In de VS is Claudette Colvin (86) overleden. In de jaren 50 van de vorige eeuw weigerde ze als meisje van 15 haar plaats in de bus af te staan aan een witte Amerikaan. Ze deed dat enkele maanden voor Rosa Parks, die daarmee wereldberoemd werd. Het verhaal van Colvin is minder bekend, maar zij was net als Parks een pionier van de burgerrechtenbeweging.
Claudette Colvin (86) overleden, burgerrechtenactivist die nog vóór Rosa Parks haar plaats in de bus niet wou afstaan
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Montgomery, Alabama, 2 maart 1955. Een buschauffeur belt de politie omdat 2 zwarte meisjes in zijn bus naast 2 witte meisjes zijn gaan zitten. Volgens de strenge rassenwetten die op dat moment van kracht zijn, moeten zwarte Amerikanen bij drukte achterin de bus gaan zitten en hun plaats afstaan aan witte Amerikanen.
De buschauffeur had de zwarte meisjes gevraagd om op de achterste banken te gaan zitten, maar een van hen weigert dat. De politie komt ter plaatse en pakt het meisje op. Dat meisje is de op dat moment 15-jarige Claudette Colvin.
De arrestatie verloopt niet zonder slag of stoot. In het politieverslag noteert een agent dat Colvin hem schopte en krabde toen ze in de politiewagen werd gezet. Colvin zelf verklaart ook dat ze zich verzet heeft.
Colvin werd aangeklaagd voor twee overtredingen van de rassenwetten en voor geweld op een politieman. De rechtbank oordeelde dat ze op alle punten schuldig is. De veroordelingen voor het overtreden van de rassenwetten werden later vernietigd.
"Mensen zeiden dat ik gek was"
Het verhaal van Claudette Colvin bleef grotendeels onbekend tot 2009. Toen verscheen het eerste boek waarin haar ervaringen gedetailleerd werden beschreven. Haar verzet was een doelbewuste daad, vertelde Colvin later in interviews.
"Ik was niet bang, maar teleurgesteld en boos, omdat ik wist dat ik op de juiste plek zat", vertelde ze in 2018 aan de Britse openbare omroep BBC. "Mensen zeiden dat ik gek was. Omdat ik 15 jaar oud was, opstandig en schreeuwde: 'Het is mijn grondwettelijk recht!'", klonk het bij CNN.
Ik was niet bang, maar teleurgesteld en boos, omdat ik wist dat ik op de juiste plek zat
Claudette Colvin blikte in 2018 bij BBC terug op haar actie
Colvin was geïnspireerd door schrijfster Harriet Tubman en activiste Sojourner Truth, bekende en belangrijke voorvechters van burgerrechten voor zwarten en vrouwen in de Verenigde Staten.
"Wanneer mensen me vragen waarom ik niet opstond toen de chauffeur het mij vroeg, zeg ik dat het voelde alsof Harriet Tubmans handen me op de ene schouder naar beneden duwden, en Sojourners Truths handen op de andere schouder."
Van bussenboycot naar het Hooggerechtshof
Op 1 december 1955, 9 maanden na de actie van Claudette Colvin, weigert Rosa Parks om haar plaats in de bus af te staan aan een witte Amerikaan. Parks is op dat moment al enkele jaren actief in de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP), de burgerrechtenbeweging voor zwarte Amerikanen.
Het verzet van Rosa Parks, ook in de stad Montgomery, trekt de aandacht van predikant en activist Martin Luther King, die toen aan het begin van zijn carrière stond. De zwarte burgerrechtenbeweging beslist om een grootschalige boycot van het openbaar vervoer in Montgomery te organiseren. Veel mensen denken dat de actie niet lang zal duren, maar hebben het mis.
De boycot blijkt zeer effectief en het openbaar vervoer in Montgomery lijdt zware verliezen. Uiteindelijk zal de boycot maar liefst 381 dagen duren, tot 20 december 1956. Op die dag beslist het Amerikaanse Hooggerechtshof dat de rassenscheiding in bussen tegen de grondwet is.
De rechtszaak waarover het Hooggerechtshof zich boog, Browder v. Gayle , was na de actie van Rosa Parks aangespannen door de NAACP. De organisatie bracht 4 aanklachten over de rassenscheiding op het openbaar vervoer samen, allemaal van vrouwen: Aurelia Browder, Susie McDonald, Mary Louise Smith en Claudette Colvin.
Colvin wordt nu gezien en erkend als een inspiratie voor de moderne burgerrechtenbeweging in de VS.
"Een erfenis van moed"
Eind jaren 50 verhuisde Colvin van het conservatieve Alabama naar New York, waar ze 30 jaar lang als verpleegster werkte. Enkele jaren geleden verhuisde ze naar Texas. Daar is ze nu op 86-jarige leeftijd overleden.
"Ze laat een erfenis van moed na die heeft bijgedragen aan de verandering van de Amerikaanse geschiedenis", zegt de Claudette Colvin Legacy Foundation , die haar overlijden bekendmaakte. "Voor ons was ze meer dan een historische figuur. Ze was het hart van onze familie, wijs, veerkrachtig en geworteld in het geloof."
"We zullen haar lach, haar scherpe humor en haar onwankelbare geloof in rechtvaardigheid en menselijke waardigheid nooit vergeten."
