Olie? Of toch drugs? Waarom de VS president Maduro gevangenneemt tijdens een verrassingsaanval

Dat de Verenigde Staten Venezuela aanvallen, verbaast weinig analisten. De Amerikanen bouwen al maanden hun militaire aanwezigheid in de Caribische zee op. Naar schatting bevinden zich ongeveer 15.000 militairen in de regio.

Ook het vliegdekschip USS Gerald Ford met tientallen gevechtsvliegtuigen, verschillende oorlogsschepen, schepen van de kustwacht en een onderzeeër liggen er al even te dobberen.

Nu de hoofdstad Caracas onder vuur is genomen en de Venezolaanse president Nicolás Maduro is gevangengenomen, stellen velen zich 1 vraag: waarom vallen de Amerikanen Venezuela aan? Er zijn meerdere antwoorden op die vraag.

Officieel liggen drugs aan de basis van de Amerikaanse interventie in Venezuela. Bij zijn aantreden maakte Donald Trump duidelijk dat hij van de 'war on drugs' een prioriteit wilde maken. Drugskartels zijn gelijkgesteld aan terroristische organisaties, het leger bombardeert vermoedelijke drugsboten in de Caribische zee en onder de 'HALT Fentanyl Act' krijgen drugsdealers die fentanyl verkopen strengere straffen.

Fentanyl is een stof die 50 keer sterker is dan heroïne en die 60 procent van de overdoses in de VS veroorzaakt. Volgens de Amerikanen komt die fentanyl, samen met cocaïne, uit Venezuela. Daarnaast beschouwt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken president Maduro als leider van het 'Cartel de los Soles', vertaald als het 'Kartel van de Zonnen'. Dat de beruchte Tren de Aragua-bende haar roots in Venezuela kent, helpt ook niet. 

Sinds 2020 loopt in de staat New York ook een arrestatiebevel tegen Maduro, vanwege drugstrafiek en corruptie. Dat zegt Björn Soenens, Amerikakenner voor VRT NWS. "Nu de Amerikanen Maduro in handen hebben, zegt Trump dat zijn land handelt volgens het recht en hem wel moest arresteren. Het zou dus kunnen dat Maduro in een gevangenis in New York zal eindigen."

Analisten zijn toch kritisch over die verklaring voor de druk en militaire aanval op Venezuela. Er vloeien inderdaad veel drugs door het land, maar fentanyl maakt daar slechts een klein deel van uit en wordt niet hoofdzakelijk uitgevoerd richting de Verenigde Staten. Cocaïne is er wel, maar een groot deel daarvan gaat via de havens richting Europa. 

De grote reden om militaire acties op te starten? Maduro te pakken krijgen. "De Amerikanen hebben alle middelen gebruikt om dat doel te bereiken", zegt Soenens.

Dat de radicaal-linkse leider aan de macht was in Venezuela, was een doorn in het oog van de regering-Trump. In die regering zetelen ook enkele politici die zich al lang tegen Maduro richten, zoals minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Als zoon van Cubaanse immigranten probeert Rubio al zijn hele carrière de sterke band tussen Venezuela en Cuba te verbreken.

Daarnaast is Amerikaanse interventie in Latijns-Amerika niet nieuw. "Trump heeft gehandeld volgens een eigen soort Monroe-doctrine, vernoemd naar president James Monroe. Die stelde dat Amerika voor de Amerikanen is", legt Soenens uit. Monroe beloofde zich niet met Europese aangelegenheden te bemoeien, zolang de Europeanen zich niet zouden mengen in 'de Amerikaanse achtertuin', namelijk Midden- en Zuid-Amerika.

In de 20e eeuw heeft de CIA verschillende pogingen ondernomen om regimewissels in Latijns-Amerikaanse landen te verwezenlijken. Het gaat daarbij over acties in onder meer Panama, Nicaragua, Cuba en Guatemala. Dat heeft echter meermaals instabiele situaties veroorzaakt in die landen.

Ook nu probeert Trump een regimewissel te bereiken. Hij sprak al zijn steun uit voor María Corina Machado, de rechts-conservatieve politica en oppositieleider die vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede won. In december hadden de Amerikanen haar nog geholpen om het land uit te geraken.

De Amerikaanse regering vindt ook dat Maduro te sterke banden onderhield met China en Rusland. "Venezuela leunt nogal hard aan tegen die landen", zegt Soenens, "en Amerika heeft nog steeds het grote doel om Rusland en China geopolitiek de pas af te snijden."

"Het signaal voor de volgende leider is duidelijk: het nieuwe regime moet zich vriendelijker opstellen tegenover de Amerikanen, waardoor de Verenigde Staten opnieuw voet aan de grond krijgen in Venezuela." En Venezuela zou ook best zijn markt opnieuw openzetten voor de Amerikanen, want daar ligt de laatste verklaring voor de militaire interventie...

Venezuela heeft heel wat natuurlijke rijkdommen, maar 1 grondstof is van groot belang: olie. Venezuela zou de grootste olievoorraad ter wereld in de grond hebben zitten, waarmee maar liefst meer dan 300 miljard olievaten gevuld zouden kunnen worden. 

De olieproductie in Venezuela blijft echter ondermaats. In het begin van de jaren 2000 heeft de regering meer controle ingevoerd op de nationale oliemaatschappij PDVSA. Dat leidde tot een 'brain drain', wat de productie deed dalen. Onder president Barack Obama hebben de Verenigde Staten daarnaast heel wat sancties ingevoerd tegen Venezuela, waardoor buitenlandse investeringen moeilijker werden. 

Ook de verouderde infrastructuur is een probleem voor de productiecapaciteit. Maar dat kan snel worden opgelost door Amerikaanse oliebedrijven, zei de Republikeinse politica María Elvira Salazar onlangs. "Venezuela kan een feest worden voor onze bedrijven", zei Salazar bij Fox News. "Amerikaanse organisaties kunnen daarheen gaan en alle oliepijpleidingen, de booreilanden en alles wat met olie te maken heeft, repareren."