Het protest dat nu al 2 weken aan de gang is in Iran lijkt het grootste te zijn sinds de Iraanse Revolutie van 1979, toen de sjah van de troon werd gestoten en ayatollah Khomeini de macht greep. Zal het regime van de ayatollah's vallen? En wat gaat Amerika doen? Professor internationale politiek David Criekemans (UA) en Midden-Oostenkenner en oud-VRT-journalist Rudi Vranckx wikken en wegen.
Rudi Vranckx: "Regime in Iran is zombie-regime, maar beschikt wél nog over knokploegen en Revolutionaire Garde"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
1
Wie draagt het protest in Iran?
"Wat opvalt, is dat dit protest, net als de revolutie van destijds, gestart is in de Grote Bazaar van Teheran", zegt Rudi Vranckx in De Afspraak.
De Grote Bazaar is de economische en politieke ruggengraat van het land. Traditioneel vormden de handelaren daar de basis voor de aanhang van de Islamitische Revolutie.
Dat zij de aanzet vormden tot het protest is dan ook veelzeggend. Zij kregen het gezelschap van zowel studenten die ijveren voor vrijheid als van armere mensen die strijden voor bestaanszekerheid.
"De vraag is of dit een perfecte storm is", zegt Vranckx.
"De vraag is of dit een perfecte storm is" (De Afspraak)
2
Wat is de geopolitieke context?
Een perfecte storm zou het des te meer kunnen zijn omdat de geopolitieke context heel anders is dan bijvoorbeeld in 2009, toen Iraanse studenten ook massaal op straat kwamen.
Of zelfs dan enkele jaren geleden, toen het grootschalige protest na de gewelddadige dood van Mahsa Amini veel maanden lang aanhield.
Elke revolutie moet van binnenuit komen, maar het protest dat nu aan de gang is, komt buitenlandse spelers, met name de VS en Israël, ook wel goed uit.
"De kans is te uniek om er niets mee te doen", zegt professor Internationale Politiek David Criekemans (Universiteit Antwerpen) dan ook in Terzake.
"Dan verwijs ik naar Israël. Ik verwijs ook impliciet naar operatie 'Rising Lion' van juni (de 12-daagse oorlog van Israël tegen Iran, red.). "Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat er ook ter plekke enige activiteiten zijn om de oppositie te organiseren.
Eens Israël de beslissing zou nemen om militaire actie te ondernemen, dan denk ik dat de Amerikanen die zouden steunen. Dat zou kunnen zijn via de cyberweg, maar eventueel ook door druk uit te oefenen op de Iraanse Revolutionaire Garde."
"De kans is te uniek om er niets mee te doen" (Terzake)
3
Wie of wat zou in de plaats komen?
En wat zou er dan in de plaats moeten komen?
"Dit is voor mij de zwakte van het protest: wat zijn de plannen? Wie leidt het protest?", zegt Vranckx. "Je ziet daar geen structuur in."
Reza Pahlavi, de zoon van de vroegere sjah, die in de VS woont, schuift zichzelf naar voren.
"We weten niet goed hoe groot de steun is voor Reza Pahlavi. Hij is de enige die momenteel aanwezig is op de sociale media", zegt Vranckx.
"De alternatieven zitten in de gevangenis", zegt ook Criekemans. "In een revolutie is er altijd een precair moment, dat wat gestuurd kan worden. Met de hulp van Trump zou Reza Pahlavi mogelijk in dat gat kunnen springen."
4
Staat het regime in Iran op vallen?
Maar zover is het nog (lang) niet, meent Rudi Vranckx.
"Het regime in Iran is een zombie-regime. Ze zijn al dood, maar ze weten het zelf nog niet", zo verwoordt hij het. "Maar dat zombie-regime heeft nog wel een miljoen knokploegen en heeft nog wel 150.000 leden van de Revolutionaire Garde.
Meer dan de helft van de economie van het land is in handen van een bepaald soort elite die belang heeft bij het voortbestaan van het regime."
Vranckx vreest dan ook dat "het nog heel lang kan duren en er nog veel bloed kan vloeien" eer er in Iran daadwerkelijk sprake zal zijn van een 'regime change'.
"Het regime in Iran is een zombie-regime" (De Afspraak)
