Minder ziektedagen zonder doktersbriefje en hogere gasfactuur: dit verandert op 1 januari 2026

Het aantal dagen dat werknemers mogen thuisblijven zonder doktersbriefje, bedraagt vanaf 1 januari 2026 nog maar 2 dagen. Voordien waren er dat 3. Vanaf het moment dat werknemers voor een 3e keer een dag ziek zijn, moeten ze een officieel ziekteattest van een arts kunnen voorleggen. De verandering kadert in het pakket maatregelen van het federaal parlement om zieken sneller terug aan het werk te krijgen.

Het fiscaal plafond om belastingvrij bij te verdienen als flexi-jobber wordt opgetrokken van 12.000 naar 18.000 euro. De maatregel werd midden december goedgekeurd, en er is voorzien in een retroactieve inwerkingtreding voor aangiftes vanaf inkomstenjaar 2025. Het fiscaal plafond zal jaarlijks geïndexeerd worden.

De uitbreiding naar alle sectoren die de federale regering ook beloofde, zou er volgens minister van Werk David Clarinval (MR) nog voor de zomer van 2026 moeten komen. 

Volgens Clarinval komt de hervorming tegemoet aan de vraag van werkgevers die flexibel werkpieken willen opvangen, en van werknemers die een extraatje willen verdienen of afwisseling willen in hun job.

Het systeem van flexi-jobs bestaat al sinds 2015. Het was ingevoerd om gepensioneerden en mensen die minstens vier vijfde werken, een centje te laten bijverdienen. Intussen is het systeem al sterk uitgebreid en zitten er dus nog verdere versoepelingen aan te komen.

Landingsbanen zijn bedoeld voor wie op het einde van zijn of haar loopbaan halftijds of vier vijfde wil werken. Bij wijze van 'zachte landing' krijgen die mensen daarvoor tot hun pensioen een uitkering van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA).

Maar de voorwaarden voor zo'n landingsbaan worden verstrengd. Zo is het vandaag in sommige gevallen nog mogelijk om vanaf 50 jaar in een landingsbaan te stappen, maar dan wel zonder uitkering. Dat zal vanaf 2026 echter niet meer kunnen: 55 jaar is nog de vroegst mogelijke leeftijd.

De algemene regel is wel dat een landingsbaan pas vanaf 60 jaar kan, maar onder bepaalde voorwaarden kan het vanaf 55 jaar. Die bestaande uitzonderingsregimes worden verlengd. Het gaat dan bijvoorbeeld over mensen die al een loopbaan hebben van 35 jaar, of 25 jaar bij zware beroepen of bedrijven in moeilijkheden. 

Ook de algemene regels voor landingsbanen vanaf 60 jaar worden strenger. Vandaag kan zo'n landingsbaan met uitkering vanaf 60 jaar voor wie 25 jaar loopbaan heeft. Dat wordt vanaf 1 januari 31 jaar voor mannen, een voorwaarde die tegen 2030 opgetrokken wordt tot 35 jaar. Voor vrouwen zijn de voorwaarden iets minder streng: 26 jaar loopbaan in 2026, en dat evolueert naar 30 jaar in 2030.

De strengere regels gelden voor aanvragen vanaf 1 januari 2026.

In 2026 dalen de nettarieven voor elektriciteit voor een gemiddeld gezin met 4 procent of 20 euro op jaarbasis, tot gemiddeld 463 euro. Voor aardgas stijgen ze dan weer met 6 procent of 16 euro tot 276 euro per jaar, een recordbedrag.

