Net als bij de inval in Irak in 2003 gebruikt de VS valse voorwendselen om Venezuela aan te vallen. Maar: terwijl de regering-Bush destijds heel het regime van Sadam Hoessein ontmantelde waardoor het land in chaos belandde, werkt de regering-Trump nu net samen met wat overblijft van het regime van Nicolás Maduro in de hoop de transitie vlotter te laten verlopen. Washington hoopt zo snel oliewinsten binnen te rijven.
Het beeld van de Venezolaanse president Maduro die geblinddoekt, geboeid en met een hoofdtelefoon op aan boord van een Amerikaans oorlogsschip naar de VS wordt gebracht, deed velen denken aan Saddam Hoessein. De Iraakse dictator werd in 2003, enkele maanden na de inval van de VS in Irak, gevangengenomen en dat leverde toen gelijkaardige beelden op.
De voorbije dagen hebben een aantal Democratische parlementsleden, die niet te spreken zijn over de operatie van de VS, Venezuela ook “Irak 2.0” genoemd: “Een roekeloze regimewissel , zonder plan voor wat de dag erna moet gebeuren”.
Zijn naast de visuele gelijkenis tussen een vernederde Maduro en Hoessein nog parallellen te trekken?
De oorlog in Irak in 2003
Op 20 maart 2003 viel de VS, samen met een kleine coalitie, binnen in Irak. Dictator Saddam Hoessein vormde volgens de VS een gevaar voor de internationale veiligheid. De VS beweerde ook dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, al waren daar geen bewijzen voor en werden die wapens ook nooit gevonden.
De inval in Irak kaderde ook in de war on terror, die toenmalig president George Bush had uitgeroepen na de aanslagen van 11 september 2001.
Weken na de inval van de Amerikanen viel de hoofdstad Bagdad, en een paar maanden later werd dictator Saddam Hoessein gevangengenomen.
De VS bezette daarna Irak en ontmantelde de staat. De partij van Hoessein en het leger werden ontbonden. Er ontstond een machtsvacuüm, waarin geweld uitbrak tussen verschillende fracties en religieuze groepen. Dat ontaardde in een burgeroorlog, totdat de Amerikanen meer troepen stuurden naar Irak in 2007.
In 2011 trok de VS zich terug uit Irak, maar de situatie in het land bleef instabiel. De oorlog kostte het leven aan enorm veel burgers, en legde ook de grondslag voor de opkomst van Islamitische Staat.
Valse voorwendselen
“Trump gebruikte valse argumenten om de operatie in Venezuela te verantwoorden”, duidt Amerika-kenner Bert De Vroey. “George W. Bush, de toenmalige Amerikaanse president, deed dat ook voor de inval in Irak in 2003. Bush zei dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, maar dat bleek later niet waar te zijn. Trump zegt dat Maduro fentanyl naar de VS exporteert. Dat klopt ook niet.”
Valse voorwendselen dus, want eigenlijk gaat het over olie. Dat was het geval in 2003 in Irak, en ook anno 2026 in Venezuela.
“In Irak speelde natuurlijk ook het idee dat betere toegang tot de oliereserves voor Amerikaanse bedrijven interessant zou zijn. Al was het oliemotief toen wel ingebed in de bredere neoconservatieve ideologie van de regering-Bush”, duidt De Vroey. “Die wilde heel het Midden-Oosten democratiseren, en dacht dat daarvoor dictators, in de eerste plaats Saddam Hoessein, weggewerkt moesten worden. Ze dachten dat dat makkelijk zou gaan, maar dat is natuurlijk anders gelopen.”
Trump steekt nu niet onder stoelen of banken dat olie de belangrijkste beweegreden is voor de VS in Venezuela. “Ze hebben onze olie gestolen”, liet de Amerikaanse president optekenen tijdens een persconferentie om de militaire operatie in Venezuela toe te lichten. "Onze grote oliebedrijven, de grootste ter wereld, zullen naar het land gaan en zullen er miljarden dollars uitgeven om de ernstig beschadigde olie-infrastructuur te herstellen en inkomsten voor het land te genereren.”
Belang van Democratische transitie
Een democratische transitie forceren, lijkt van ondergeschikt belang. Trump heeft gezegd dat de VS Venezuela zal besturen, totdat een veilige, degelijke en weloverwogen transitie mogelijk is. Nieuwe verkiezingen organiseren, zal volgens de Amerikaanse president heel wat tijd kosten.
“Eigenlijk interesseert het Trump niet wie aan de macht is, zo lang de Amerikaanse oliemaatschappijen maar geld kunnen verdienen”, zegt Patrick Bolder, Defensie-expert aan het Haags Centrum voor Strategische Studies.
Dat blijkt ook uit de manier waarop Trump meteen Maria Corina Machado aan de kant schoof. Volgens Trump geniet ze niet het respect van de bevolking om Venezuela te besturen. Machado, die de oppositie in Venezuela leidt, won onlangs nog de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor meer democratie.
“Het is interessant om te zien hoe een soort pragmatische samenwerking lijkt te ontstaan tussen de VS en de overgebleven machthebbers in Venezuela”, gaat De Vroey verder. “Vicepresident Delcy Rodriguez heeft ook aangegeven dat ze wil samenwerken met de VS.”
Geen échte regimewissel?
En dan zijn we misschien wel bij het belangrijkste verschil tussen Venezuela en Irak.
“Het regime in Venezuela blijft – los van Maduro – voorlopig gewoon aan de macht. Dat is heel anders dan in Irak”, zegt De Vroey. “Daar heeft de VS echt heel het regime weggevaagd. Hoessein en alle mensen rond hem zijn gevangengenomen, heel de partij werd opgedoekt. In dat machtsvacuüm is een enorme chaos ontstaan. Dat wil de VS misschien nu in Venezuela vermijden”.
Ook Bolder stelt dat de VS mogelijk lessen heeft getrokken uit Irak. Hij wijst ook op het grote verschil in de aard van de militaire operatie.
“De invasie in Irak was echt een massale inval, met luchtaanvallen en heel veel troepen op de grond, die ook in Irak zijn gebleven. In Venezuela heeft de VS ook heel wat militaire macht getoond, maar op een andere manier. Het was eigenlijk een chirurgische operatie.”
“Ik denk dat Trump geen grondtroepen zal sturen naar Venezuela”, besluit De Vroey. “Voorlopig denk ik dus niet dat we vertrokken zijn voor een Irak-scenario, met een langdurige bezetting en een grote chaos. Al zijn de gevolgen voor Venezuela op dit moment natuurlijk nog niet helemaal duidelijk.”
