Crevits wil kleinere gemeenten aanmoedigen tot fusies, maar dat is tegen de zin van enkele CD&V-burgemeesters 

Vorig jaar waren er al fusies, maar omdat Vlaanderen wil dat nog meer gemeenten dat doen, wordt er opnieuw geld voorzien. Voor grote fusiegemeenten is er een plafond. Terwijl een fusiegemeente vroeger maximaal 50 miljoen kreeg, ligt het plafond nu op 16 miljoen voor 2 fuserende gemeenten. Voor een fusie waar minimaal 3 gemeenten in stappen, is vanaf nu maximaal 20 miljoen euro voorzien. 

Hoewel grote fusiegemeenten minder geld krijgen, wordt er deze keer een extra poging gedaan om kleine gemeenten te overtuigen. "In 2031 krijgen álle fusiegemeenten, ook die met minder dan 20.000 inwoners, geld als ze fuseren", aldus Crevits. "Er is een minimumbedrag van 1 miljoen euro."

Waasmunster heeft zowat 11.000 inwoners. Burgemeester Jürgen Bauwens is partijgenoot van Crevits en "viel van zijn stoel" toen hij het nieuws vernam. "Ik voel mij zeer aangesproken, maar dan op een zeer negatieve manier. Ik had nu wel gehoopt dat al die fusieverhalen eindelijk begraven waren." 

Voor de burgemeester is de zelfstandigheid van zijn gemeente een principekwestie die nauw samenhangt met de identiteit van zijn partij. "Laat ons het concept van 'nabijheid' hoog in het vaandel houden", klinkt het verder. "Dat dit plan van een partijgenoot komt, vind ik moeilijk te vatten."

Ook de financiële impuls kan hem niet overtuigen. "Men probeert ons te overtuigen met wat zilverlingen, maar het gaat mij niet om het geld. We willen dicht bij de burger staan."

Ook Alveringem is zo'n kleine gemeente, met net geen 5.000 inwoners. Burgemeester Gerard Liefooghe (Gemeentebelangen-CD&V) is nog niet op de hoogte van de plannen van Crevits wanneer we hem bellen. "U overvalt me. En ik ben wel verrast, ja. Ik dacht niet dat er nog veel animo was om vrijwillige fusies aan te moedigen."

"Ergens is het logisch dat de minister vooral naar de kleinere gemeenten kijkt. Maar ik heb bedenkingen bij de grotere financiële voordelen die ons zouden moeten verleiden. Het is niet de grootte van de wortel die men voor onze neus hangt, die een fusie interessant moet maken."

"Het gaat over structurele voordelen. En die moeten groot genoeg zijn, want een fusie is altijd heel moeilijk. Er komen veel lasten en hindernissen bij kijken. Ik zeg niet meteen nee tegen een nieuwe fusieronde, maar high word ik er ook niet van."

Als het niet alleen over financiën gaat, waarover dan wel? "Het gaat bijvoorbeeld over cultuurverschillen", antwoordt Liefooghe. "Elke gemeente heeft een verschillende snelheid, elke gemeente gebruikt andere systemen. Hoe kijk je naar je ruimtelijke ordening? Hoe ga je om met vergunningen? Die verschillen overbruggen, is zeer complex."

"Het klopt natuurlijk wel dat een gemeente veel knowhow nodig heeft om alles te kunnen behappen. Er zijn steeds meer regels en de procedures vereenvoudigen allesbehalve. De lasten die Vlaanderen op de lokale besturen legt, worden steeds groter. Als kleine gemeente moet je mee zijn."

"Denk bijvoorbeeld aan de kinderopvang. Vroeger was dat een gemakkelijke oefening, waarbij organisaties middelen kregen en met een voorstel naar de gemeente kwamen. Sinds het BOA-decreet (Vlaamse regelgeving die veel verantwoordelijkheid voor Buitenschoolse Opvang en Activiteiten bij de gemeenten legt) moeten we heel veel zelf doen. Dat vraagt extra inspanningen."

Of Alveringem al die taken dan zelf aankan? "Ja, maar we moeten er vooral voor zorgen dat we als gemeente aantrekkelijk zijn om goed personeel aan te trekken en te behouden. Dat is de uitdaging, want andere gemeenten gooien meer middelen in de strijd, zoals een wagen voor hun personeel. Goed volk houden is essentieel."

Met welke gemeente Liefooghe Alveringem zou willen laten fuseren, mocht het zover komen? "Hondschoote", lacht hij. (Hondschoote is geen Vlaamse gemeente, maar een Franse buurgemeente van Alveringem, red.) "Nee, ernstig, ik kan daar nu niet op antwoorden. Eerst maar eens het voorstel van Crevits goed doornemen."

Ook in kleine gemeenten in Limburg is er niet veel animo voor een fusie. Als de financiële situatie van de gemeente gunstig is, zien ze de noodzaak van een fusie niet in. Sommige gemeenten zijn ook bang om hun eigen identiteit te verliezen.

Zo zijn Heers en Gingelom niet geneigd om te fuseren. Samen zouden ze 16.366 inwoners hebben. "Voor het geld zou ik het niet doen", zegt Kristof Pirard, burgemeester van Heers (VLDumont). "We zijn nu al een gezonde gemeente, dus wat hebben we aan die schuldovername? Geld is mooi, maar geld is niet alles. Ik zie geen voordelen voor onze inwoners."

Ook Patrick Lismont (Vooruit met Goesting), burgemeester van Gingelom, lijkt die mening te delen. "Ons financiële plaatje klopt. We zijn financieel gezond genoeg om zonder fusie verder te kunnen. Ook een fusie met een grote gemeente zoals Sint-Truiden zien we niet zitten. Dan vrees ik dat we als kleine gemeente volledig ondersneeuwen. In Sint-Truiden ligt niemand wakker van een straatje in een van onze deelgemeenten."

Voor burgemeester Tom Seurs (N-VA) van As is een fusie met een buurtgemeente ook niet aan de orde, maar hij sluit niet uit dat de overname van schuld voor andere kleine gemeenten wel nuttig kan zijn.

"Onze toekomst is veilig. We hebben dankzij krachtig bestuur geen schulden en lage belastingen", legt Seurs uit. "Tegelijkertijd investeren we 14 miljoen in de komende 6 jaar. As heeft een fusie dus niet nodig, maar ik geloof wel dat verschillende andere gemeentebesturen wél in de problemen zitten. Daarom is het positief voor hen dat de ondersteuning van Vlaanderen krachtig blijft."