"Het belangrijkste signaal is dat de neuzen van Oekraïne, de VS en Europa in dezelfde richting staan." Dat is de analyse van Rusland-kenner Jan Balliauw na het akkoord over veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Toch wordt het wachten op de reactie van Rusland, dat zich al lange tijd verzet tegen Europese troepenmachten in Oekraïne. Balliauw stelt zich ook vragen bij de Amerikaanse steun. "In de wereld van vandaag heb je geen sluitende garanties."
Wat betekent akkoord van 'coalition of the willing'? "Belangrijk signaal dat Europa en VS willen samenwerken"
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
Samenvatting:
35 landen hebben in Parijs een akkoord bereikt over veiligheidsgaranties voor Oekraïne.
Daarbij zullen Europese troepen naar Oekraïne worden gestuurd als er een "geloofwaardig" staakt-het-vuren komt met Rusland.
De Verenigde Staten steunen het plan. "Maar in de wereld van vandaag heb je geen sluitende garanties", zegt Rusland-kenner Jan Balliauw.
Het is ook afwachten naar de reactie van Rusland: "voor Moskou zijn Europese troepen onaanvaardbaar."
Gisteren bereikten 35 landen van de 'coalition of the willing' in Parijs een akkoord over veiligheidsgaranties voor Oekraïne. In dat akkoord staat dat er Europese troepenmachten naar Oekraïne worden gestuurd, als er een "geloofwaardig" staakt-het-vuren komt met Rusland. Ook ons land zal troepen sturen en de VS steunt dit plan.
Nadat de Britse premier Keir Starmer, de Franse president Emmanuel Macron en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een intentieverklaring hadden ondertekend, klonken er veel positieve reacties. Maar is dit akkoord echt positief en wat houdt het in? En wat betekent het voor de Oekraïners en een mogelijk vredesakkoord?
Hoe concreet is de steun van de Verenigde Staten?
De steun van de VS voor veiligheidsgaranties in Oekraïne was van cruciaal belang voor dit akkoord. Speciaal gezant Steve Witkoff en Jared Kushner waren dan ook aanwezig tijdens de gesprekken in Parijs om een akkoord te bereiken.
"Concreet zal de VS bijvoorbeeld een monitoring mechanisme leiden voor de naleving van zo'n eventueel bestand of akkoord en zullen ze Oekraïense strijdkrachten blijven steunen", zegt Rusland-kenner Jan Balliauw in De Ochtend op Radio 1.
Wat heeft de “coalition of the willing” concreet afgesproken?
"Er zouden ook afspraken zijn over een zogenoemde backstop. Als Europese troepenmachten in Oekraïne worden aangevallen door Rusland, zou ook de VS instaan om die troepen te verdedigen. Dat was voor de Europeanen toch heel cruciaal om troepen te sturen."
De Verenigde Staten zullen dan als soort van laatste linie Oekraïne verdedigen. "Dat is de bedoeling. Al wordt er in het akkoord niets concreets gezegd over die Amerikaanse toezegging. Dus we zullen moeten afwachten hoe die garanties er concreet uitzien."
Staan de Verenigde Staten nu 100 procent achter Oekraïne?
"Dat is misschien nog wel het belangrijkste signaal van gisteren. Op dit moment lijkt het er op dat de neuzen van Oekraïne, de Verenigde Staten en Europese bondgenoten in dezelfde richting staan als het gaat over Oekraïne."
In de wereld van vandaag heb je geen sluitende garanties. Op dat vlak is Trump onbetrouwbaar
Jan Balliauw
Een opluchting voor Europa en Oekraïne. Al zijn de Europese bondgenoten ook niet volledig gerustgesteld. Trump dreigt ermee om Groenland over te nemen, waardoor de NAVO onder druk komt te staan. "In de wereld van vandaag heb je geen sluitende garanties. Trump is op dat vlak onbetrouwbaar."
