Rusland wordt voor een groot deel bestuurd door slechts 25 families, blijkt uit onderzoek van het Russische onafhankelijke medium 'Proekt'. 76 procent van de 1.329 onderzochte topfunctionarissen heeft familieleden die ook een topfunctie binnen de overheid of staatsbedrijven bekleden. "Het is echt zoals de oude tsaren dat deden", zegt Ruslandkenner Jarron Kamphorst. "De posities worden geërfd, dus de vader zet zijn zoon in een positie."
Russische machtsstructuren in kaart: "25 families heersen als soort van dynastieën"
Anderhalf jaar: zo lang duurde het onderzoek van het Russische onafhankelijke medium 'Proekt' naar de onderlinge verhoudingen van het Russische staatsapparaat. De journalisten brachten in detail in kaart hoe de leiders van het Kremlin zich tot elkaar verhouden. Daar is behoorlijk wat vriendjespolitiek mee gemoeid, bevestigt Jarron Kamphorst, Ruslandkenner bij de Nederlandse krant Trouw in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
"Het is echt een feodaal systeem", zegt Kamphorst. "Dat wordt wel vaker gezegd over het Kremlin, dat het net als een oude Europese monarchie werkt, of ook wel als een maffiaorganisatie. Eén iemand staat aan de top en verdeelt alle posities. Met een verdeel-en-heerstactiek zorgt de machthebber ervoor dat hij zelf aan de macht blijft. Ondertussen verdeelt hij de macht en financiële middelen zo dat iedereen trouw aan hem blijft. In dit geval is dat Vladimir Poetin."
Luister: Ruslandkenner Jarron Kamphorst neemt in 'Nieuwe feiten' de Russische machtsstructuren onder de loep
Net als de tsaren
Uit het onderzoek blijkt dat 76 procent van de 1.329 onderzochte Russische hoge ambtenaren familieleden hebben die ook werkzaam zijn bij de overheid of bij bedrijven die banden hebben met de overheid. 25 ambtenaren hebben zelfs meer dan 10 familieleden in dienst bij de overheid of overheidsgerelateerde bedrijven.
"Er zijn 25 families die als een soort van dynastieën over Rusland heersen. Echt zoals de oude tsaren dat deden: de posities worden geërfd, dus de vader zet zijn zoon in een positie." Bij die lijst van machtige families behoort ook Poetin zelf. "In totaal heeft Poetin 27 familieleden, schoonfamilieleden of goede vrienden in machtige posities gezet, onder andere 2 van zijn kinderen", weet Kamphorst.
Over zijn kinderen doet de Russische president behoorlijk geheimzinnig. "Het is geweten dat hij in ieder geval 2 dochters heeft. Die heeft hij zelf nog nooit bij naam genoemd en probeert hij uit het publieke oog te houden." Het gaat om Maria Vorontsova en Katerina Tikhonova.
"Maria Vorontsova zit onder andere in de wetenschappelijke raad van de staatsuniversiteit Moskou, maar is ook mede-eigenaar van een medisch-technologisch ontwikkelingsbedrijf. Ze verdiende de afgelopen 3 jaar 11 miljoen dollar in die positie. Zijn andere dochter heeft 3,7 miljoen alleen al aan rente gekregen in 2024 met alle tegoeden die ze bij de staatsbank had uitstaan."
In Rusland is wie je kent belangrijker dan je capaciteiten, zegt Kamphorst. En dat gaat volgens hem ook ten koste van goed bestuur. De toestand in Tsjetsjenië, de Russische deelrepubliek waar de familie Kadyrov de plak zwaait, is daar een klinkend voorbeeld van. "Ramzan Kadyrov probeert met terreur die regio in zijn greep te houden."
Toch zit de familie er stevig verankerd: maar liefst 93 familieleden van Kadyrov kregen een functie. Daartoe behoren ook de kinderen van Kadyrov. Adam Kadyrov is al sinds zijn 16e het hoofd van de veiligheidsdienst van de president van de Tsjetsjeense Republiek. Zijn oudste dochter Aishat Kadyrova was er vicepremier van 2023 tot 2025. Ook de toekomst van zijn andere kinderen is verzekerd.
Volledige trouw
Macht en geld gaan duidelijk hand in hand in het Rusland van Poetin. "Hij heeft er lang over gedaan om dit op te tuigen. Hij zit inmiddels 26 jaar op de hoogste positie in het Kremlin", zegt Kamphorst. "Hij zorgt ervoor dat iedereen zo rijk en machtig is dat ze tevreden zijn, maar dat ze niet zo machtig worden dat ze hem van de troon kunnen stoten."
Iedereen heeft veel baat bij de status quo en dat het zo blijft
Jarron Kamphorst, Ruslandkenner
"Zodra hij weg wordt gehaald, of zou overlijden of vervangen worden, zijn zij niet zeker over hun leven. Iedereen heeft veel baat bij de status quo en dat het zo blijft. Anders zijn ze binnen de kortste keren hun geld, jachten en dure huizen kwijt. Daarom blijven ze angstvallig stilzitten."
Volledige trouw aan Poetin is cruciaal om te kunnen blijven meedraaien in het systeem. Wie een verkeerde beweging maakt, is de dupe. "Sinds de oorlog in Oekraïne zijn er een aantal types die het zelfs hebben moeten bekopen met de dood. Een bekend voorbeeld is Prigozjin." De aanvoerder van de paramilitaire Wagnergroep die in opstand kwam, liet het leven toen zijn privéjet werd neergehaald.
