Iraans-Belgische vrouw getuigt over de angst en moed van de Iraniërs: "Als ze nu zwijgen, beginnen de executies weer"

Gisteren kon Yasmin een paar minuten bellen met een vriendin in Iran. Dat is hoogst uitzonderlijk, want internet- of gsm-bereik is er al 4 dagen niet meer. "Zelf heeft ze de voorbije dagen meegeprotesteerd. Ze komt zelf uit een goede wijk in Teheran, dus ze protesteert niet wegens financiële problemen, maar komt op voor haar rechten."

De protesten zijn wel het gevolg van de economische problemen in Iran. "In de bazaar in Teheran sloten mensen hun winkels, zelfs mensen uit de middenklasse kwamen niet meer rond op het einde van de maand. Maar nadien heeft de zoon van de sjah, Reza Pahlavi, opgeroepen om te protesteren."

Ondanks het feit dat Reza Pahlavi zowel voor- als tegenstanders heeft in Iran, hebben veel mensen daar gehoor aan gegeven, zegt Yasmin. "De bevolking is gewoon moe. Mijn vriendin zegt: 'Wij willen gewoon 1 keer het leven echt leven'."

"Ze willen dat het regime verandert. Ze zijn het met geen enkele regel daar eens. Het regime verschuilt zich achter de islam en zorgt er zelfs voor dat mensen daardoor afkerig worden van hun eigen religie. De ideologie van de jonge mensen komt niet overeen met die van de ayatollahs, die corrupt zijn en geld witwassen. Niemand mag daar iets van zeggen, want de mensen hebben geen macht."

Volgens Yasmins vriendin waren er de voorbije dagen "miljoenen" mensen op de been. "Ze zei dat ze met zo veel waren dat de veiligheidsdiensten met traangasgranaten begonnen te schieten, zodat de betogers in de zijstraten moesten vluchten. Maar daar wachtten ze dan mensen op met motors om op hen te schieten met kogels."

Er heerst tegelijk ook veel scepticisme over de beelden van mensen die in lijkzakken op straat liggen. "Na protesten uit het verleden werden er ook geen lichamen teruggegeven aan de families van de slachtoffers. Het regime probeert er altijd voor te zorgen dat die lichamen verdwijnen, zodat er internationaal geen cijfers opgeplakt kunnen worden. Ze zorgen niet eens voor een lijkzak. Het is dus niet dat er geen moorden zijn, maar de beelden komen niet overeen met de realiteit."

Dus natuurlijk zijn de Iraniërs bang, zegt Yasmin. "Maar ze moeten kiezen tussen het leven of de dood. Als ze niet meer op straat komen en opgeven, beginnen de executies weer. Net zoals na de dood van Mahsa Amini (die in 2022 onder verdachte omstandigheden stierf in een politiekantoor in Teheran nadat ze gearresteerd was omdat ze haar hoofddoek niet correct droeg, red.) ."

"Toen werden jonge mensen ervan beschuldigd dat ze afvalligen waren en kregen ze de doodstraf. Mensen weten dat als ze nu zwijgen, opnieuw onschuldige mensen zullen worden opgehangen, zoals de vorige keer."

Yasmin is bijzonder bezorgd over haar vrienden en familie, maar zeker ook over haar vader, die momenteel nog in Iran zit en die ze al een hele tijd niet meer kan bereiken. "Ik kan mij nog moeilijk op mijn dagelijkse werk concentreren", snikt ze. "Volgens het laatste bericht van mijn vader zouden ze zelfs schieten op onschuldige mensen die met de auto rijden, mensen die niet eens demonstreren."

"Mensen kunnen ook het land niet verlaten, want er zijn geen vluchten meer. Dus mensen moeten dus via de grenzen gaan. Maar mijn vader heeft ook de Belgische nationaliteit. Als ze hem controleren, zouden ze hem kunnen beschuldigen van spionage."

Yasmin wil om begrijpelijke redenen anoniem blijven. "Ik wil niet dat mijn familie in gevaar komt. Iraniërs worden op sociale media tegen elkaar opgezet: religieuzen tegenover mensen die minder praktiserend zijn. Zo worden beelden getoond van afgebrande moskeeën, zodat het regime kan zeggen dat demonstranten gewelddadig en misdadigers zijn."

"Mensen die niks zeggen op sociale media worden ervan beschuldigd voor het regime te zijn. En mensen die wel iets zeggen, krijgen bedreigingen."

*Yasmin is een schuilnaam. Haar echte naam is bekend bij de redactie