Ze zijn "kapot van verdriet", maar zijn ze ook verantwoordelijk voor de verwoestende vuurzee? Dit zijn de eigenaars van Le Constellation

"We zijn kapot van verdriet. We hebben er vertrouwen in dat de onderzoekers alles zullen ophelderen en alle vragen zullen beantwoorden. We werken volledig mee en willen onze verantwoordelijkheid niet ontlopen."

Tot zover de eerste publiekelijke verklaring die de eigenaars van Le Constellation - via hun advocaat - afgelegd hebben. Tientallen mensen zagen het allerprilste begin van 1 januari veranderen in de nachtmerrie van hun leven, toen er brand uitbrak in de bar. De balans van de verwoestende vuurzee is loodzwaar: 40 doden en 116 gewonden, van wie velen er erg aan toe zijn.

In het mondaine Zwitserse skioord heeft het verdriet nu stilaan plaatsgemaakt voor woede, onbegrip en ongeloof: want hoe is de ramp in godsnaam kunnen gebeuren? Er wordt gekeken naar de Zwitserse autoriteiten (en hun gebrek aan controles), maar ook - en vooral - naar de eigenaars: Jacques (49) en Jessica Moretti. 

Jessica Moretti was op het moment van de brand in Le Constellation. Ze raakte lichtgewond en kwam er vanaf met enkele brandwonden op haar armen. 2 dagen na de brand mocht ze het ziekenhuis verlaten. 

Het koppel is oorspronkelijk afkomstig van Corsica, maar verkaste jaren geleden naar Zwitserland. In 2015 namen ze in Crans-Montana Le Constellation over, dat op dat moment helemaal verlaten was en transformeerden het tot een hippe skibar, die zich vooral op jongeren richtte. 300 mensen konden er binnen feesten, nog eens 40 mensen konden op het overdekte terras zitten. 

Na Le Constellation, nam het koppel in 2020 in Crans-Montana het restaurant Le Senso over. In 2023 volgde nog Le Vieux Chalet in het buurdorp Lens. Beide zaken zijn tijdelijk gesloten, en de websites en Facebookpagina's zijn offline gehaald. Ook hun persoonlijke pagina's zijn allemaal gewist. 

Jacques Moretti deed veel zelf bij de verbouwingen in Le Constellation, zo vertelde hij in 2016 nog trots in een interview in de lokale krant Le Nouvelliste. Maar mogelijk werd daar bij die verbouwingen meteen ook de kiem van het drama gelegd. Twee ingrepen springen in het oog - en worden nu veelvuldig gedeeld op sociale media. 

Ten eerste: het plafond, en dan vooral de (extreem) brandbare isolatie die er werd aangebracht. Meer dan waarschijnlijk is de brand ontstaan door vuurwerk in champagneflessen dat te dicht bij het plafond gehouden werd. Een vonk zou dan overgesprongen zijn in de isolatie en de rest is helaas geschiedenis. 

Het lijkt er overigens op dat het risico op brand al jaren bekend was. De Zwitserse openbare omroep RTS publiceerde enkele dagen geleden een video van de nieuwjaarsnacht van 2019 op 2020. Ook toen werd er gevierd met de beruchte vuurwerk-in-champagneflessen. Toen de klanten de flessen de lucht instaken, waarschuwde de ober twee keer: "Pas op voor het schuim, pas op voor het schuim". 

Ten tweede: de in- en uitgang. In 2015 werd de trap, die als enige in- en uitgang fungeert, danig versmald. Ook dat is te zien op foto's uit die periode. De brede trap werd herleid tot een smalle, steile trap. Dat heeft mogelijk (veel) levens gekost. Toen de panikerende menigte naar buiten wilde vluchten, stropte alles op. 

Er rijzen daarnaast ook vragen of de eigenaars wel de juiste vergunningen op zak hadden. Want, was Le Constellation niet eerder een nachtclub dan een loungebar? Zo ja, kan dat gevolgen hebben, want om een nachtclub uit te baten zijn er strengere brandvoorschriften dan voor een loungebar. 

Ook over de controles is het laatste woord nog niet gevallen. Moretti mocht vrijdag dan wel in La Tribune de Genève zeggen dat zijn bar "in de laatste tien jaar drie keer gecontroleerd werd en dat alles volgens de voorschriften gelopen was", nu blijkt dat er sinds 2020 geen enkele controle was gebeurd. 

In 2016, 2018 en 2019 werd de bar wel gecontroleerd. Grote tekortkomingen waren er toen niet, wel werden er verschillende aanpassingen geëist die te maken hadden met ... brandpreventie en brandbescherming.

"De geluidsisolatie op het plafond werd destijds geaccepteerd en een brandalarm was niet nodig vanwege de grootte van de bar", klonk het gisteren bij de burgemeester van Crans-Montana. "Controles van dit geluidsisolerende schuim waren er nooit, onze veiligheidsmedewerkers vonden dat niet nodig."

Na de brand is het koppel voorlopig in verdenking gesteld van onopzettelijke doodslag, het toedienen van letsels en het veroorzaken van brand, allemaal door nalatigheid. Het onderzoek spitst zich specifiek toe op de verbouwingen uit 2015, de materialen die daarbij gebruikt zijn, de vergunningen en de veiligheidsmaatregelen. 

Het zou overigens niet de eerste keer zijn dat Jacques Moretti in contact komt met het gerecht. Volgens Le Parisien en BFM werd hij in het verleden al veroordeeld voor pooierschap, fraude, ontvoering en wederrechtelijke vrijheidsberoving. 

De brand kan (en zal waarschijnlijk) nog een serieuze gerechtelijke staart krijgen, en dan is het de vraag wat dat voor de Moretti's zal betekenen. 

De Italiaanse vicepremier Matteo Salvini heeft er op X alvast geen doekjes om gewonden. Onder de slachtoffers zijn veel Italiaanse jongeren.

"De enige criminelen zijn diegenen die de veiligheid in die kelder niet gewaarborgd hebben, diegenen die geen controles hebben uitgevoerd, diegenen die het hebben goedgekeurd, diegenen die voor geld honderden kinderen in een kelder hebben gestopt met vuur en een falende nooduitgang. In het beschaafde Zwitserland zullen voor velen de gevangenispoorten moeten opengaan."