Het Russische leger heeft, voor zover bekend, voor de derde keer een Oresjnik-raket ingezet in de oorlog tegen Oekraïne. Dat is een vrij nieuwe hypersonische middellangeafstandsraket die heel snel kan vliegen en moeilijk te onderscheppen is. Rusland noemt het een "superwapen", maar er bestaan grote twijfels over de precisie ervan.
10 keer de snelheid van het geluid: zo werkt Oresjnik-raket, die Rusland al 3 keer heeft ingezet
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Rusland omschrijft de Oresjnik als een van zijn nieuwe "superwapens", geavanceerde raketsystemen die nog in de ontwikkelingsfase zitten of waarvan de productie vrij recent is opgestart.
Russische media melden op basis van het ministerie van Defensie dat de raket afgelopen nacht is gebruikt bij een grootschalige luchtaanval op Kiev en omgeving. Volgens de Oekraïense president kwam de raket neer in Bila Tserkva, een stad ten zuiden van Kiev. Het exacte doelwit ervan is nog niet duidelijk.
"Rusland is compleet doorgedraaid": bekijk hier beelden van de aanval op Kiev van afgelopen nacht
Derde keer
Het zou dus al de derde keer zijn dat het Russische leger zo'n raket inzet. Het deed dat eerder al in januari, bij een aanvalsgolf op de regio Lviv, in het westen van Oekraïne, niet ver van de Poolse grens.
De Oekraïense inlichtingendienst verspreidde via Telegram foto's van gevonden onderdelen van de raket, waarbij vermeld werd dat het hoogstwaarschijnlijk om dat type raket gaat. Het ministerie van Defensie bevestigde ook toen dat het leger de raket had ingezet.
In november 2024 zette Rusland de raket voor het eerst in, bij een aanval op Dnipro, in het centrum van Oekraïne. Toen bevond de Oresjnik zich nog in een testfase.
In de tweede helft van vorig jaar kondigde de Russische president Vladimir Poetin aan dat Rusland met de serieproductie van de raket zou beginnen. Volgens Oekraïense inlichtingen zou Rusland in staat zijn om er zo'n 6 per jaar te produceren. Andere bronnen vermelden een mogelijke productie van 10 per jaar.
Midden december kondigde de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko dan weer aan dat de eerste Oresjniks in Wit-Rusland waren opgesteld en gevechtsklaar zijn.
Hazelaar
De naam 'Oresjnik' is Russisch voor hazelaar en zou volgens sommigen een verwijzing zijn naar de munitie die zich op het laatste moment verspreidt (zie verder). Het gaat om een zogenoemde grond-grondraket, wat inhoudt dat ze vanop de grond wordt gelanceerd en als doel heeft doelwitten op de grond te raken.
Rusland geeft, zoals te verwachten, weinig informatie vrij over de raket. Toch hebben militaire experten al een vrij goed zicht op hoe ze werkt. Volgens sommigen gaat het niet om een volledig nieuwe raket, zoals Rusland beweert, maar om een geüpdatete versie van de RS-26 Roebezj, een middellangeafstandsraket die sinds 2011 geproduceerd wordt.
De Oresjnik zou een bereik hebben tussen de 4.000 en 6.000 kilometer en 10 keer de snelheid van het geluid kunnen halen. Volgens Rusland is ze onmogelijk te onderscheppen door westerse geavanceerde luchtverdedigingssystemen.
De raket kan nucleaire koppen dragen. Maar dat was bij de aanvallen waarbij ze nu al is ingezet, zeker niet het geval.
De raket wordt vanop een mobiel lanceersysteem afgeschoten en bereikt dan in een paar minuten zijn hoogste punt, ver buiten de atmosfeer. Nadat dat punt bereikt is, laat de kop van de raket los en zet die tegen een rotvaart de daling in.
Die raketkop wordt ook wel eens de "bus" genoemd. Want in die "bus" zit waar het echt om draait: 6 aparte bommen die vrijkomen als de kop de atmosfeer weer binnenkomt en elk hun eigen weg opgaan.
