Verband tussen rellen en moslimachtergrond? "Ben het beu om me te verontschuldigen voor gedrag van minderheid"

"Het kabinet van de burgemeester bevestigt op basis van politierapporten dat de overgrote meerderheid van de daders jongeren zijn met Belgische nationaliteit en een migratieachtergrond. Zij zijn vaak ook bekenden bij de politie voor eerdere feiten." Hier bevestigt het kabinet van de Antwerpse burgemeester Els van Doesburg (N-VA) wat velen al vermoedden: veel relschoppers tijdens de oudejaarsnacht hebben een migratieachtergrond.

Hiermee is een deel van het probleem benoemd. "Laten we stoppen met onze kop in het zand te steken", schrijft Khalid Benhaddou in een vlammende Facebook-post . "Een aanzienlijk deel van deze jongeren heeft een migratie- én moslimachtergrond. Het verzwijgen ervan is lafheid." 

"Als cultuur en religie relevant mogen zijn bij rechten en faciliteiten, dan mogen ze ook benoemd worden bij plichten en ontsporing", vindt hij. "Ik ben het beu. Beu om elk jaar opnieuw dezelfde beelden te zien. Beu om telkens weer te doen alsof we 'verrast' zijn. Beu om analyses te horen die alles verklaren, behalve verantwoordelijkheid."

"Ik deel de mening van Khalid Benhaddou voor een groot stuk", zegt Brussels Parlementslid Ilyas Mouani (Vooruit.brussels). Als voormalig pleinverantwoordelijke voor de Brusselse speelpleinen en ex-voorzitter van de Jeugdraad in Brussel is hij bekend met de problematiek. "Als Brusselaars zijn we het allemaal beu om ons te verontschuldigen voor een minderheid die steeds jonger en gewelddadiger wordt."

De Antwerpse schepen van Jeugd Karim Bachar (Vooruit)  heeft het over "rotte appels" die je overal vindt, dus net zo goed bij de moslimgemeenschap.

Mouani ziet geen link tussen moslims en rellen. "Dat is een foute analyse. Het heeft niets te maken met moslim zijn, wel met de socio-economische levensomstandigheden en machogedrag. Een moslim is niet iemand die een ander pijn doet." 

Volgens Ilyas Mouani moeten we de daders vooral zoeken bij jongens uit minder begoede gezinnen in achtergestelde wijken. En dat zijn inderdaad vaak jongeren met een migratieachtergrond. "Voor jonge Belgen is er op oudjaar veel te doen - in een discotheek of bij iemand thuis bijvoorbeeld - maar dat is niet zo voor allochtone jongens, die nog altijd vaak niet worden binnengelaten in discotheken."

Het blijkt trouwens vooral om jongens te gaan. "Het zijn zij die op straat chillen", aldus Mouani. "Meisjes blijven veel vaker thuis of zijn zelfs welkom in een discotheek."

Collega Loubna Khalkhali ziet dat anders. "In onze cultuur worden (vaak) meisjes van jongs af aan strenger opgevoed", schrijft ze op Instagram . "Ze moeten vroeger thuis zijn en krijgen sneller grenzen opgelegd. Jongens worden (vaak) opgevoed als prinsjes, krijgen vaker het excuus van 'boys will be boys'."

Dergelijke jongens denken al vlug dat ze geen toekomst hebben en dat het voor hen niet beter gaat worden, zegt Ilyas Mouani. "Zij troepen dan vaak samen in hun wijk. Problematisch daarbij is hun machogedrag en hun haat tegenover de politie. Zij die ouder zijn dan 18 willen de politie pijn doen en de jongeren nemen een voorbeeld aan hen. In zo'n cocktail krijg je al vlug een conflict, en in de massa denken velen onder hen dat ze er wel mee weg raken.  

Maar dat mag geen excuus vormen. "Niets - werkelijk niets - rechtvaardigt het vernielen van een stad die ook de jouwe is", vindt Khalid Benhaddou. "Wie zijn eigen straat kort en klein slaat, toont vooral totale vervreemding."

"Het gaat soms om kinderen van 10 of 11 jaar die stenen gooien naar de hulpdiensten", zei de Antwerpse burgemeester Els van Doesburg gisteren. "Ze worden dan naar huis gebracht en hun moeder en vader zeggen dan: 'Was die op straat?' en halen hun schouders op." Ze heeft het over "een totale normvervaging".

"Ja, ouders hebben vandaag minder controle dan vroeger", weet Khalid Benhaddou. "Ja, de straat, het scherm en de (vrienden)groep wegen zwaar. Maar verantwoordelijkheid verdwijnt niet omdat ze moeilijker is geworden."

Ilyas Mouani, die zelf in een achterstandswijk is opgegroeid, toont iets meer begrip. "Ik heb ouders zien huilen en uitschreeuwen dat ze geen vat meer op hun kinderen hebben. Als je arm bent en moeite hebt om je 6 à 7 kinderen te eten te geven, wordt het moeilijker om je zoon op te voeden."

"Ouders hebben meer en meer angst of hebben niet de energie om grenzen te trekken voor hun kinderen. Dat zie ik ook in onze praktijk", beaamt Sofie Crommen, kinder- en jeugdpsychiater en voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Kinderpsychiatrie. "Uiteraard spelen er heel wat factoren mee, bijvoorbeeld de sociaaleconomische achtergrond van het gezin waar die jongeren toe behoren. Maar wat houdt u tegen om uw kind op te voeden?"

"Jongeren zijn nu eenmaal vaak impulsief", aldus Crommen. "Dat komt door allerlei hormonale factoren en omdat hun brein nog niet volledig is ontwikkeld. Als er iets voorbijkomt op sociale media - bijvoorbeeld dat mensen samentroepen om keet te gaan schoppen met oudejaar - dan hebben ze sneller de reflex om daarop af te gaan, zonder te overzien wat de gevolgen kunnen zijn."

Jonge jongens op straat in het gezelschap van een oudere broer is ook al niet zo'n goed idee. "Jongeren van 17 zijn zelf nog kinderen", zegt Sofie Crommen.

Opvoeding is volgens Benhaddou niet alleen de taak van de ouders. "Ze leeft in gezinnen, maar ook in scholen, verenigingen, buurten en gemeenschappen." Hij waarschuwt: "Een samenleving die opvoeding laat verarmen, oogst ontsporing."

Intussen is het stof van de woelige oudejaarsnacht wat gaan liggen. Wie is opgepakt of de ouders van wie is opgepakt kijkt minstens aan tegen boetes en hoge schadevergoedingen. Maar of dat ook helpt, zal nog moeten blijken.

"Wie denkt dat repressie alles zal oplossen, vergist zich", denkt Khalid Benhaddou. "Je kunt geen waarden afdwingen met waterkanonnen."

Maar hoe hou je dit zinloze geweld dan wel binnen de perken? "We zijn niet streng genoeg", vindt Ilyas Mouani. "Eén van de oplossingen is jongeren thuis laten op oudejaar. Maar nog beter is dat we ze voor hun verantwoordelijkheid plaatsen door hen bijvoorbeeld gedurende 2 maanden te laten meedraaien bij politie of brandweer. Zo leren ze misschien de risico's inschatten van wat ze nu mispeuteren op zo'n oudejaarsnacht."

Ook sensibilisering is belangrijk. "We moeten jongeren tonen hoe gevaarlijk dat vuurwerk is, ook voor henzelf", zegt Mouani nog. "Brandweer en politie zouden ook meer in de scholen zelf moeten gaan spreken. En minstens 1 safe space voor jongeren in elke wijk kan misschien ook helpen."