Opnieuw staking bij afvalophaler IVAGO in Gent: wat is er echt aan aan de hand? 

De afvalophaling in Gent is zwaar verstoord door een vakbondsactie. 9 op de 10 werknemers ging deze ochtend niet aan de slag. De officiële reden is dat ze zich niet kunnen vinden in de nieuwe prestatieregeling die de directie voorstelt. Onderliggend spelen de nieuwe CAO en de vrees voor grotere  besparingen. De bonden zien in IVAGO ook een middel om het bredere saneringsplan in de stad aan te kaarten. Acties daar hebben immers meteen brede impact. 

Gent beloofde in de nasleep van de besparingsonderhandelingen dat er niet getornd zou worden aan de budgetten voor IVAGO. In de CAO wordt echter wel naar een nieuw premiesysteem gekeken. De bonden vinden dat de stad woordbreuk pleegt en zo een verkapte besparing doorvoert. Gent zelf ontkent dat met klem en noemt het huidige systeem onredelijk. De stad benadrukt dat er een nieuw systeem komt, maar dat dezelfde premiebudgetten voorzien worden. 

De stad vindt dat de vakbonden de afgesproken onderhandelingsprocedures moeten volgen en schriftelijke bezwaren overmaken in de plaats van te staken. "We moeten die bezwaren onderzoeken en zullen dat ook doen", benadrukte schepen Sofie Bracke (Voor Gent) vandaag nog. Zij is de nieuwe voorzitter van IVAGO en blijkt bij de bonden moeilijker te liggen. Het is tekenend dat een eerder administratief probleem vorig week over de ziekteverzekering ook al de vlam in de pan zette. 

Daarnaast speelt ook de vrees voor de toekomst. De afvalverbrandingsoven van IVAGO zal sluiten in 2031. De bonden zien daar ook tientallen jobs verdwijnen en vrezen tegelijk een pak minder inkomsten vanuit afvalverbranding van andere steden, gemeenten en bedrijven. Ook die ongerustheid voedt wrevel en vergroot de stakingsbereidheid. 

Afvalophaler IVAGO is een beetje de syndicale zwakke plek van de stad. Waar het protest tegen de besparingen van de stad de voorbije maanden wat stilviel en zich beperkte tot 'the usual suspects' die postvatten aan het stadhuis, slaagt de stad er moeilijk in om de rust bij IVAGO te bewaren. De bonden weten dat. Zo bleek een staking bij IVAGO in aanloop naar de Gentse Feesten ook een dreigingsmiddel.

Het feit blijft dat de bonden, niet alleen bij IVAGO, maar ook bij andere stadsdiensten, weinig impact blijken te hebben op de besparingsplannen van de stad. Er staan nog altijd meer dan 400 jobs op de helling, dat aantal is ondanks de vele protesten nog niet bijgesteld. De frustratie is groot bij de bonden, IVAGO groeit stilaan uit tot een plek waar dat ongenoegen wel nog zichtbaar gemaakt kan worden. Dat was de voorbije decennia vaker zo, bij eerdere sociale conflicten. 

Tegelijk is afvalophaling een basisdienst die zijn prijs heeft. Het gaat om zwaar en onregelmatig werk. Gent benadrukte in de besparingsplannen dat er op die basisdienstverlening niet bespaard wordt. Het is echter niet onlogisch dat de bonden hierop hameren. 'De vuilnisman' is een archetype van de arbeider wiens rechten verdedigd moeten worden. Dat botst met het liberale profiel van de bevoegde schepen. 

Het is onduidelijk hoelang de sociale onrust nog zal duren. Bracke staat erom bekend om door de zure appel heen te bijten. Ze heeft bijvoorbeeld eerder al met de glasbollen en het hek rond de Blaarmeersen getoond dat ze voet bij stuk kan houden. De bonden kunnen met spontane acties, of stakingen die dagenlang duren, wel veel impact hebben.

De vraag is echter of ze bij het brede publiek steun zullen kunnen blijven vinden voor die acties. In extremis, dat is ruim 10 jaar geleden bijvoorbeeld al een keer gebeurd, kunnen afvalophalers ook opgevorderd worden als stakingen lange tijd duren. De burgemeester kan dan het algemene belang inroepen. Dat gebeurt enkel bij een escalatie, zo'n vaart loopt het voorlopig niet.