"Gebombardeerde gebouwen storten in onder het regenwater": Gaza gaat het nieuwe jaar in onder erbarmelijke omstandigheden

"De vraag die ik het meeste van Gazanen krijg is: blijf vertellen aan de wereld wat er hier gebeurt". Caroline Willemen stond de voorbije jaren meermaals voor Artsen Zonder Grenzen met haar voeten op het terrein in Gaza om de noodlijdende bevolking van medische hulp te voorzien. Samen met NOS-correspondent Sander van Hoorn vertelt ze in De Ochtend op Radio 1 over de situatie in de Gazastrook meer dan 2 maanden na het ingaan van het bestand.

"De toestand is iets minder dystopisch dan het was in juli of augustus. De intensiteit is nu uiteraard wat minder sinds het zogenaamde staakt-het-vuren", vertelt Willemen, "Er is meer eten, maar wij stellen nog dagelijks diagnoses van ondervoeding. Ondertussen is er nu ook het slechte weer."

Al weken heeft de Gazastrook te kampen met zware regenval, als gevolg stromen de straten en geïmproviseerde tentenkampen over. "Dat zijn echt helse regenbuien", benadrukt Van Hoorn, "Kort en hevig, maar soms ook hele dagen lang. Ook hier in Brussel zouden de straten binnen een paar minuten blank staan. Het is niet te vergelijken met een Vlaams buitje."

"Mijn collega's zien dat ook meteen gereflecteerd in de patiënten, bijvoorbeeld in de vorm van luchtweginfecties. Daarnaast zijn er verschillende gebouwen die gebombardeerd en beschadigd waren, ingestort onder het gewicht van regenwater. Weer met gewonden tot gevolg."

Ondanks al die problemen, blijft de humanitaire hulp die de Gazastrook binnen mag volgens Willemen en Van Hoorn ruim onvoldoende. "Er wordt nog altijd te weinig hulp toegelaten in absoluut aantal vrachtwagens. Maar anderzijds valt er ook wat te zeggen over wat er dan in die vrachtwagens zit", zegt Van Hoorn. "Tegen die regenbuien moet je je kunnen beschermen. Met goede tentstokken of materiaal om die tenten te verstevigen bijvoorbeeld. Dat wordt dan weer niet binnengelaten."

Israël laat ook zogenaamde "dual use"-goederen nog steeds niet toe in de Gazastrook: dat zijn goederen die voor civiele, maar ook voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. "Wasmiddel, handzeep, ontsmettingsalcohol... Dat zijn items waarover wij problemen hadden rond die zogenaamde "dual use"-toepassingen", zegt Willemen. "Als je een ziekenhuis proper wil houden, zijn die dingen nodig."

Toch leeft er volgens Van Hoorn in Israël zelf totaal geen discussie over de gevolgen van het tegenhouden van hulp: "Daar gaan filmpjes rond van hoe Hamas nog voor 2007 de riolering uit de grond aan het graven was om daar raketten van te maken. Of beton, zo wordt in Israël gezegd, dat niet gebruikt is om Gaza op te bouwen, maar waar ze wel terreurtunnels mee hebben gebouwd."

Internationale hulporganisaties werken in erbarmelijke omstandigheden, maar ook in onzekerheid of ze vanaf volgend jaar wel nog actief zullen mogen zijn in de Gazastrook. Israël legt alle organisaties een verplichting op om zich opnieuw te registeren, maar over de uitwerking daarvan heerst er al maanden onzekerheid.

"Met de huidige regels is het mogelijk dat wij vanaf 1 januari niet langer geregistreerd zijn. De impact daarvan zou enorm zijn. Artsen Zonder Grenzen runt verschillende veldhospitaals. Wij ondersteunen ook andere ziekenhuizen. Dat gaat over tienduizenden medische consultaties per dag", waarschuwt Willemen.

Als organisaties als Artsen Zonder Grenzen niet langer hun werking mogen afstemmen met Israël, zijn de gevolgen niet te overzien, zegt ook Van Hoorn. "Om Gaza binnen te mogen, heb je coördinatie met Israël nodig. En om enigzins veilig in Gaza te kunnen bewegen, heb je Israël ook nodig."

Momenteel loopt de eerste fase van het bestand in Gaza dat in oktober door de Verenigde Staten werd onderhandeld. De gesprekken over de tweede fase, waarin Hamas zou ontwapenen en Israël zich verder terugtrekt uit de Gazastrook, schieten voorlopig niet op. Ook een gesprek tussen de Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Netanyahu gisteren bracht geen schot in de zaak.

"In elk staakt-het-vuren en alle gesprekken over een volgende fase gaat het uiteindelijk over vertrouwen. Dat is er totaal niet tussen beide partijen en geef ze eens ongelijk", aldus Van Hoorn. "Als Hamas zegt te ontwapenen, waar gaan hun wapens dan heen? Welke structuur komt ervoor in de plaats? En wat als Israël blijft doorgaan met hun dagdagelijkse aanvallen?"

"Ik was in Gaza wanneer het bestand werd afgekondigd en vond de mensen toen heel skeptisch. Je zag wel wat vreugde bij de honderdduizenden mensen die te voet met karretjes weer naar huis gingen, maar ze weten dat ze terugkeren naar niets", aldus Willemen. "Gazanen zijn vooral bang dat de oorlog weer zal beginnen".

Maar ondertussen dreigt de aandacht van de wereld weer af te glijden naar andere problemen dichtbij en ver van huis. "Mensen zijn het ook wel een beetje zat. Het wordt te veel en dan kijken mensen heel gemakkelijk weg", betreurt Van Hoorn. Willemen hoort die zorg vaak onder de Gazanen: "Zij willen dat hun lijden gezien wordt door de wereld. Ze vragen mij om hun verhaal te blijven vertellen zodat het niet verdwijnt."