De distributienettarieven zijn de tarieven om elektriciteit en aardgas tot aan de voordeur te brengen. Ze dekken de kosten die netbeheerder Fluvius maakt voor de aanleg en het onderhoud van de distributienetten. Ze dekken ook de transmissiekosten die Fluvius aan hoogspanningsnetbeheerder Elia betaalt. De netkosten maken een groot deel uit van de totale stroom- en gasfactuur. Dat de netkosten voor elektriciteit dalen, komt onder meer doordat de netbeheerders minder groenestroomcertificaten moeten opkopen. Een aantal installaties ontvangt in 2026 geen steun meer. Grote installaties zullen bovendien geen groenestroomcertificaten meer ontvangen bij negatieve prijzen. Anderzijds stijgen de transmissietarieven in 2026 met 4 procent. De hogere netkosten voor aardgas zijn een gevolg van lager dan verwacht aardgasverbruik in 2023 en 2024, waardoor de netbeheerders minder konden innen dan gedacht. Die tekorten worden in 2026 gecompenseerd. Het is al de vierde stijging van de nettarieven op rij voor aardgas. Hoeveel een gezin precies betaalt, hangt af van waar ze wonen en wie daar de netbeheerder is. Onderling zijn er grote verschillen: in 2026 betaalt een gezin in het duurste netgebied (Fluvius West) 19 procent meer dan in het goedkoopste netgebied (Fluvius Antwerpen). Voor aardgas bedraagt het verschil 18 procent.

De fiscale aftrekbaarheid van giften verlaagt vanaf aanslagjaar 2026, en dus inkomstenjaar 2025, van 45 naar 30 procent. Met de verlaagde fiscale aftrekbaarheid zal een minimumgift van 40 euro niet langer een belastingvoordeel van 18 euro, maar van 12 euro opleveren. Het verlaagde tarief zal dus ook gelden voor giften die begin 2025 al gebeurden. Enkel giften aan erkende instellingen zijn fiscaal aftrekbaar. De instelling in kwestie levert een fiscaal attest af.

De ziekteverzekering gaat nieuwe, beloftevolle en innovatieve geneesmiddelen sneller terugbetalen. Wie nood heeft aan een medische behandeling met zo'n geneesmiddel, dat nog niet werden goedgekeurd door de Europese Unie, kan nu toch rekenen op een tegemoetkoming.

"Dankzij de nieuwe procedure moeten patiënten niet langer eindeloze prijsonderhandelingen af te wachten: de nieuwe therapie wordt terugbetaald op tijdelijke basis", zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).

Concreet gaat het over geneesmiddelen die door het EMA als veilig worden bestempeld of over geneesmiddelen die het FAGG al vroegtijdig aan patiënten openstelde, maar nog niet terugbetaalde.

Zodra een geneesmiddel via de EEFA-procedure is goedgekeurd, krijgen firma's die een geneesmiddel gratis ter beschikking stellen aan patiënten een tijdelijke tegemoetkoming op basis van een forfaitair bedrag per patiënt.

Vanaf januari wordt de kindkorting beperkt tot 30 maanden. Concreet betekent dat dat gezinnen enkel een korting krijgen als ze meerdere kinderen hebben die op hetzelfde moment in de crèche zitten.

De kindkorting was tot voor kort een korting voor ouders met meerdere kinderen jonger dan 12 jaar. In 2025 betaalden zij vanaf het tweede kind 4,05 euro minder voor een plek in de crèche met inkomenstarief. De korting is er vooral om de draagkracht van gezinnen met meer kinderen te vergroten.

Vanaf januari wordt die korting enkel toegekend voor kinderen die op hetzelfde moment in de kinderopvang zitten. Daarom wordt de leeftijd beperkt tot dertig maanden.

Voor wie vandaag een kindkorting heeft, geldt nog een overgangsregeling en verandert er niets.

De eerste fase van de verlaging van de erfbelasting gaat in vanaf 1 januari. Concreet zijn er verlaagde tarieven voor de kinderloze alleenstaanden en de langstlevende partners.

De Vlaamse regering heeft al langer plannen om de erfbelasting te hervormen en te verlagen. Maar de hele hervorming in 2026 al doorvoeren zoals gepland en gehoopt, bleek budgettair niet haalbaar. Daarom opteert de regering-Diependaele voor een getrapte invoering.

