Aan namen van mensen hangen wel degelijk vooroordelen vast die vooral opspelen in situaties met weinig andere informatie en waarbij een snel oordeel nodig is. Dat zegt hoogleraar taalkunde Freek Van de Velde nu in Aalst een jongen de naam Metejoor heeft gekregen, naar de zanger. "We gebruiken namen onbewust om mensen te categoriseren."
Kelly, Wendy, Marie-Laure of Metejoor: hoe je naam een grote impact op je leven heeft
"Net zoals een accent, kleding of een kapsel gebruiken we namen om mensen in een hokje te duwen", zegt hoogleraar taalkunde Freek Van de Velde (KU Leuven) in onze podcast Het Kwartier.
"Sommige namen komen vaker voor in bepaalde sociale milieus, daar verbinden we automatisch stereotypes aan. Hoewel dat vaak onterecht is, beïnvloeden die associaties hoe iemand bekeken en behandeld wordt. Het is een soort van sociaal visitekaartje."
Wat is de NAVO nog waard? Iedereen een robot in huis? En wat zegt je voornaam?
Vooroordelen bij sollicitaties
Die stereotypes zijn volgens de professor niet vrijblijvend, maar komen vooral naar boven op cruciale momenten in een mensenleven. In situaties waarin er weinig tijd is voor een diepgaande analyse, grijpen mensen terug naar de oppervlakkige signalen die een naam uitzendt.
"Er is bewijs dat anderen je anders behandelen op basis van je naam. Vooroordelen spelen daarbij een rol, zeker in situaties waarin je weinig informatie hebt en snel oordeelt. Bijvoorbeeld bij sollicitaties of op datingapps baseer je je op oppervlakkige signalen, de naam is daar een belangrijk onderdeel van."
Sommige namen associeren we met een bepaalde sociaal-economische achtergrond
Freek Van de Velde, hoogleraar taalkunde aan de KU Leuven
De professor wijst erop dat bepaalde namen onbewust deuren openen, terwijl andere namen juist verwachtingen oproepen die nadelig kunnen uitdraaien. Dat is een mechanisme dat volgens hem duidelijk merkbaar is in verschillende lagen van de bevolking.
"Er zijn namen die vaker geassocieerd worden met een lagere sociaal-economische achtergrond, zoals Kelly, Wendy of recentere namen als Shanaya. Anderzijds zijn er namen met een meer elitaire of 'chique' bijklank, vaak Frans aandoend of klassiek, zoals Marie-Laure of Roderick. Die namen roepen bepaalde verwachtingen op en die spelen soms mee bij sollicitaties."
Persoonlijke keuze
Van de Velde benadrukt dat ouders meestal zeer intens nadenken over de naam van hun kind. Hij ziet de keuze van ouders voor een artiestennaam zoals Metejoor dan vaak ook als een bewuste poging om iets van de "sterallure" van de zanger mee te geven.
Misschien hopen ouders dat hun kind iets van die sterallure of de 'cool' van de artiest meekrijgt
Freek Van de Velde, hoogleraar taalkunde aan de KU Leuven
"In elk geval zullen de ouders fan zijn van die muziek. Misschien hopen ze dat hun kind ook iets van die sterallure of de 'cool' van de artiest meekrijgt. Zulke naamkeuzes hangen doorgaans samen met positieve associaties. Wat mensen doen met de naamgeving is in principe volkomen vrij, zolang het niet buitensporig of schadelijk wordt voor het kind later."
Waar ligt de grens?
Toch waarschuwt de professor dat een naam pas echt problematisch wordt wanneer de drang naar originaliteit botst met de maatschappelijke realiteit. Hoewel variatie in namen toeneemt, kan de sociale impact ervan volgens hem een constante factor blijven.
"Als een naam ervoor zorgt dat iemand structureel nadeel ondervindt, dan wordt het problematisch. Maar binnen die grenzen vind ik het allemaal prima. Ouders denken intens na over namen, hechten er veel belang aan en houden ze vaak geheim. Het is iets heel persoonlijks en mensen zijn daar terecht sterk mee bezig."
Wie wil weten hoe vaak zijn of haar voornaam voorkomt in de loop der jaren, kan dat trouwens opzoeken via Statbel .
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