De 6 bommen hebben elk hun eigen motor en kunnen van richting veranderen, terwijl ze met een hoge snelheid de aarde naderen. Mede daardoor zou het voor geavanceerde luchtverdedigingssystemen als de Amerikaanse Patriots bijna onmogelijk zijn om ze te onderscheppen.
Op nachtbeelden van de aanval in januari in de regio Lviv zijn inderdaad meerdere lichtflitsen te zien, wat dus zou wijzen op het gebruik van die 6 verschillende onderdelen die op verschillende plekken neerkomen.
Al is geweten dat die 6 onderdelen zowel bij de aanval op Dnipro als die op Lviv geen explosieve lading bevatten, waardoor je in beide gevallen niet echt over "bommen" kunt spreken. De verwoesting op de grond is eerder het gevolg van de kinetische energie die de 6 onderdelen door de hoge snelheid bij contact met een doelwit veroorzaken.
Op deze beelden uit Lviv zijn de afzonderlijke lichtflitsen te zien
Twijfels over accuraatheid
De Oresjnik mag dan moeilijk te onderscheppen zijn (onmogelijk volgens Rusland), experts hebben wel veel twijfels over de precisie van de raket. Zo suggereren satellietbeelden van de aanval op Dnipro dat niet alle "bommen" het doelwit geraakt hebben (een fabriek). Sommige zouden in een residentiële wijk in de omgeving ervan beland zijn.
Experts merken ook op dat middellangeafstandsraketten als de Oresjnik niet ontworpen zijn om doelen met uiterste precisie te raken , waardoor ze niet echt geschikt zijn voor niet-nucleaire aanvallen. De meeste raketten met een bereik van duizenden kilometers hebben een foutenmarge van meer dan 100 meter.
Tot nog toe is er geen bewijs dat Rusland erin geslaagd is een raket te bouwen die verder reikt dan 1.000 meter én een hoge precisie heeft. De Oresjnik lijkt dan ook weinig nut te hebben bij precisieaanvallen met conventionele wapens, maar veeleer bij een aanval op een groter gebied, zoals een residentiële wijk of een industriële zone in zijn geheel. Of bij een nucleaire aanval.
Statement maken
Rusland lijkt de Oresjnik dan ook vooral in te zetten om een statement te maken.
De aanval in november 2024 was volgens Poetin een "antwoord op de agressieve houding van de NAVO-landen tegenover Rusland". In de dagen voor de aanval hadden de Verenigde Staten (toen nog onder president Biden) en het Verenigd Koninkrijk Oekraïne de toestemming gegeven om hun raketten te gebruiken om doelwitten in Rusland te bestoken.
De aanval op Lviv in januari zou volgens het Russische ministerie van Defensie dan weer een reactie zijn geweest op de vermeende poging van Oekraïne om eind vorig jaar een buitenverblijf van Poetin met drones aan te vallen. Oekraïne ontkent dat het zo'n aanval heeft opgezet en ook de Verenigde Staten zeggen dat ze niet geloven dat er zo'n aanval heeft plaatsgevonden.
De aanval van afgelopen nacht op Kiev en omgeving was volgens Rusland dan weer bedoeld om wraak te nemen op een Oekraïense droneaanval op een schoolgebouw in Loehansk, een stad in Oost-Oekraïne die door Rusland wordt bezet. Bij die aanval werden volgens Rusland 21 burgers gedood. Het Oekraïense leger zegt echter dat het om een militair doelwit ging.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zijn westerse bondgenoten al meermaals gewaarschuwd voor de raket. In principe kan Rusland er overal in Europa mee toeslaan. Zelensky riep ook al op tot sancties tegen westerse en internationale bedrijven die via derde landen onderdelen verkopen aan Rusland. Zonder deze onderdelen kan Rusland de Oresjnik niet ontwikkelen, stelt Zelensky.
Aanpassing In een eerdere versie van dit artikel schreven we dat de Oresjnik een hoge snelheid combineert met een hoge precisie. Dat is vooral hoe Rusland de raket omschrijft. Maar militaire experts twijfelen sterk aan die precisie. Tot nog toe zijn daar geen bewijzen voor. Het artikel is in die zin aangepast.