Concreet zullen kinderloze singles vanaf 1 januari 2026 onder een voordelig tarief een bedrag van maximaal 100.000 euro via testament kunnen toewijzen aan erfgenamen van hun keuze. Dat betekent in de praktijk dat de erfgenamen het voordeeltarief van 3 procent betalen op de eerste schijf van 50.000 euro en 9 procent op de schijf tussen 50.000 en 100.000. 

Daarnaast wordt de voetvrijstelling voor de langstlevende partners verhoogd. Dat wil zeggen dat voortaan de overlevende partner niet langer voor 50.000 euro maar voor 75.000 euro wordt vrijgesteld van het betalen van enige erfbelasting. 

De verdere, bredere hervorming volgt pas later deze legislatuur, normaal gezien vanaf 2028.

Studenten die hun opleiding klinische psychologie of klinische orthopedagogie hebben afgerond, moeten vanaf 1 januari geen verplichte stage meer doen. 

In 2016 besliste de toenmalige regering-Michel dat wie afstudeert als klinisch psycholoog of orthopedagoog, een extra stagejaar moet afwerken om zelfstandig therapie te kunnen geven. Die stage was volgens experts en psychologen essentieel om kwalitatieve gezondheidszorg te kunnen bieden en om jonge psychologen in een beschermde context praktijkervaring te laten opdoen. 

De verplichting zou aanvankelijk ingaan in het academiejaar 2021-2022, maar werd jaar na jaar uitgesteld omdat de sector onvoldoende stagemeesters kon vinden. In april 2025 waren er 239 stageplaatsen voor de 1.400 klinisch psychologen die hun opleiding zouden afronden. In november schafte de Kamer de wetgeving opnieuw af.

De leeftijdsgrens voor reclame van ongezonde voeding gericht op jongeren wordt opgetrokken van 13 jaar naar 16 jaar. Dat heeft de voedingssector in mei 2025 beslist, het gaat om zelfregulering. Er mag ook geen reclame meer gemaakt worden in de buurt van scholen.

Omdat er nog geen algemene wetgeving bestaat rond voedingsreclame gericht op jongeren of kinderen, creëert de sector sinds 2012 zijn eigen regels. Reclame voor ongezonde voeding die zich op jongeren onder de 13 jaar was al verboden, nu wordt de leeftijdsgrens opgetrokken.  De enige uitzondering zijn producten die aan bepaalde gezondheidscriteria voldoen. Etenswaren als chips, ijs, frisdrank, chocolade en snoep vallen daar sowieso niet onder. De regels gelden voor alle voedingsbedrijven, handelaars, supermarkten, cateraars en restaurantketens.  Ook nieuw zijn het reclameverbod in een straal van 150 meter rond lagere en secundaire scholen en de nieuwe richtlijnen voor marketing via sociale media. De regels gelden voor alle media (tv, radio, bioscoop, online enz.) wanneer het publiek voor minstens 30 procent uit jongeren bestaat.

Winkeldieven die betrapt worden in een supermarkt, zullen vanaf 1 januari 181 euro schadevergoeding moeten betalen. Ze moeten daarvoor in de winkel onmiddellijk een overeenkomst ondertekenen en de schadevergoeding nadien betalen aan een incassobureau. Als ze niet tekenen, belt de winkel de politie.

Winkeldiefstallen blijken voor zelfstandige uitbaters een steeds groter probleem. De voorbije twee jaar stelde de politie telkens meer dan 24.000 diefstallen vast, in 2021 waren dat er nog 19.000. Bovendien wordt veruit de meerderheid van de feiten niet aangegeven, volgens Buurtsuper.be, de koepel van zelfstandige supermarkten. De schade die supermarkten zo lijden, zou oplopen tot 1 procent van de jaarlijkse omzet, goed voor de helft van hun jaarlijkse winstmarges. Daarom nemen de zelfstandige supermarkten vanaf nu het heft in eigen handen. Onder de nieuwe regeling, die duidelijk geafficheerd zal worden aan de ingang, krijgen dieven die op heterdaad betrapt worden de mogelijkheid om meteen een schadevergoeding van 181 euro te betalen. Op die manier kunnen ze vermijden dat de politie erbij wordt gehaald. Voor de invordering van de vergoeding werken de winkels samen met incassobureau SODA.

