Malafide handelaars pikken systematisch tijdsloten voor praktische rijexamens in om die daarna door te verkopen aan mensen die hun rijexamen sneller willen afleggen. Dat heeft het consumentenprogramma 'WinWin' ontdekt. GOCA, de koepel van de rijexamencentra, is op de hoogte, maar slaagt er niet in om een sluitende oplossing te bedenken. Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) veroordeelt de praktijken en belooft een snelle aanpak om het probleem te bestrijden.
Oplichters verkopen afspraken voor rijexamens door: "100 euro en je bent volgende week al aan de beurt"
'WinWin' is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
In Vlaanderen kan je je praktisch rijexamen op twee manieren afleggen: via een erkende rijschool of met een eigen begeleider. Via een rijschool kan je meestal een stuk sneller een datum prikken, omdat de helft van alle beschikbare tijdsloten voor hen wordt gereserveerd.
De andere helft wordt opengesteld voor alle andere kandidaat-bestuurders, die op eigen houtje een afspraak willen maken. Die optie is goedkoper, want je hoeft geen extra rijlessen te betalen, maar de wachtrijen zijn wel een stuk langer. In sommige examencentra, zoals die van Deurne en Kontich, moet je soms meer dan zeven maanden wachten voor je kunt langsgaan.
"Als ik straks niet slaag, moet ik opnieuw maandenlang wachten op een nieuwe afspraak. Dan kan mijn voorlopig rijbewijs verlopen en bestaat de kans dat ik zelfs mijn theoretisch examen opnieuw moet afleggen", zegt Wiene De Pauw, die de afspraak voor haar praktijkexamen al zeven maanden geleden vastlegde.
We willen ook niet te veel barrières inbouwen. Het is een beetje kiezen tussen klantvriendelijkheid en verregaande controle
Steven Raes, manager rijbewijzen GOCA
Snapchat als zwarte markt
De wachttijden voor bestuurders zonder begeleiding van een rijschool lopen dus behoorlijk op. Dat komt niet alleen omdat er een groot stuk van de beschikbare afspraken enkel te boeken zijn door rijscholen.
Malafide handelaars slagen erin om systematisch een heleboel van de andere beschikbare rijsloten in te palmen om ze daarna door te verkopen via sociale media. Op die manier kunnen mensen die dat willen soms dezelfde week al een examen afleggen als ze daarvoor 100 euro betalen aan die handelaars.
Op Snapchat is het eenvoudig om op die manier snel een afspraak te kopen. Dat blijkt uit onderzoek van 'WinWin'. Eens je in contact komt met bepaalde accounts, gaat het snel. Je geeft door waar je precies een afspraak wil en zij boeken een tijdslot op jouw naam.
De prijs: 100 euro, bovenop de officiële vergoeding van 50 euro voor het examen. Terwijl je online pas een afspraak over 5 maanden kan reserveren, beloven de accounts een afspraak binnen de week in diezelfde rijexamencentra.
Hopeloos verouderde websites
GOCA, de koepelorganisatie van rijexamencentra in ons land, is op de hoogte van het probleem van wat zij de "onlinebrokers" noemen. "Dit speelt al sinds we de onlinereservaties hebben ingevoerd. We zetten dagelijks nieuwe afspraken open, maar die worden meteen ingenomen. We vermoeden dat deze mensen lijsten hebben met namen en bijhorende rijksregisternummers en daarmee afspraken boeken", zegt Steven Raes, manager rijbewijzen bij GOCA.
Hoe kan het dat oplichters zo vlot en met willekeurige namen een afspraak kunnen plannen? Ethisch hacker Inti De Ceuckelaire analyseerde op vraag van 'WinWin' de websites van de rijexamencentra. "De meeste van hun websites zijn niet beschermd tegen bots. Dat zijn computerprogramma's die automatisch en dus heel snel allerlei taken kunnen uitvoeren. Er is ook geen beveiliging om - bijvoorbeeld via de Itsme app - te controleren of het om een echte persoon gaat. Het is daardoor eenvoudig om een programma te schrijven dat alle vrijgekomen slots automatisch reserveert."
Je kan gewoon afspraken maken met valse rijksregisternummers. Het is echt kinderspel, want er is geen enkele beveiliging
Inti De Ceuckelaire, ethisch hacker
GOCA zegt dat ze wel een beveiliging hebben ingevoerd, waarbij een geldig rijksregisternummer moet worden ingegeven. Maar dat systeem blijkt in de praktijk niet te werken, volgens de ethische hacker. "Ik kon wél met valse rijksregisternummers afspraken boeken. Je kan zelfs aan ChatGPT vragen om valse rijksregisternummers te genereren en die gewoon gebruiken, het is echt kinderspel."
De koepelorganisatie ziet dat lichtelijk anders. "We willen ook niet te veel barrières inbouwen voor mensen die een afspraak willen maken. Het is een beetje kiezen tussen klantvriendelijkheid en verregaande controle. Al gaan we daar misschien ooit naartoe moeten om dit soort van fenomenen tegen te vermijden."
Ik ga aan GOCA vragen om de achterpoortjes te sluiten zodat deze laakbare praktijken zo snel mogelijk kunnen stoppen
Annick De Ridder, Vlaams minister van Mobiliteit (N-VA)
Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) noemt wat de opkopers van de rijsloten doen "laakbare praktijken" in een reactie aan 'WinWin'. "We zullen ze dan ook bestrijden. Ik zal dit zo snel mogelijk laten onderzoeken door het departement Mobiliteit en Openbare Werken. Aan GOCA zullen we ook vragen om de nodige maatregelen te nemen om de achterpoortjes te sluiten."
Georganiseerde handel
Uit het onderzoek van het consumentenprogramma blijkt dat het niet gaat om een enkeling die op deze manier afspraken voor rijexamens verkoopt. De Ceuckelaire kwam te weten dat er een georganiseerd netwerk achter zit. "Ik vond minstens vier verschillende personen die meerdere accounts op Snapchat en Facebookgroepen beheren waarop je deze afspraken kan kopen. Ze hebben duizenden volgers. Ze communiceren daar trouwens openlijk over: "Bij mij vind je de snelste afspraak", beweren ze."
Zonder een betere beveiliging van de websites van de rijexamencentra zal het probleem niet verdwijnen. "Als deze mensen morgen zouden stoppen, begint iemand anders gewoon opnieuw", besluit De Ceuckelaire.
