Wat brengt 2026? Wetenschappers kijken vooruit in 'De vooruitblik'

In 'De vooruitblik', een nieuw boek van de Universiteit van Vlaanderen in samenwerking met Radio 1 en uitgeverij Pelckmans, werpen 25 Belgische wetenschappers een onderbouwde blik op 2026. Het boek krijgt de komende 2 weken ook een eigen radioreeks op Radio 1. In de eerste uitzending schuiven 3 leden van de Jonge Academie aan. Wat staat ons in 2026 te wachten op het vlak van energie, digitale media en gezondheidszorg?

Wordt perovskiet hét woord van 2026? Als het aan Aslihan Babayigit ligt wel. Zij doet als postdoctoraal onderzoeker aan UHasselt al jaren onderzoek naar dit veelbelovende materiaal voor zonne-energie.

"Perovskiet is een kristalstructuur opgebouwd uit elementen die we ook in het menselijk lichaam terugvinden", legt ze uit. "In combinatie met andere materialen kan het zonlicht extreem efficiënt omzetten in elektriciteit." Het grote voordeel: perovskiet is licht, goedkoop te produceren en kan als dunne, flexibele laag worden aangebracht. "Je kan het vergelijken met een zonnebril die niet alleen licht tegenhoudt, maar er ook energie uit haalt."

Dat opent nieuwe toepassingen: flexibele panelen op auto’s, gevels of zelfs ramen. "Elk oppervlak dat we kunnen bekleden, kan bijdragen aan energieproductie." Toch is een onmiddellijke revolutie niet voor morgen. Het materiaal is nog gevoelig voor vocht, warmte en zonlicht, waardoor het buiten sneller degradeert.

Daarom ziet Babayigit de toekomst eerder in tandemzonnecellen: perovskiet als extra laag bovenop klassieke siliciumzonnepanelen. "Zoals bij een tandemfiets: 2 technologieën samen halen meer uit hetzelfde zonlicht." Voor particulieren zijn perovskietpanelen voorlopig nog niet beschikbaar, al lanceerde het Britse bedrijf Oxford Photovoltaics recent al een eerste grootschalig commercieel product.

Het hart van Babayigits onderzoek? Stabiliteit en veiligheid. "Perovskiet bevat lood, wat toxisch is. Mijn oorspronkelijke vraag was: hoe veilig is dit voor mens en milieu? Vandaag kijk ik breder: hoe maken we het materiaal duurzaam, betrouwbaar en efficiënt op lange termijn."

Ook op digitaal vlak belooft 2026 een spannend jaar te worden. Volgens professor Brahim Zarouali, expert in digitale media en beïnvloeding, worden politieke boodschappen op sociale media steeds moeilijker te herkennen.

Hoewel politieke advertenties inmiddels verboden zijn, betekent dat niet dat beïnvloeding verdwijnt. "Integendeel", zegt Zarouali. "Politieke actoren schakelen over op organische content en samenwerkingen met influencers. Dat is creatiever, subtieler en vaak minder transparant. Op het vlak van beïnvloeding zullen we in 2026 nog met heel wat nieuwe tactieken geconfronteerd worden."

Daarbovenop komt de rol van artificiële intelligentie. "Steeds meer mensen vragen aan AI: 'Op wie moet ik stemmen?' Bij recente verkiezingen in Nederland deed naar schatting 10 tot 20 procent van de kiezers dat effectief." Dat is problematisch, waarschuwt hij, omdat AI-systemen niet neutraal zijn en bepaalde politieke voorkeuren kunnen versterken. "Willen we echt dat vrije verkiezingen mee bepaald worden door AI? Voor mij is het antwoord duidelijk: nee."

Zarouali pleit voor meer mediawijsheid en kritische omgang met digitale platformen, al erkent hij dat dat moeilijk is zolang commerciële belangen de bovenhand halen. Alternatieven zoals het gedecentraliseerde platform BlueSky bestaan, maar slagen er voorlopig zelden in om duurzaam een breed publiek te bereiken.

Eén toekomstvoorspelling staat alvast vast: in december 2026 opent in Leuven het Vesalius Museum, een nieuw museum over zorg, gezondheid en wetenschap. Academisch directeur Tinne Claes benadrukt dat het géén klassiek museum over de beroemde anatoom Andreas Vesalius wordt.

"Het wordt een hedendaags museum over zorg in de brede zin: wetenschappelijk, maatschappelijk én menselijk", zegt Claes. Bezoekers zullen er historische objecten uit universiteit en ziekenhuis zien, maar ook interactieve installaties, hedendaagse kunst en ervaringsgerichte opstellingen. Zo komt er onder meer een installatie waarin je geluiden ervaart zoals een foetus die hoort in de baarmoeder.

De figuur Vesalius blijft wel een belangrijke inspiratiebron. "Hij durfde bestaande kennis in vraag te stellen en zelf te kijken. Die kritische houding willen we ook vandaag stimuleren. Wetenschap is niet perfect, en dat hoeft ook niet – zolang ze blijft streven naar een positief verschil."

Het museum wil bovendien een levendige ontmoetingsplek zijn, met debatten, theater, dans en lezingen. Ook onderzoek maakt deel uit van de werking. "We willen bijvoorbeeld programma’s ontwikkelen rond gezondheidsgeletterdheid en dan ook onderzoeken of ze effectief werken."