De klantendiensten van energieleveranciers moeten vanaf 1 januari tijdens de kantooruren bereikbaar zijn via telefoon en e-mail. De Kamer keurde die maatregel in juli goed.

De leveranciers van gas en elektriciteit moeten dus op werkdagen bereikbaar zijn van 9 tot 17 uur, zonder bijkomende kosten. De maatregel geldt vanaf Nieuwjaar voor nieuwe of vernieuwde contracten. Een uitzondering is er voor - goedkopere - contracten waarin alleen digitaal contact is voorzien, maar de consumenten moeten daar hun uitdrukkelijke toestemming voor geven. En in die contracten zal er een "terugbelknop" komen, zodat klanten toch nog hulp via telefoon kunnen vragen. De energieleverancier heeft dan twee dagen de tijd om contact op te nemen.

De boetes bij de Vlaamse openbaarvervoermaatschappij De Lijn gaan vanaf 1 januari met bijna een vijfde omhoog. Zo zal een volwassene die geen geldig vervoerbewijs kan voorleggen, bij een eerste overtreding 127 euro boete moeten betalen in plaats van 107 euro.

De verhoging van de boetebedragen volgt op de indexering van de tarieven van De Lijn in april. Die prijzen gingen met gemiddeld 18 procent omhoog, nadat ze enkele jaren niet geïndexeerd waren. De boetes worden in dezelfde mate duurder. Een volwassene die binnen het jaar een tweede keer betrapt wordt zonder vervoerbewijs, zal 349 euro boete moeten betalen (tegen 294 euro nu). En een volwassen reiziger die ernstiger in de fout gaat en bijvoorbeeld een bus of tram beschadigt of betrapt wordt met een vervalst vervoerbewijs, riskeert voortaan bij een eerste overtreding een boete van 296 euro in plaats van 250 euro. Ook de boetes voor jongere reizigers gaan omhoog. Zo gaat de boete voor kinderen tot 12 jaar die een eerste keer geen geldig vervoerbewijs kunnen tonen, van 56 euro naar 67 euro en die voor jongeren tussen 12 en 17 jaar van 81 euro naar 96 euro.  En de boetes voor "lichtere overtredingen", zoals een abonnement dat niet wordt getoond of gescand bij het instappen, bedragen vanaf 1 januari 24 euro (pas bij een tweede overtreding binnen het jaar) en 60 euro (derde overtreding binnen het jaar). Gemiddeld worden bij controles ongeveer 4 procent van de reizigers betrapt op zwartrijden bij De Lijn.

Personen die over een vrijstelling voor de gordelplicht beschikken die dateert van voor 1 maart 2022, moeten vanaf 1 januari 2026 een nieuw attest hebben.

Om die nieuwe vrijstelling te bekomen, moet een nieuwe aanvraag worden ingediend bij de federale overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer. Daarvoor is een nieuw medisch attest nodig. Vrijstellingen kunnen onder andere worden verleend voor mensen met ernstige problemen met ribben, longen en het strottenhoofd. Al bestaat er geen wettelijke lijst van aandoeningen en komt het dus aan de dokter toe om te beslissen wie in aanmerking komt. Een vrijstelling kost 23 euro en is maximaal tien jaar geldig. Nadien kan de vrijstelling eventueel verlengd worden, maar daarvoor is een nieuw doktersattest nodig. De vrijstellingen werden in 2022 gedigitaliseerd. Sindsdien zijn ze ook nog maximaal tien jaar geldig in plaats van levenslang. Ten tijde van de digitalisering waren er in ons land zo'n 300.000 vrijstellingen in omloop, wat een zeer hoog cijfer is in vergelijking met onze buurlanden.

Bedrijfswagens op fossiele brandstof die na 1 januari besteld worden, zijn niet meer fiscaal aftrekbaar. De regeling geldt ook voor plug-inhybrides. Enkel de kosten van bedrijfswagens die volledig elektrisch of op waterstof rijden, blijven voorlopig volledig aftrekbaar.

