Drukke tijden voor Hasseltse straatverpleegkundigen tijdens winterprik: "Steeds meer jongeren en vrouwen in onze doelgroep"

9 jaar geleden richtte Ivo Todts als referentiespecialist geestelijke gezondheidszorg bij het Wit-Gele Kruis Limburg de straathoekverpleging op in Hasselt. Hij werd zo de eerste straathoekverpleger. Dat is iemand die zorgen toedeelt aan iedereen die niet op reguliere zorg kan terugvallen zoals dak- en thuislozen. In al die jaren heeft Todts die groep alleen maar zien toenemen.

“Jaar na jaar zwelt die groep aan en daarnaast zien we in de voorbije jaren ook een duidelijke verjonging en vervrouwelijking”, zegt hij. “Dat is een jammerlijke evolutie die ons zorgen baart. We zijn daarom met andere organisaties in overleg over hoe we dit kunnen aanpakken. Samenwerking is daarin heel belangrijk en systematisch zijn we er stappen in aan het zetten.”

Het project rond straathoekverpleging startte in 2017 en is een samenwerking tussen Stad Hasselt, Wit-Gele Kruis Limburg, het Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD), Centra voor Alcohol- en andere Drugsproblemen (CAD) en Hogeschool Gent. Het team is multidisciplinair met experts in verschillende vakgebieden en is daarmee het meest vooruitstrevende in Vlaanderen. 

Dat team heeft tijdens de koudere winterdagen beduidend meer werk: “Naar analogie met wat de spoeddiensten en huisartsen nu zien, moeten ook wij vaker optreden door de sneeuw en vrieskou”, vertelt Todts. “We zien meer longproblemen, meer gevallen van de griep, valincidenten, kloven in tenen door nat schoeisel, … maar ook meer mentale problemen nu de dagen donkerder en kouder zijn.”

Tijdens een doordeweekse werkdag vertrekt Todts samen met een collega ’s morgens te voet door de Hasseltse binnenstad. Met op hun rug een rugzak voorzien van alle EHBO-materialen, alsook propere spuiten. “We hebben dankzij spuitwissels, het wisselen van propere voor gebruikte spuiten, het aantal abcessen bij verslaafde druggebruikers sterk zien teruglopen”, vertelt Ivo.

Gedurende hun werkdag krijgen de verplegers geregeld oproepen van politie, Café Anoniem, stadswachten, OCMW of andere instanties. Evenzeer gaan ze zelf actief op zoek naar hulpbehoevenden. “We weten intussen wel waar te zoeken”, zegt Ivo. “Zo zijn Café Anoniem en Quartier Bleu populaire plekken voor dak- en thuislozen, want die plekken zijn vrij toegankelijk, warm en droog.”

Bij aankomst in het moderne stadskwartier aan het water in Hasselt blijkt Ivo gelijk te hebben, want hij treft er samen met collega Magalie een handvol daklozen aan. De begroeting is hartelijk, er worden vuistjes gegeven en geïnformeerd naar hoe het gaat. Bij 1 van hen, de onfortuinlijke Ibo, moet er ook aan wondverzorging gedaan worden dus wordt de EHBO-koffer erbij gehaald. 

“We merkten de gapende wonde aan Ibo’s vinger pas na een week op, waardoor hechten niet meer mogelijk was”, klinkt het. “Daarom doen we er nu alles aan om infecties te vermijden door veelvuldig te ontsmetten.”

Ook Ibo’s lotgenoot heeft verzorging nodig. De draadjes moeten uit zijn gehechte wonde aan de onderarm verwijderd worden. Het gevolg van naar eigen zeggen “uit te schuiven met een Stanleymes.” Het zijn vreemde verhalen die Ivo dagelijks te horen krijgt. “Maar we vragen nooit zelf hoe een wonde is ontstaan”, zegt hij. “We zijn er om te helpen, niet om te berispen.”

De dankbaarheid bij de dak- en thuislozen is groot. “Tijdens lezingen krijg ik geregeld de vraag of we niet vaak met agressie te maken krijgen, maar we zien net het tegenovergestelde”, aldus Todts. “We merken heel veel dankbaarheid omdat we in hun leefwereld werken, de straat. Ze merken ook dat we onvoorwaardelijk werken, zoals bij personen die meermaals voor dezelfde problematiek geholpen moeten worden.”