TikTok-account. Dat werd ondertussen offline gehaald. "Het was in de eerste instantie een account dat vooral entertainmentvideo's verspreidde. Het zou waarschijnlijk gehackt zijn en vervolgens een nieuwe naam gekregen hebben."
Bekijk: Screenshots en filmpjes van de video's in kwestie
'Prawilne Polki' heette het account, Pools voor 'echte Poolse vrouwen'. De 'vrouwen' die de anti-Europese boodschappen verkondigden, waren steeds jong, aantrekkelijk en droegen shirts met de Poolse vlag op en een witte adelaar, het wapen van Polen.
Fake, maar toch viraal
"De video's bleven opvallend lang online zonder dat TikTok ingreep", zegt Paauwe. Voor dat gebeurde, konden de video's honderdduizenden keren bekeken worden. Ze werden ook gretig geliket en gedeeld. "Er zou sprake kunnen zijn van bots die de video's extra aandacht gaven."
Het past wel in een grotere trend van Russische desinformatie
Christiaan Paauwe, correspondent in Polen voor NOS
Volgens de Poolse regering zouden de filmpjes afkomstig zijn uit Russische hoek. "Als je naar de vrouwen luistert, dan klinkt het Pools helemaal niet zo natuurlijk", zegt Paauwe. Het woordgebruik en specifieke grammaticale constructies doen de Poolse regering vermoeden dat sprake is van Russische inmenging.
Het is niet zeker of Rusland effectief achter de filmpjes zit. "Maar die schijn wekt het zeker. Het past wel in een grotere trend van Russische desinformatie. Niet alleen in Polen, maar in heel Europa."
Luister: correspondent Christiaan Paauwe legt in de podcast 'Het uur van de waarheid' uit wat er aan de hand is in Polen
De Poolse regering heeft de Europese Commissie al aangemaand om in te grijpen. Ze willen dat TikTok dergelijke video's, die volgens hen een bedreiging vormen voor de Poolse democratie, sneller offline haalt.
Russische desinformatie teistert het land al langer. Een ander thema waar veel desinformatie de ronde over doet, is de steun aan Oekraïne. "Sociale media worden continue overspoeld met anti-Oekraïense berichten, waarvan vrij duidelijk is dat een belangrijk deel vanuit Rusland wordt verspreid."
Dat lijkt volgens Paauwe toch een bepaald effect te hebben. "Je ziet dat het sentiment tegen Oekraïense vluchtelingen, maar ook over de steun aan Oekraïne, heel erg aan het veranderen is."
Anti-Europese gevoelens?
Volgens Paauwe willen de meeste Polen de EU niet verlaten. "De AI-vrouwen willen de suggestie wekken dat een meerderheid in Polen voorstander van een Polexit zou zijn, maar uit de laatste peilingen blijkt dat dat zeker niet het geval is."
Toch zou bijna 1 op de 4 Polen, 24,7 procent, zich uit de EU willen terugtrekken. Dat is een stijging tegenover vorige jaren. "Aan de ene kant zie je een toename. Er zijn zorgen dat er sprake is van een trend dat er in Polen onvrede is over de macht van Brussel. Dat anti-EU-sentiment heeft een voedingsbodem in Polen." Radicaal-rechtse politici spelen er volgens hem gretig op in.
De conservatieve flank ziet Tusk echt als de belichaming van de pro-Europese politicus
Christiaan Paauwe, correspondent in Polen voor NOS
Vooral mannelijke millennials hebben oren naar nationalistische boodschappen en wantrouwen tegenover Brussel. "Het idee heerst bijvoorbeeld dat Brussel progressieve LGBTQIA+-waarden probeert op te dringen aan Polen en het land bovendien probeert klein te houden. Dat is de boodschap van radicaal-rechtse politici: Polen is een groot, sterk land met een lange geschiedenis, waar ze trots op moeten zijn."
Premier met Duitse roots
De Duitse roots van Donald Tusk, de premier van Polen, speelt ook al jaren mee in de Poolse politiek. "De conservatieve flank ziet Tusk echt als de belichaming van de pro-Europese politicus", zegt Paauwe. "Duitsland blijft een van de sterkste landen van de EU en is er uiteindelijk op uit om Polen klein te houden: dat is het narratief dat je steeds terughoort in alle verkiezingen."
Al vormen die anti-Europese gevoelens en stijgende peilingen volgens andere analisten nog geen reden voor paniek. "Als je kijkt naar 20 jaar geleden, toen Polen lid werd van de EU, was het percentage van de bevolking dat tegen EU-lidmaatschap was ongeveer even groot. Volgens de analisten hoort het erbij dat de onvrede over lidmaatschap toeneemt."