De aftrekbaarheid van zulke voertuigen zakt vanaf 2027 wel tot 95 procent, om in de jaren erop verder af te nemen, tot 67,5 procent voor koolstofemissievrije bedrijfswagens gekocht, geleased of gehuurd vanaf 2031. Sinds juli 2023 gelden er nieuwe fiscale regels voor bedrijfswagens met benzine- of dieselmotoren. De overgangsperiode die toen werd aangekondigd, loopt eind 2025 ten einde.  Naast de daling van de aftrekbaarheid, neemt de solidariteitsbijdrage die werkgevers betalen aan de RSZ op bedrijfswagens met een verbrandingsmotor die ook voor privédoeleinden gebruikt mogen worden, fors toe. Die CO2-bijdrage is een forfaitair bedrag per maand dat afhangt van het CO2-uitstootgehalte en het type brandstof.  Voor wagens die na 1 juli 2023 werden aangekocht, gehuurd of geleased, moet dat bedrag met 4 vermenigdvuldigd worden, in plaats van met 2,75 in 2025. De niet-geïndexeerde minimumbijdrage voor die auto's stijgt naar 25,99, in plaats van 23,41 euro.  De werknemer ondervindt geen rechtstreeks gevolg van die verhoging, maar wagens met CO2-uitstoot worden zo wel aanzienlijk duurder voor de werkgever.

De Vlaamse sloop- en heropbouwpremie wordt vanaf 1 januari afgeschaft. Die premie werd amper nog aangevraagd sinds het btw-tarief voor sloop en heropbouw federaal definitief werd verlaagd naar 6 procent.

De premie was er voor sloop- en heropbouwprojecten die niet onder het btw-tarief van 6 procent vielen, maar wel tegen 21 procent belast werden. Maar sinds het btw-tarief daarvoor federaal op 6 procent werd gezet, werd de premie minder gebruikt, zei Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) onlangs.  Er zijn nog gevallen waarin sloop en heropbouw niet tegen het verlaagde btw-tarief kan en de Vlaamse premie dus kan worden aangevraagd, maar volgens de minister gaat het dan vooral om mensen met een buitenverblijf of een villa van meer dan 200 vierkante meter. "Premies uitdelen om buitenverblijven te subsidiëren, is geen taak van de overheid. Die premie zetten we dus stop", aldus Depraetere.  De premie, die tot 10.000 euro kon bedragen, wordt afgeschaft voor omgevingsvergunningen die vanaf 1 januari worden goedgekeurd. Voor eerder goedgekeurde omgevingsvergunningen is er een aanvraagperiode van drie maanden.

Wie een lening afbetaalt voor een woning die niet de eigen woning is, kan vanaf de belastingsaangifte van 2026 niet langer een beroep doen op de federale intrestaftrek. Dat kwam de federale regering begin 2025 overeen in het regeerakkoord.

Aanvankelijk bestond wat verwarring over de maatregel, maar bevoegd minister Jan Jambon (N-VA) bevestigde in het parlement al dat de aftrek niet retroactief wordt afgeschaft voor 2024, omdat dat niet wettelijk zou zijn. De afschaffing zal dus gelden vanaf de belastingaangifte van 2026. Vanaf 2024 konden belastingplichtigen al niet meer genieten van het fiscaal voordeel voor nieuwe leningen voor een woning die niet de eigen woning is, maar Arizona besliste het voordeel ook af te schaffen voor leningen die voor eind 2023 werden afgesloten. De gewesten zetten de voorbije jaren al een punt achter de belastingvermindering voor de eerste woning. Voor de tweede woning was echter nog een belastingvermindering mogelijk. Die was na de zesde staatshervorming een federale bevoegdheid gebleven.

Het btw-tarief voor de levering en plaatsing van warmtepompen daalt vanaf 1 januari opnieuw van 21 naar 6 procent. Er was al eens een verlaagd btw-tarief voor warmtepompen, maar dat liep eind 2024 af. Het wordt nu heringevoerd voor een periode van vijf jaar (dus tot eind 2030). 

