"Amerikaans president Trump heeft allerlei ideeën, maar zijn die uitvoerbaar op het terrein?" David Criekemans, professor internationale politiek aan de UAntwerpen, spreekt in voorzichtige termen over de gesprekken tussen Oekraïens president Zelensky en Trump in Florida. Hij ziet wel dat Zelensky 1 slag heeft thuisgehaald: de veiligheidsgaranties.
Wat heeft overleg met Trump opgeleverd? Criekemans: "Zelensky heeft iets wat hij tot nu toe niet had"
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
Gisteren zaten Donald Trump, Volodymyr Zelensky en hun teams rond de onderhandelingstafel in Trumps residentie Mar-a-Lago in de VS.
Vóór de ontmoeting met Zelensky had Trump telefonisch contact met zijn Russische collega Poetin. De 2 spraken ruim een uur met elkaar.
Beide heren zouden het eens zijn dat er meteen een definitieve oplossing moet komen voor de oorlog.
Op hun beurt waren dan weer Trump en Zelensky optimistisch over hun gesprekken.
Het is te vroeg om te spreken over een doorbraak, hoewel Trump beweert dat een "vredesdeal heel dichtbij" is. De concrete uitkomst blijft in mist gehuld. Details kwamen er niet op een gezamenlijke persconferentie.
Wat weten we tot nu toe?
1. Veiligheidsgaranties
Een opvallend succes is de overeenstemming die er lijkt te zijn over de veiligheidsgaranties.
"Zelensky heeft nu iets wat hij tot nu toe nog niet had: veiligheidsgaranties van de VS. Hoe die eruit zien, dat is nog maar de vraag. Misschien hoopt Zelensky dat de verhouding met Rusland wat zal wijzigen", zegt Criekemans in De Ochtend (Radio 1).
Zelensky zelf zegt dat de garanties van de VS voor 100 procent rond zijn. "Veiligheidsgaranties zijn de belangrijkste mijlpaal in het bereiken van duurzame vrede", blijft Zelensky benadrukken.
Zelensky: "We hebben veel bereikt. Het 20-puntenplan is voor 90 procent rond"
Trump telefoneerde gisteren onder anderen met Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om haar te informeren. In Washington is volgende maand een nieuwe top gepland met Trump en Zelensky, én de Europese leiders erbij.
Zelensky liet gisteren terloops vallen dat de veiligheidsgaranties van Europa "binnenkort rond" zijn.
"Er moet nog uitgevlooid worden: wie doet wat", merkt Criekemans op. "Wat is er nu veranderd? Hebben de Amerikanen de garanties concreet ingevuld? Zullen er Europese troepen aanwezig zijn - of niet - om die 1.000 km lange bestandslijn te bewaken?"
De Russen willen helemaal geen Europese troepen in Oekraïne. Ze dreigen ermee dat die aanwezigheid een rechtvaardiging zou zijn om een oorlog te starten.
Criekemans ziet een tactisch spel: "Ik denk dat men Moskou voor voldongen feiten wil stellen." Hoe zal het Kremlin dan reageren?
2. De Donbas-regio
Vragen van journalisten over de toekomst van de betwiste Donbas-regio, in het oosten van Oekraïne, werden door beide staatshoofden veelal gemeden.
"Het is een zeer moeilijke vraag, we kennen onze positie en we kennen die van Rusland", hield Zelensky het ultrakort.
Criekemans: "De onderhandelingspositie van Rusland is op dit moment ongewijzigd. Moskou wil de regio volledig controleren, wenst een zo zwak mogelijk Oekraïens leger en vraagt snel verkiezingen in Kiev om tot een pro-Russische regering te komen."
Volgens Trump wordt er gewerkt aan een vrijhandelszone in de Donbas.
"In januari zouden Amerikaanse en Russische - en misschien zelfs Oekraïense - teams gevormd worden rond 2 thema's, namelijk rond economie en veiligheid", weet Criekemans. "Vandaar dat Trump zo positief is."
3. Kerncentrale van Zaporizja
Er werd op de persconferentie kort ingegaan op vragen over de kerncentrale van Zaporizja, vlak bij de frontlinie in het zuiden van Oekraïne. De centrale is de grootste van Europa, maar ligt sinds 2022 stil.
"President Poetin werkt samen met Oekraïne om de kerncentrale open te krijgen", aldus Trump. "Hij heeft de centrale ook niet met raketten beschoten."
4. Wederopbouw Oekraïne
De Amerikaanse president wilde voorts kwijt dat Rusland zal "helpen" bij de wederopbouw van Oekraïne.
Hij voegde eraan toe dat hij openstaat voor een bezoek aan Oekraïne, liefst nadat er een akkoord is bereikt.
David Criekemans in De Ochtend:
Volgend overleg?
De Amerikaanse en Oekraïense onderhandelingsteams komen ergens deze week opnieuw samen.
Dat om de laatste hand te leggen aan kwesties die gericht zijn op het beëindigen van het conflict. Dat meldt Zelensky op berichtendienst Telegram.
Frans president Emmanuel Macron plant ook een overleg met de westerse bondgenoten van Oekraïne. De 'coalitie van bereidwilligen' zal begin januari in Parijs samenzitten.
