De Belgische onderzoeker Tom Nelis heeft een systeem ontwikkeld dat kassabonnetjes zonder schadelijke chemicaliën mogelijk maakt. Dat maakt gebruik van houtstof in plaats van bisfenolen, die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. "Elke keer als je de kassaticketjes aanraakt, is er wat bisfenol A of S dat je huid penetreert."
Belgische onderzoeker ontwikkelt kassabon zónder schadelijke chemische stoffen
Wist je dat er voor kassabonnetjes in de supermarkt in de meeste gevallen geen inkt gebruikt wordt? In plaats daarvan wordt thermisch papier ingezet. Handig, want dan hoeven kassamedewerkers geen inktrolletjes te vervangen.
Toch is daar een probleem mee: "De chemicaliën die erin zitten, kunnen schadelijk zijn voor onze gezondheid", zegt bio-ingenieur Tom Nelis in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. Samen met collega's van de Technische Universiteit van Lausanne heeft hij daarom een alternatief ontwikkeld dat veiliger is voor de gezondheid .
Hormoonverstoring
Thermisch papier bevat een chemische laag. "De 2 chemicaliën die het belangrijkste zijn, zijn een kleurontwikkelaar, typisch bisfenol A of bisfenol S, en een kleurstof", legt Nelis uit. "De printer is een zeer precies warmte-element dat heel lokaal kort en krachtig gaat verhitten. Zo komen de 2 chemicaliën met elkaar in contact en vindt er een chemische reactie plaats die de kleur genereert."
Luister: in 'Nieuwe feiten' vertelt Tom Nelis alles over zijn onderzoek
"Kassabons, vliegtickets, foodlabels, barcodes… elke dag komen we ermee in contact", zegt Nelis. "Elke keer als je de kassaticketjes aanraakt, is er wat bisfenol A dat je huid penetreert. Recente studies tonen ook aan dat handontsmetters of handcrèmes die penetratie kunnen verhogen." Dat kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Daarom dragen kassamedewerkers vaak handschoenen om zichzelf te beschermen.
Er zijn meer en meer studies over de schadelijke effecten van bisfenolen
Tom Nelis, bio-ingenieur
Een Europese wet uit 2020 heeft het gebruik van bisfenol A in thermisch printpapier teruggeschroefd. In plaats daarvan wordt vaak aan de slag gegaan met het vergelijkbare bisfenol S. Maar ook dat kan schadelijk zijn. "Bisfenol A, bisfenol S en andere bisfenolen zijn endocriene disruptoren. Het zijn dus hormoonverstoorders", zegt Nelis. "Er zijn meer en meer studies over de schadelijke effecten die eruit voortkomen."
Houtstof als alternatief
Het papier dat Nelis ontwikkelde maakt geen gebruik van de mogelijk schadelijke bisfenolen, maar wel van het polymeer lignine, ook wel houtstof genoemd. "Het is een van de 3 grote biopolymeren waaruit hout is opgemaakt. In lignine zitten bouwblokken die zeer vergelijkbaar zijn met bisfenol A."
"Het grote verschil is dat bisfenol A een klein molecule is dat makkelijk in de huid doordringt. Lignine is een groot biopolymeer, een lange keten, wat veel te groot is om onze huid te doordringen."
Bekijk: de letters zijn even leesbaar als bij de kassabonnetjes die we nu kennen
De studie legt hoopgevende resultaten voor: de prototypes zijn even leesbaar als de kassabonnetjes die we vandaag kennen en zijn na een jaar nog goed leesbaar. Of het op commerciële schaal ingezet zal worden, zal de tijd moeten uitwijzen.