"Met deze beslissing geeft de regering een duidelijke en positieve boodschap: investeringen in duurzame energie en innovatieve verwarmingssystemen worden actief ondersteund", verklaart minister van Financiën Jan Jambon (N-VA). "Warmtepompen spelen immers een aanzienlijke rol in de strijd tegen klimaatverandering en in de omschakeling naar een koolstofneutrale economie." Hybride warmtepompsystemen komen niet in aanmerking voor het verlaagde btw-tarief.

Dienstencheques in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kosten vanaf 1 januari 11,40 euro, of een stijging met 1,20 euro. Tegelijk verdwijnt ook de fiscale aftrek.

De nieuwe prijs geldt voor de eerste 300 cheques. Wie extra cheques wil, zal daar 14 euro per stuk voor betalen, tegenover 12,40 euro nu. De dienstenchequebedrijven mogen bovendien onbeperkt administratieve kosten aanrekenen, "binnen redelijke grenzen en mits uw akkoord voor gerechtvaardigde kosten".

De schrapping van de fiscale aftrek moet de Brusselse regering een besparing van 19 miljoen euro opleveren. Het brutoloon van Brusselse huishoudhulpen stijgt door de ingrepen met 0,77 euro per uur. In Vlaanderen en Wallonië bereikten vakbonden en werkgevers in de sector, onder bemiddeling van de bevoegde ministers, eerder ook al een akkoord over een loonsverhoging.  In Vlaanderen steeg de prijs van de dienstencheques begin vorig jaar al van 9 naar 10 euro per uur, en verdween ook de fiscale aftrekbaarheid. Daardoor steeg de kostprijs voor gebruikers van 7,20 naar 10 euro.

Wie met een Euro 5-dieselvoertuig of Euro 2-benzinevoertuig Brussel inrijdt, zal vanaf 1 januari een waarschuwingsbrief krijgen. In die brief zal staan dat er vanaf 1 april boetes opgelegd zullen worden - per trimester wordt maximaal één boete verstuurd. 

De Brusselse ordonnantie waarmee in maart de verstrenging van de lage-emissiezone (LEZ) werd uitgesteld, was in september al door het Grondwettelijk Hof geschorst en werd onlangs ook definitief vernietigd. Daardoor werd, volgens bevoegd minister Alain Maron (Ecolo), de oorspronkelijke wetgeving weer van kracht, dus met een verstrenging vanaf 1 januari 2025.  De Brusselse regering besliste daarop tolerant te zijn en de controles pas op 1 januari 2026 te hervatten. Ook worden eigenaars die kunnen aantonen dat ze een bestelbon voor een nieuw conform voertuig hebben (uiterlijk gedateerd op 31 december 2025), vrijgesteld van een boete. Alles samen gaat het om 7 procent van de auto's die in Brussel rondrijden, of ongeveer 225.000 unieke voertuigen per kwartaal. Daarvan zijn er 33.000 in Brussel ingeschreven, schat Leefmilieu Brussel.  De volgende fase van de LEZ in Brussel gaat in 2028 van start, met een verbod op Euro 6b en c-diesels en Euro 3-benzines.

De waterfactuur voor Brusselaars schiet vanaf 1 januari de hoogte in. Waterintercommunale Vivaqua trekt haar tarieven op met 12,5 procent. De Brusselse waterregulator Brugel zegt dat een gemiddeld gezin dat 62 m² per jaar verbruikt per jaar 41,5 euro extra zal betalen, of ongeveer 1,7 euro per maand per persoon.

De tariefverhoging komt er vanwege een groot aandeel onbetaalde facturen. Vivaqua heeft het zelf over 1,5 procent van de facturen die niet betaald wordt, maar Brugel vermoedt dat dat een onderschatting is en dat het eigenlijk om 4 procent gaat.  De toezichthouder stelt dat het om een "uitzonderlijke inhaalbeweging" gaat, die de komende jaren niet herhaald zal worden.