"Maar je moet het doen met wat je hebt natuurlijk. En het feit is dat - als het gaat over Oekraïne - de Verenigde Staten willen samenwerken met de Europese bondgenoten. En dat is een belangrijk signaal."
Zijn Oekraïners tevreden met deze veiligheidsgaranties?
"De burgers hier spreken vol lof over Zelensky", zegt correspondent Arnaud De Decker vanuit Charkiv in De Ochtend. Al zijn ze aan het front vooral bezig met de oorlog en minder met het akkoord in Parijs.
"Maar ze zien wel dat Zelensky zwaar werk aflevert om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. Internationaal gezien zijn ze toch wel tevreden en trots op hun president."
Verklaring van Parijs belooft veiligheidsgaranties voor Oekraïne, hoe reageren de Oekraïners?
Dat is de voorbije maanden toch anders geweest. In 4 jaar oorlog kende de populariteit van de Oekraïense president pieken en dalen. "Je moet het toch maar doen na bijna 4 jaar oorlog om nog altijd politieke steun te blijven verzekeren. Al zijn we er uiteraard nog niet."
Wat betekent dit voor de vredesonderhandelingen?
De veiligheidsgaranties zullen dus enkel ingaan bij een staakt-het-vuren. Om dat vredesakkoord te bereiken is er een 20 puntenplan opgesteld dat zowel Rusland als Oekraïne moet aanvaarden. "Maar de vraag is of Rusland dat plan wel serieus neemt", klinkt het bij De Decker.
"Dan blijven de afspraken die in Parijs gemaakt zijn mooie beloftes." Zelfs als Rusland intekent op een vredesakkoord, blijft De Decker met vragen zitten. "Hoe afdwingbaar zijn de steunmaatregelen van de 'coalition of the willing' en de Verenigde Staten? Woorden op papier kunnen veel zeggen, maar we moeten ook daden zien."
Moskou heeft altijd gezegd dat troepen van NAVO-lidstaten in Oekraïne onaanvaardbaar zijn
Jan Balliauw
Dat zal dus moeten blijken na een staakt-het-vuren en dat is er nog niet. "En dat zogenaamde 20 puntenplan is voor Moskou tot nu toe onaanvaardbaar", aldus Balliauw. En ook het akkoord in Parijs kan problemen veroorzaken. "Europese troepen in Oekraïne heeft Rusland altijd afgewezen."
"Moskou heeft altijd gezegd dat troepen van NAVO-lidstaten in Oekraïne onaanvaardbaar zijn. Naar eigen zeggen zijn ze Oekraïne binnengevallen om de NAVO uit het land te houden. Dat zal met deze Europese troepenmacht helemaal anders worden."
Al maakt de Amerikaanse steun het voor Rusland wel moeilijk om dit plan af te wijzen. "Zo zouden ze de relatie met Trump misschien wel in gevaar kunnen brengen."
Ze zeggen dat ze nooit dichter bij vrede zijn geweest, maar over de territoriale kwestie is het nog niet gegaan
Arnaud De Decker
En dan is er nog de territoriale kwestie over de Oekraïense regio Donbas, die gecontroleerd wordt door Rusland en Zelensky niet wil afstaan. "Ze zeggen dat ze nooit dichter bij vrede zijn geweest, maar over die territoriale kwestie is het nog niet gegaan. Op dat vlak is er een grote afstand tussen wat je hoort in Parijs en wat je ziet op het terrein", zegt De Decker.
Is vrede dichterbij of juist weer veraf?
"Ik denk niet dat we veel dichter bij vrede zitten", luidt het antwoord van Balliauw. "Daarvoor liggen de standpunten nog veel te ver uit elkaar."
"Het voordeel van wat er nu gebeurd is, is dat er concrete plannen zijn en dat het duidelijk wordt waar iedereen staat. De komende weken en maanden moet er gezocht worden of er toch niet op een bepaalde manier toenadering gezocht kan worden tussen Rusland en Oekraïne. Door de druk van de oorlog kan er misschien wel beweging komen, waardoor we tot een akkoord of bestand zouden kunnen komen."
